
اتحادخبر-عبدالرسول عمادی: آقای رئیس جمهور در جلسه هیات وزیران که در طی آن استانداران هفت استان کشور برای اداره کردن استانها در طی چهار سال آینده انتخاب شدند بر مطالبه مردم مبنی بر به کارگیری شایستگان در منصب های مدیریتی تاکید کردند... من شنیدم با واسطه که برخی نمایندگان وقتی امتیاز انتصاب فرماندار حوزه انتخابیه خود را از نامزد استانداری ...
عبدالرسول عمادی:
آقای رئیس جمهور در جلسه چهارشنبه گذشته هیات وزیران که در طی آن استانداران هفت استان کشور برای اداره کردن استانها در طی چهار سال آینده انتخاب شدند بر مطالبه مردم مبنی بر به کارگیری شایستگان در منصب های مدیریتی تاکید کردند.
شایسته سالاری تعبیری بود که از سال 76 توسط آقای خاتمی مطرح شد و کماکان یکی از مطالبات مردم است.
اخیرا که پسر آقای دکتر عارف موضوع ژن خوب و مرغوب را مطرح کرد با برخی تحقیق و تجسس ها معلوم شده است که اتفاقا بسیاری از کسانی که در منصب های نان و آب دار کشور مانند مدیر عاملی شرکت ها یا عضویت هیات مدیره شرکت های دولتی حضور دارند عمدتا نه بر مبنای شایستگی و ارتباط دانش و تخصص آنها بلکه ناشی از رابطه فامیلی و باندی و ارتباطات خونی و ژنتیکی بوده است و در موارد بسیاری هم پول در میانه نقشی اساسی ایفا می کرده است و گاهی هم شنیده شده که مثلا مدیری دولتی برای تحکیم پایه های خود و یا ارتقای جایگاه با پانصد کیلوگرم میگو از مناطق بندری راهی تهران شده است.
اخیرا شنیده شد که برخی نمایندگان مجلس در گفت و گو با نامزدهای پست استانداری استان ها عمدتا خواسته هایی شخصی داشته و مطالبات آنها نه از جنس به کارگیری شایستگان بلکه از نوع توحه به همین ژن های برتر بوده است!
من شنیدم با واسطه که برخی نمایندگان وقتی امتیاز انتصاب فرماندار حوزه انتخابیه خود را از نامزد استانداری گرفته اند راضی به انتصاب آن فرد در منصب استانداری شده اند.
این ها مسائلی است که باعث می شود شایسته سالاری کلا به محاق برود اما اگر هم استانداران بخواهند به آنچه رئیس جمهور در انتصاب شایستگان گفته عمل کنند چه باید بکنند؟
آنها چگونه معیارهایی را باید در انتخاب همکاران خود رعایت کنند.
به نظر من اولین معیار شایستگی و بزرگترین آن این است که فعالان آن صنف با قطع نظر از منافع فردی و با نظر به منافع عمومی صنف خویش بر شایستگی فرد یا افراد اجماع کنند.
مثلا در جامعه فرهنگیان به طور طبیعی وقتی موضوع انتخاب مدیرکل آموزش و پرورش مطرح می شود اذهان عمومی در استان مستقیما به سمت چه کس یا کسانی می رود همان افراد از شایستگان هستند. صدای مردم صدای خداست این نشان می دهد که آن که مردم او را شایسته تر می دانند در حقیقت امر نیز واجد شایستگی است.
مشک آن است که ببوید نه آن که عطار بگوید. آدمی که خودش راه می افتد تا عارف و عامی را متقاعد کند که من شایسته هستم به نظر من بر کوس ناشایستگی خود می کوبد و از اینجا به دومین معیار شایستگی از نظر خودم می رسم و آن این است که آدم شایسته به استقبال مسئولیت نمی رود زیرا اگر شیفته رسیدن به منصب باشد برای حفظ آن بر خلاف معیارهای یک مدیر شایسته به هر رفتار نادرست و ناشایستی دست خواهد زد.
آدمی که به دیگران متوسل می شود تا به پستی برسد شایسته نیست. تعبیری در مورد حکومت ها وجود دارد که حکومت ها الزاما توسط شایستگان اداره نمی شوند زیرا شایستگان اصالتا علاقه ای به حکومت کردن بر همنوعان خود ندارند.
پس در وهله اول اجماع عمومی بر اشخاص مهم است. اگر چنین اجماعی نبود ممکن است صاحب نظران افراد لایق را پیشنهاد دهند.
از این جا مسئولیت اصلی استانداران و با مدیران مافوق آغاز می شود آنها باید در انتخاب افراد معیارهای تخصصی را مد نظر قرار دهند معیارهای تخصصی برای انتخاب مدیران عمدتا سه چیز است یکی دانش لازم برای فهم موضوعات حوزه مدیریت، دیگری مهارت های لازم مدیریتی و فنی و سوم میزانی از تجربه که کمتر از آن می تواند سازمان را با چالش مواجه کند.
در سال های اخیر دیده شده که برخی استانداران میزان اطاعت پذیری و مطیع و منقاد بودن مدیر در مقابل خودشان برایشان ملاک بوده است اگر آقای رئیس جمهور چنین استاندارانی منصوب کرده باشد انتظار استفاده از شایستگان توسط آنها انتظار معقولی نیست و آنان به دنبال آدم های فرمان پذیر خواهند رفت و استان از مدیران کل و فرمانداران و بخش دارانی متملق و بادمجان دور قاب چین لبریز خواهد شد و شایسته تر کسی خواهد بود که تملق بیشتری بگوید.
قرآن در مورد فرعون مصر می گوید:
فاستخف قومه فاطاعوه
او مردم را تحقیر می کرد زیرا تحقیر شدگان اطاعت کنندگان خوبی هستند و آنها هم اطاعت می کردند.
مفتون بردخونی شاعر در ذم احمد خان آبدانی که خان منطقه بوده می گوید:
ای که خود را به جهان همسر خاقان دانی
گشته در آخر نام تو مقرر خانی
خانی آن نیست که گویند به تو بنده م خان!
تا خوش اندی! به جوابش تو سری جنبانی
می گوید خانی این نیست که افراد همه در مقابلت بگویند بنده ام خان! من بنده و مطیع شما هستم و تو هم از روی خوشایند به او خوش آمدی بگویی و سری به علامت رضایت تکان بدهی.
شایستگان در جامعه ای که اندیشه و بیان آزاد باشد و افراد درقالب تشکل های صنفی و سیاسی اجتماعی و فرهنگی امکان مشارکت موثر داشته باشند رخ می نمایند و جوهره خود را آشکار می کنند و در شایستگی یک انسان همین قدر کافی است که وقتی فضای اجتماعی را نامناسب و سفله پرور می بیند رخ در نقاب کشد و از عرصه عمومی کناره بگیرد در چنین شرایطی شایسته سالاری هم عنوان زیبایی برای نوشتن در تیتر روزنامه ها و یا عنوان کردن در سخنرانی ها خواهد بود و نه بیشتر./ص