گردآورنده: محمدرضا داودی*

نوروز نامه:
ﺍﺯ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺍﺩﻭﺍﺭ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ،انسان  ﻣﺘﻮﺟﻪﺑﺎﺯﮔﺸﺖ ﻭ ﺗﻜﺮﺍﺭ ﺑﺮﺧﯽ ﺍﺯ ﺭﻭﯾﺪﺍﺩﻫﺎﯼ ﻃﺒﯿﻌﯽ، ﯾﻌﻨﯽﺗﻜﺮﺍﺭ ﻓﺼﻮﻝ ﺷﺪ . ﻧﯿﺎﺯ ﺑﻪ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻛﺸﺎﻭﺭﺯﯼ، ﯾﻌﻨﯽ ﻧﯿﺎﺯ ﺑﻪ ﺩﺍﻧﺴﺘﻦ ﺯﻣﺎﻥ ﻛﺎﺷﺖ ﻭ ﺑﺮﺩﺍﺷﺖ، ﻓﺼﻞ ﺑﻨﺪﯼ ﻫﺎ ﻭ ﺗﻘﻮﯾﻢ ﺩﻫﻘﺎﻧﯽ ﻭ ﺯﺭﺍﻋﯽ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﺁﻭﺭﺩ.
ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻓﺼﻞ ﻫﺎ، ﺑﯽ ﮔﻤﺎﻥ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺟﻮﺍﻣﻊ ﺑﺎ ﮔﺮﺩﺵ ﻣﺎﻩ ﻛﻪ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺁﻥ ﺁﺳﺎﻧﺘﺮ ﺩﯾﺪﻩ ﻣﯽ ﺷﺪ ﺻﻮﺭﺕ ﮔﺮﻓﺖ. ﻭ ﺑﺎﻻﺧﺮﻩ ﺩﺭ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﻧﺎﺭﺳﺎﯾﯽ ﻫﺎ ﻭ ﻧﺎﻫﻤﺎﻫﻨﮕﯽ
ﻫﺎﯾﯽ ﻛﻪ ﺗﻘﻮﯾﻢ ﻗﻤﺮﯼ، ﺑﺎ ﺗﻘﻮﯾﻢ ﺩﻫﻘﺎﻧﯽ ﺩﺍﺷﺖ، ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ ﻭ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺗﻘﻮﯾﻢ ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﮔﺮﺩﺵ ﺧﻮﺭﺷﯿﺪﺻﻮﺭﺕ ﭘﺬﯾﺮﻓﺖ . ﺳﺎﻝ ﺩﺭ ﻧﺰﺩ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﺍﺯ ﺯﻣﺎﻧﯽ ﻧﺴﺒﺘﺎﻛﻬﻦ ﺑﻪ ﭼﻬﺎﺭ ﻓﺼﻞ ﺳﻪ ﻣﺎﻫﻪ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﺷﺪﻩ ﻭ ﻫﻤﺎﻥ ﻃﻮﺭﻛﻪ ﺍﺑﻮﺭﯾﺤﺎﻥ ﺑﯿﺮﻭﻧﯽ ﺩﺭ ﺁﺛﺎﺭﺍﻟﺒﺎﻗﯿﻪ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺁﻏﺎﺯﺳﺎﻝ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﺍﺯ ﺯﻣﺎﻥ ﺧﻠﻘﺖ ﺍﻧﺴﺎﻥ ‏( ﯾﻌﻨﯽ ﺍﺑﺘﺪﺍﯼ ﻫﺰﺍﺭﻩ ﻫﻔﺘﻢ ﺍﺯ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﻋﺎﻟﻢ ‏) ﺭﻭﺯ ﻫﺮﻣﺰ ﺍﺯ ﻣﺎﻩ ﻓﺮﻭﺭﺩﯾﻦ ﺑﻮﺩ، ﻭﻗﺘﯽ ﻛﻪ ﺁﻓﺘﺎﺏ ﺩﺭ ﻧﺼﻒ ﺍﻟﻨﻬﺎﺭ ، ﺩﺭ ﻧﻘﻄﻪ ﺍﻋﺘﺪﺍﻝ ﺭﺑﯿﻌﯽ، ﻭ ﻃﺎﻟﻊ ﺳﺮﻃﺎﻥ ﺑﻮﺩ. ﭘﯿﺪﺍﯾﺶ ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﭘﺎﺩﺷﺎﻫﺎﻥ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﯽﺩﻫﻨﺪ . ﺷﺎﻋﺮﺍﻥ ﻭ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎﻥ ﻗﺮﻥ ﭼﻬﺎﺭﻡ ﻭ ﭘﻨﺠﻢﻫﺠﺮﯼ ﭼﻮﻥ ﻓﺮﺩﻭﺳﯽ، ﻋﻨﺼﺮﯼ، ﺑﯿﺮﻭﻧﯽ، ﻃﺒﺮﯼ ﻭﺑﺴﯿﺎﺭﯼ ﺩﯾﮕﺮ ﻛﻪ ﻣﻨﺒﻊ ﺗﺎﺭﯾﺨﯽ ﻭ ﺍﺳﻄﻮﺭﻩ ﺍﯼ ﺁﻧﺎﻥ ﺑﯽﮔﻤﺎﻥ ﺍﺩﺑﯿﺎﺕ ﭘﯿﺶ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﺑﻮﺩﻩ ، ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺯﻣﺎﻥﭘﺎﺩﺷﺎﻫﯽ ﺟﻤﺸﯿﺪ ﻣﯽ ﺩﺍﻧﻨﺪ.
ﺩﺭ ﺧﻮﺭ ﯾﺎﺩﺁﻭﺭﯼ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﭘﯿﺶ ﺍﺯﺟﻤﺸﯿﺪ ﻧﯿﺰ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ ﻣﯽ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺍﺑﻮﺭﯾﺤﺎﻥ ﻧﯿﺰ ﺑﺎ ﺁﻥ ﻛﻪ ﺟﺸﻦ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺟﻤﺸﯿﺪ ﻣﻨﺴﻮﺏ ﻣﯽ ﻛﻨﺪ ﯾﺎﺩﺁﻭﺭ ﻣﯽ ﺷﻮﺩﻛﻪ : ‏« ﺁﻥ ﺭﻭﺯ ﻛﻪ ﺭﻭﺯ ﺗﺎﺯﻩ ﺍﯼ ﺑﻮﺩ ﺟﻤﺸﯿﺪ ﻋﯿﺪ ﮔﺮﻓﺖ؛ﺍﮔﺮ ﭼﻪ ﭘﯿﺶ ﺍﺯ ﺁﻥ ﻫﻢ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﺰﺭﮒ ﻭ ﻣﻌﻈﻢ ﺑﻮﺩ»

ﻭﺍﮊﻩٔ ﻧﻮﺭﻭﺯ
ﻭﺍﮊﻩ ﻧﻮﺭﻭﺯ، ﺍﺯ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﻣﯿﺎﻧﻪ nwklwc ‏(ﺁﻭﺍﻧﻮﯾﺴﯽ): nōgrōz ‏ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻪ از  ﺯﺑﺎﻥ ﺍﻭﺳﺘﺎﯾﯽ ﺑﻮﺩه.ﻣﻮﺭﺧﺎﻥ، ﻣﻌﺎﺩﻝ ﺍﻭﺳﺘﺎﯾﯽ ﺁﻥ ﺭﺍ  navaka raocahﺣﺪﺱ ﻣﯽﺯﻧﻨﺪ. ‏
ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﺩﺭ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﺍﯾﻦ ﻭﺍﮊﻩ ﺩﺭ ﺩﻭ ﻣﻌﻨﯽ ﺑﻪﮐﺎﺭﻣﯽﺭﻭﺩ:

۱) ﻧﻮﺭﻭﺯ ﻋﺎﻡ : ﺭﻭﺯ ﺁﻏﺎﺯ ﺍﻋﺘﺪﺍﻝ ﺑﻬﺎﺭﯼ ‏( ﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﺷﺐ ﻭ ﺭﻭﺯ ‏) ﻭ ﺁﻏﺎﺯ ﺳﺎﻝ ﻧﻮ
۲) ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺧﺎﺹ : ﺭﻭﺯ ﺷﺸﻢ ﻓﺮﻭﺭﺩﯾﻦ ﺑﺎ ﻧﺎﻡ ‏« ﺭﻭﺯﺧﺮﺩﺍﺩ ‏»
ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﺑﺎﺳﺘﺎﻥ ﺍﺯ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ‏«ﻧﺎﻭﺍ ﺳﺮِﺩﺍ ‏» ﺑﻪﻣﻌﻨﯽ ﺳﺎﻝ ﻧﻮ ﯾﺎﺩ ﻣﯽﮐﺮﺩﻧﺪ . ﻣﺮﺩﻣﺎﻥ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﺁﺳﯿﺎﯼ ﻣﯿﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﻩﻫﺎﯼ ﺳﻐﺪﯾﺎﻥ ﻭ ﺧﻮﺍﺭﺯﻣﺸﺎﻫﯿﺎﻥ ، ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺭﺍ ﻧﻮﺳﺎﺭﺩ ﻭ ﻧﻮﺳﺎﺭﺟﯽ ، ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎﯼ ﺳﺎﻝ ﻧﻮﻣﯽﻧﺎﻣﯿﺪﻧﺪ.
ﺩﺭ ﻣﺘﻦﻫﺎﯼ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻥ ﻻﺗﯿﻦ ، ﺑﺨﺶ ﻧﺨﺴﺖ ﻭﺍﮊﻩﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﺎ ﺍﻣﻼﯼ No، Now ، Nov ﻭ New Naw ﻭ ﺑﺨﺶ ﺩﻭﻡ ﺁﻥ ﺑﺎ ﺍﻣﻼﯼ Ruz، Rooz ﻭ Rouz ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩﺍﺳﺖ . ﺩﺭ ﺑﺮﺧﯽ ﺍﺯ ﻣﻮﺍﺭﺩ، ﺍﯾﻦ ﺩﻭ ﺑﺨﺶ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﻫﻢ ﻭ ﺩﺭ ﺑﺮﺧﯽ ﻧﯿﺰ ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ .ﺩﺭ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯼ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻠﻔﻆ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺍﺳﺖ . ﺩﺭﺷﻬﺮ ﻟﮑﻨﻮ ﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﻫﺮ ﺳﺎﻟﻪ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ ﻣﯽﺷﻮﺩ ﻭﻫﻔﺘﻪ ﻧﺎﻣﻪﺍﯼ ﻫﻢ ﺑﺎ ﻧﺎﻡ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺩﺍﺭﺩ ﺁن رﺍ ﺑﺼﻮﺭﺕ Nauroz ﺗﻠﻔﻆ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ تلفظ ﺯﺑﺎﻥ ﺩﺭﯼ ﻧﺰﺩﯾﮏ ﺍﺳﺖ. ﺑﻪ ﺑﺎﻭﺭ ﺍﺣﺴﺎﻥ ﯾﺎﺭﺷﺎﻃﺮ، ﺑﻨﯿﺎﻥﮔﺬﺍﺭ ﺩﺍﻧﺸﻨﺎﻣﻪ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﮑﺎ، ﻧﮕﺎﺭﺵ ﺍﯾﻦ ﻭﺍﮊﻩ ﺩﺭ ﺍﻟﻔﺒﺎﯼ ﻻﺗﯿﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻗﻮﺍﻋﺪ ﺁﻭﺍﺷﻨﺎﺳﯽ ، ﺑﻪ ﺷﮑﻞ Nowruz ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻣﯽﺷﻮﺩ ‏(ﮐﻪ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﻭﯼ ﺗﻠﻔﻆ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﻣﺒﻨﺎ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ). ﺍﯾﻦ ﺷﮑﻞ ﺍﺯ ﺍﻣﻼﯼ ﻭﺍﮊﻩ ﻧﻮﺭﻭﺯ، ﻫﻢﺍﮐﻨﻮﻥ ﺩﺭ ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎﯼ ﯾﻮﻧﺴﮑﻮ ﻭ ﺑﺴﯿﺎﺭﯼ ﺍﺯ ﻣﺘﻮﻥﺳﯿﺎﺳﯽ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﻣﯽﺭﻭﺩ . ‏ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﻣﯿﺎﻧﻪ /no:g ro:z/ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ . ﺩﺭ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺍﯾﻦ ﻭﺍﮊﻩ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ [nou̯ɾu:z] ‏(ﺩﺭﮔﻔﺘﺎﺭ ﻋﺎﻣﯿﺎﻧﻪ، [no:ɾu:z] ‏) ، ﺩﺭ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﺑﻪﺻﻮﺭﺕ [næu̯ɾo:z] ﻭ ﺩﺭ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﺗﺎﺟﯿﮑﯽ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ
[næu̯ɾʉz] ﯾﺎ [næu̯ɾɵz] تلفظ ﻣﯽﺷﻮﺩ. ‏

ﻧﻮﺭﻭﺯ ﻭﺍﮊﻩﺍﯼ ﺍﺳﺖ ﻣﺮﻛﺐ ﺍﺯ ﺩﻭ ﺟﺰﺀ ﻛﻪ ﺭﻭﯼ ﻫﻢ ﺑﻪﻣﻌﻨﺎﯼ ﺭﻭﺯ ﻧﻮﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﺮ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺭﻭﺯ ﺍﺯ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦﻣﺎﻩ ﺳﺎﻝ ﺧﻮﺭﺷﯿﺪﯼ ﺁﻥ ﮔﺎﻩ ﻛﻪ ﺁﻓﺘﺎﺏ ﺑﻪ ﺑﺮﺝ ﺣﻤﻞ ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ ﮔﺬﺍﺭﺩﻩ ﻣﯽﺷﻮﺩ . ﻭ ﺍﺻﻞ ﭘﻬﻠﻮﯼ ﺍﯾﻦ ﻭﺍﮊﻩ ﻧﻮﻙ ﺭﻭﭺ ﯾﺎ ﻧﻮﻙ ﺭﻭﺯ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺑﯿﺮﻭﻧﯽ ﺩﺭ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﻧﻘﻞ ﻣﯽﻛﻨﺪ " ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺭﻭﺯﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﻓﺮﻭﺭﺩﯾﻦ ﻣﺎﻩ ﻭ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺟﻬﺖ ﺭﻭﺯ ﻧﻮ ﻧﺎﻡ ﻛﺮﺩﻧﺪ، ﺯﯾﺮﺍ ﻛﻪ ﭘﯿﺸﺎﻧﯽ ﺳﺎﻝ ﻧﻮ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺁﻧﭽﻪ ﺍﺯ ﭘﺲ ﺍﻭﺳﺖ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﭘﻨﺞ ﺭﻭﺯ ﻫﻤﻪ ﺟﺸﻦﻫﺎﺳﺖ ". ﻣﻮﺭﺧﯿﻦ ﻭ ﻣﺤﻘﻘﺎﻥ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺟﺎﯾﮕﺎﻩ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺍﺧﺘﻼﻑ ﺩﺍﺭﻧﺪ. ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽﺭﺳﺪ ﺁﺭﯾﺎﺋﯽﻫﺎ ﺍﺯ ﻣﻬﺎﺟﺮﺕ ﺑﻪ ﻓﻼﺕ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻭ ﻫﻢ ﻣﺮﺯ ﺷﺪﻥ ﺑﺎ ﺗﻤﺪﻥ ﻣﯿﺎﻥﺭﻭﺩﺍﻥ ﺳﺎﻝ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﻭ ﻗﺴﻤﺖ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽﻛﺮﺩﻧﺪ ﻛﻪ ﻫﺮ ﯾﻚ ﺑﺎ ﺍﻧﻘﻼﺑﯽ ﺷﺮﻭﻉ ﻣﯽﺷﺪ ﻭ ﺩﻭ ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﻭ ﻣﻬﺮﮔﺎﻥ ﺳﺮﺁﻏﺎﺯ ﺍﯾﻦ ﺩﻭ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺑﻮﺩﻧﺪ.
ﯾﻌﻨﯽ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻧﯽ ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﯽﺷﺪ ﻭ ﺯﻣﺎﻥ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺯﻣﺴﺘﺎﻧﯽ ﺟﺸﻦ ﻣﻬﺮﮔﺎﻥ ﭘﺎﺱﺩﺍﺷﺘﻪ ﻣﯽﺷﺪ . ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﻭ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﻭﺍﮊﻩﺍﯼ ﺍﺳﺖ ﻣﺮﻛﺐ ﺍﺯ ﺩﻭ ﺟﺰﺀ ﻛﻪ ﺭﻭﯼ ﻫﻢ ﺑﻪﻣﻌﻨﺎﯼ ﺭﻭﺯ ﻧﻮﯾﻦ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺑﺮ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺭﻭﺯ ﺍﺯ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦﻣﺎﻩ ﺳﺎﻝ ﺧﻮﺭﺷﯿﺪﯼ ﺁﻥ ﮔﺎﻩ ﻛﻪ ﺁﻓﺘﺎﺏ ﺑﻪ ﺑﺮﺝ ﺣﻤﻞ ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﻣﯽﯾﺎﺑﺪ ﮔﺬﺍﺭﺩﻩ ﻣﯽﺷﻮﺩ . ﻭ ﺍﺻﻞ ﭘﻬﻠﻮﯼ ﺍﯾﻦ ﻭﺍﮊﻩ ﻧﻮﻙ ﺭﻭﭺ ﯾﺎ ﻧﻮﻙ ﺭﻭﺯ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ.
ﺑﯿﺮﻭﻧﯽ ﺩﺭ ﺗﻌﺮﯾﻒ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﻧﻘﻞ ﻣﯽﻛﻨﺪ " ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺭﻭﺯ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﻓﺮﻭﺭﺩﯾﻦ ﻣﺎﻩ ﻭ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺟﻬﺖ ﺭﻭﺯ ﻧﻮ ﻧﺎﻡ ﻛﺮﺩﻧﺪ، ﺯﯾﺮﺍ ﻛﻪ ﭘﯿﺸﺎﻧﯽ ﺳﺎﻝ ﻧﻮ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺁﻧﭽﻪ ﺍﺯ ﭘﺲ ﺍﻭﺳﺖ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﭘﻨﺞ ﺭﻭﺯ ﻫﻤﻪ ﺟﺸﻦﻫﺎﺳﺖ ". ﻣﻮﺭﺧﯿﻦ ﻭ ﻣﺤﻘﻘﺎﻥ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺟﺎﯾﮕﺎﻩ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺍﺧﺘﻼﻑ ﺩﺍﺭﻧﺪ . ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽﺭﺳﺪ ﺁﺭﯾﺎﺋﯽﻫﺎ ﺍﺯ ﻣﻬﺎﺟﺮﺕ ﺑﻪ ﻓﻼﺕ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻭ ﻫﻢ ﻣﺮﺯ ﺷﺪﻥ ﺑﺎ ﺗﻤﺪﻥ ﻣﯿﺎﻥﺭﻭﺩﺍﻥ ﺳﺎﻝ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﻭ ﻗﺴﻤﺖ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽﻛﺮﺩﻧﺪ ﻛﻪ ﻫﺮ ﯾﻚ ﺑﺎ ﺍﻧﻘﻼﺑﯽ ﺷﺮﻭﻉ ﻣﯽﺷﺪ ﻭ ﺩﻭ ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﻭ ﻣﻬﺮﮔﺎﻥ ﺳﺮﺁﻏﺎﺯ ﺍﯾﻦ ﺩﻭ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺑﻮﺩﻧﺪ.
ﯾﻌﻨﯽ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎﻧﯽ ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﮔﺮﻓﺘﻪﻣﯽﺷﺪ ﻭ ﺯﻣﺎﻥ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺯﻣﺴﺘﺎﻧﯽ ﺟﺸﻦ ﻣﻬﺮﮔﺎﻥ ﭘﺎﺱﺩﺍﺷﺘﻪ ﻣﯽﺷﺪ. ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻌﺘﻘﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﻭ ﻣﻬﺮﮔﺎﻥ ﺟﺸﻨﯽ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩ ﺁﺭﯾﺎﺋﯽﻫﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺁﺭﯾﺎﺋﯽﻫﺎ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻓﻼﺕ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺳﺎﻛﻦ ﺑﻮﺩﻩﺍﻧﺪ ﺑﻪ ﺁﻥ ﻋﻤﻞﻣﯽﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ.
" ﻧﻮﺭﻭﺯ " ﺭﺍ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﮔﺮﺍﻣﯽ ﻣﯽﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺁﯾﯿﻨﯽ ﺍﺳﺖ ﻛﻬﻦ ﻛﻪ ﮔﺮﭼﻪ ﻃﯽ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﺳﺎﻝ ﺩﮔﺮﮔﻮﻥ ﯾﺎﻓﺘﻪ، ﺍﻣﺎ ﻫﺮﮔﺰ ﺍﺯ ﻣﯿﺎﻥ ﻧﺮﻓﺘﻪ ﻭ ﺍﺯ ﺳﻮﯼ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﻭ ﻣﺬﺍﻫﺐ ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﻛﻪ ﺩﺭ
ﺳﺮﺯﻣﯿﻦ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺣﻀﻮﺭ ﭘﯿﺪﺍ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ، ﻣﻬﺮ ﺗﺄﯾﯿﺪ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺑﺪﯾﻦ ﺳﺎﻥ ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺍﺯ ﻧﻤﺎﺩﻫﺎﯼ ﺑﺰﺭﮒ ﻭ ﻭﺣﺪﺕ ﺑﺨﺶ ﻣﻠﺖ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﺎ ﻫﻤﻪ ﺗﻜﺜﺮﻫﺎﯼ ﻗﻮﻣﯽ، ﻣﺬﻫﺒﯽ، ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻭ ﺯﺑﺎﻧﯽ ﺍﺳﺖ . ﺁﯾﯿﻦﻫﺎ ﻭ ﺭﺳﻢﻫﺎﯼ ﻣﺮﺩﻡ ﻓﺮﺁﯾﻨﺪ ﺍﻟﺰﺍﻣﺎﺕ ﻭ ﻧﯿﺎﺯﻫﺎﯼ ﺩﺭﻫﻢ ﺗﻨﯿﺪﻩ ﻣﺎﺩﯼ ﻭ ﻣﻌﻨﻮﯼ، ﺩﺭ ﭘﯿﻮﻧﺪ ﺟﻐﺮﺍﻓﯿﺎﯾﯽ ﻭ ﺷﯿﻮﻩﻫﺎﯼ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻭ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭﻫﺎﯼ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﯼ ﺩﻭﺭﻩﺍﯼ ﻣﺨﺘﻠﻒﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺿﺮﻭﺭﺕ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺗﻐﯿﯿﺮﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻣﻘﻮﻟﻪﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮊﺭﻓﺎ ﻣﻌﻨﺎ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﯽﺩﻫﻨﺪ.
ﻇﻬﻮﺭ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﻣﺴﺎﻟﻤﺖ ﺁﻣﯿﺰ ﺁﻥ ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﺍﺩﯾﺎﻥ ﻭ ﺁﯾﯿﻦﻫﺎ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﺍﺕ ﻣﺬﻫﺒﯽ ﻭ ﻣﻠﯽ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﻣﻮﺟﺐ ﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﻭ ﺁﺩﺍﺏ ﻣﻬﺮﮔﺎﻥ ﺟﺸﻨﯽ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩ ﺁﺭﯾﺎﺋﯽﻫﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺁﺭﯾﺎﺋﯽﻫﺎ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻓﻼﺕ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺳﺎﻛﻦ ﺑﻮﺩﻩﺍﻧﺪ ﺑﻪ ﺁﻥ ﻋﻤﻞﻣﯽﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ.
" ﻧﻮﺭﻭﺯ " ﺭﺍ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﮔﺮﺍﻣﯽ ﻣﯽﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺁﯾﯿﻨﯽ ﺍﺳﺖ ﻛﻬﻦ ﻛﻪ ﮔﺮﭼﻪ ﻃﯽ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﺳﺎﻝ ﺩﮔﺮﮔﻮﻥ ﯾﺎﻓﺘﻪ، ﺍﻣﺎ ﻫﺮﮔﺰ ﺍﺯ ﻣﯿﺎﻥ ﻧﺮﻓﺘﻪ ﻭ ﺍﺯ ﺳﻮﯼ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﻭ ﻣﺬﺍﻫﺐ ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺳﺮﺯﻣﯿﻦ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺣﻀﻮﺭ ﭘﯿﺪﺍ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ، ﻣﻬﺮ ﺗﺄﯾﯿﺪ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺑﺪﯾﻦ ﺳﺎﻥ ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺍﺯ ﻧﻤﺎﺩﻫﺎﯼ ﺑﺰﺭﮒ ﻭ ﻭﺣﺪﺕ ﺑﺨﺶ ﻣﻠﺖ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﺎ ﻫﻤﻪ ﺗﻜﺜﺮﻫﺎﯼ ﻗﻮﻣﯽ، ﻣﺬﻫﺒﯽ، ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻭ ﺯﺑﺎﻧﯽ ﺍﺳﺖ . ﺁﯾﯿﻦﻫﺎ ﻭ ﺭﺳﻢﻫﺎﯼ ﻣﺮﺩﻡ ﻓﺮﺁﯾﻨﺪ ﺍﻟﺰﺍﻣﺎﺕ ﻭ ﻧﯿﺎﺯﻫﺎﯼ ﺩﺭﻫﻢ ﺗﻨﯿﺪﻩ ﻣﺎﺩﯼ ﻭ ﻣﻌﻨﻮﯼ، ﺩﺭ ﭘﯿﻮﻧﺪ ﺟﻐﺮﺍﻓﯿﺎﯾﯽ ﻭ ﺷﯿﻮﻩﻫﺎﯼ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻭ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭﻫﺎﯼ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﯼ ﺩﻭﺭﻩﺍﯼ ﻣﺨﺘﻠﻒﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺿﺮﻭﺭﺕ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺗﻐﯿﯿﺮﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻣﻘﻮﻟﻪﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮊﺭﻓﺎ ﻣﻌﻨﺎ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﯽﺩﻫﻨﺪ.
ﻇﻬﻮﺭ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﻣﺴﺎﻟﻤﺖ ﺁﻣﯿﺰ ﺁﻥ ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﺍﺩﯾﺎﻥ ﻭ ﺁﯾﯿﻦﻫﺎ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﺍﺕ ﻣﺬﻫﺒﯽ ﻭ ﻣﻠﯽ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﻣﻮﺟﺐ ﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﻭ ﺁﺩﺍﺏ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ، ﺑﻪ ﯾﻜﺒﺎﺭﻩ ﺍﺯ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺍﺳﻼﻣﯽ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺭﺧﺖ ﺑﺮ ﻧﺒﻨﺪﺩ، ﻓﻘﻂ ﺑﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺷﺪﻥ ﺗﺪﺭﯾﺠﯽ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﺍﺯ ﻭﺳﻌﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﻛﺎﺳﺘﻪ ﺷﺪ ﻭ ﺍﻧﺪﻙ ﺍﻧﺪﻙ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﺍﺕ ﺩﯾﻨﯽ ﺍﺳﻼﻡ، ﺍﺳﻄﻮﺭﻩﻫﺎ ﻭ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥﻫﺎﯼ ﻋﺮﺑﯽ ﻧﯿﺰ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﺗﻮﺩﻩ ﻣﺮﺩﻡ ﻧﻔﻮﺫ ﻛﺮﺩ. ﻃﯽ ﮔﺬﺷﺖ ﺍﯾﺎﻡ، ﺯﻣﺎﻧﯽ ﻛﻪ ﺑﺮﺧﯽ ﺍﺯ ﺳﻨﺖﻫﺎ ﻭ ﺁﺩﺍﺏ ﺩﺭ ﺗﻀﺎﺩ ﺁﺷﻜﺎﺭ ﺑﺎ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﺍﺕ ﻭ ﺭﺳﻮﻡ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﯽﮔﺮﻓﺖ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﻣﯽﻛﻮﺷﯿﺪﻧﺪ ﺳﻨﺖ ﻛﻬﻦ ﻣﻠﯽ ﺭﺍ ﺩﺭﻗﺎﻟﺐ ﺷﺨﺼﯿﺖﻫﺎﯼ ﺍﺳﻼﻣﯽ ﺑﺎﺯ ﯾﺎﺑﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺭﻭﺷﻦﺗﺮ ﺳﻨﺖﻫﺎﯼ ﻣﻠﯽ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺳﻨﺖﻫﺎﯼ ﺍﺳﻼﻣﯽ ﺩﺭ ﺁﻣﯿﺨﺘﻨﺪ. ﺩﺭ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺍﺯ ﻣﯿﺎﻥ ﺍﻧﺒﻮﻩ ﺟﺸﻦﻫﺎﯼ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﺁﻧﭽﻪ ﻣﯿﺎﻥ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪ.

ﻋﯿﺪ ﻧﻮﺭﻭﺯ، ﺟﺸﻦ ﺳﺪﻩ ﻭ ﺟﺸﻦﻫﺎﯼ ﻛﻮﭼﻚﺗﺮﯼ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺟﺸﻦ ﮔﻞ ﺳﺮﺥ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﻣﺮﺳﻮﻡ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﺍﺯ ﻣﯿﺎﻥ ﺟﺸﻦﻫﺎﯼ ﯾﺎﺩ ﺷﺪﻩ ﺑﺰﺭﮒﺗﺮﯾﻦ ﺍﻋﯿﺎﺩ ﻣﻠﯽ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺍﺳﺖ. ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺗﻨﻬﺎ ﺟﺸﻨﯽ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺑﺎﺳﺘﺎﻥ ﺑﺎ ﻋﻈﻤﺖ ﺗﻤﺎﻡ ﻭ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﺎ ﺍﻧﺒﻮﻫﯽ ﺍﻓﺴﺎﻧﻪ ﻭ ﺁﯾﯿﻦ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ. ﻋﻈﻤﺖ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻧﻘﺶﻫﺎﯼ ﺗﺨﺖ ﺟﻤﺸﯿﺪ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﺁﺛﺎﺭ ﺍﺩﺑﯽ ﻭ ﻫﻨﺮﯼ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻥ ﻋﺮﺑﯽ ﻭ ﻓﺎﺭﺳﯽ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﻣﯽﺗﻮﺍﻥ ﯾﺎﻓﺖ.

"ﻧﻮﺭﻭﺯ" ﺭﺍ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﮔﺮﺍﻣﯽ ﻣﯽﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺁﯾﯿﻨﯽ ﺍﺳﺖ ﻛﻬﻦ ﻛﻪ ﮔﺮﭼﻪ ﻃﯽ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﺳﺎﻝ ﺩﮔﺮﮔﻮﻥ ﯾﺎﻓﺘﻪ، ﺍﻣﺎ ﻫﺮﮔﺰ ﺍﺯ ﻣﯿﺎﻥ ﻧﺮﻓﺘﻪ ﻭ ﺍﺯ ﺳﻮﯼ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﻭ ﻣﺬﺍﻫﺐ ﻣﺨﺘﻠﻔﯽ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺳﺮﺯﻣﯿﻦ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺣﻀﻮﺭ ﭘﯿﺪﺍ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ، ﻣﻬﺮ ﺗﺄﯾﯿﺪ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﺑﺪﯾﻦ ﺳﺎﻥ ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺍﺯ ﻧﻤﺎﺩﻫﺎﯼ ﺑﺰﺭﮒ ﻭ ﻭﺣﺪﺕ ﺑﺨﺶ ﻣﻠﺖ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺑﺎ ﻫﻤﻪ ﺗﻜﺜﺮﻫﺎﯼ ﻗﻮﻣﯽ، ﻣﺬﻫﺒﯽ، ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻭ ﺯﺑﺎﻧﯽ ﺍﺳﺖ . ﺁﯾﯿﻦﻫﺎ ﻭ ﺭﺳﻢﻫﺎﯼ ﻣﺮﺩﻡ ﻓﺮﺁﯾﻨﺪ ﺍﻟﺰﺍﻣﺎﺕ ﻭ ﻧﯿﺎﺯﻫﺎﯼ ﺩﺭﻫﻢ ﺗﻨﯿﺪﻩ ﻣﺎﺩﯼ ﻭ ﻣﻌﻨﻮﯼ، ﺩﺭ ﭘﯿﻮﻧﺪ ﺟﻐﺮﺍﻓﯿﺎﯾﯽ ﻭ ﺷﯿﻮﻩﻫﺎﯼ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻭ ﺳﺎﺧﺘﺎﺭﻫﺎﯼ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﯼ ﺩﻭﺭﻩﺍﯼ ﻣﺨﺘﻠﻒﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺣﺴﺐ ﺿﺮﻭﺭﺕ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺗﻐﯿﯿﺮﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻣﻘﻮﻟﻪﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺩﺭ ﮊﺭﻓﺎ ﻣﻌﻨﺎ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﭘﺎﺳﺦ ﻣﯽﺩﻫﻨﺪ.
ﻇﻬﻮﺭ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩ ﻣﺴﺎﻟﻤﺖ ﺁﻣﯿﺰ ﺁﻥ ﺑﺎ ﺳﺎﯾﺮ ﺍﺩﯾﺎﻥ ﻭ ﺁﯾﯿﻦﻫﺎ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﺍﺕ ﻣﺬﻫﺒﯽ ﻭ ﻣﻠﯽ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﻣﻮﺟﺐ ﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﻭ ﺁﺩﺍﺏ ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ، ﺑﻪ ﯾﻜﺒﺎﺭﻩ ﺍﺯ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺍﺳﻼﻣﯽ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺭﺧﺖ ﺑﺮ ﻧﺒﻨﺪﺩ، ﻓﻘﻂ ﺑﺎ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺷﺪﻥ ﺗﺪﺭﯾﺠﯽ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﺍﺯ ﻭﺳﻌﺖ ﺁﻧﻬﺎ ﻛﺎﺳﺘﻪ ﺷﺪ ﻭ ﺍﻧﺪﻙ ﺍﻧﺪﻙ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﺍﺕ ﺩﯾﻨﯽ ﺍﺳﻼﻡ، ﺍﺳﻄﻮﺭﻩﻫﺎ ﻭ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥﻫﺎﯼ ﻋﺮﺑﯽ ﻧﯿﺰ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﺗﻮﺩﻩ ﻣﺮﺩﻡ ﻧﻔﻮﺫ ﻛﺮﺩ.
ﻃﯽ ﮔﺬﺷﺖ ﺍﯾﺎﻡ، ﺯﻣﺎﻧﯽ ﻛﻪ ﺑﺮﺧﯽ ﺍﺯ ﺳﻨﺖﻫﺎ ﻭ ﺁﺩﺍﺏ ﺩﺭ ﺗﻀﺎﺩ ﺁﺷﻜﺎﺭ ﺑﺎ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﺍﺕ ﻭ ﺭﺳﻮﻡ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﯽﮔﺮﻓﺖ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﻣﯽﻛﻮﺷﯿﺪﻧﺪ ﺳﻨﺖ ﻛﻬﻦ ﻣﻠﯽ ﺭﺍ ﺩﺭﻗﺎﻟﺐ ﺷﺨﺼﯿﺖﻫﺎﯼ ﺍﺳﻼﻣﯽ ﺑﺎﺯ ﯾﺎﺑﻨﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺭﻭﺷﻦﺗﺮ ﺳﻨﺖﻫﺎﯼ ﻣﻠﯽ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺳﻨﺖﻫﺎﯼ ﺍﺳﻼﻣﯽ ﺩﺭ ﺁﻣﯿﺨﺘﻨﺪ. ﺩﺭ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺍﺯ ﻣﯿﺎﻥ ﺍﻧﺒﻮﻩ ﺟﺸﻦﻫﺎﯼ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﺁﻧﭽﻪ ﻣﯿﺎﻥ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪ ﻋﯿﺪ ﻧﻮﺭﻭﺯ، ﺟﺸﻦ ﺳﺪﻩ ﻭ ﺟﺸﻦﻫﺎﯼ ﻛﻮﭼﻚﺗﺮﯼ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺟﺸﻦ ﮔﻞ ﺳﺮﺥ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﻣﺮﺳﻮﻡ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﺍﺯ ﻣﯿﺎﻥ ﺟﺸﻦﻫﺎﯼ ﯾﺎﺩ ﺷﺪﻩ ﺑﺰﺭﮒﺗﺮﯾﻦ ﺍﻋﯿﺎﺩ ﻣﻠﯽ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺍﺳﺖ.
ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺗﻨﻬﺎ ﺟﺸﻨﯽ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺑﺎﺳﺘﺎﻥ ﺑﺎ ﻋﻈﻤﺖ ﺗﻤﺎﻡ ﻭ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﺎ ﺍﻧﺒﻮﻫﯽ ﺍﻓﺴﺎﻧﻪ ﻭ ﺁﯾﯿﻦ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺍﺩﺍﻣﻪ ﯾﺎﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ . ﻋﻈﻤﺖ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻧﻘﺶﻫﺎﯼ ﺗﺨﺖ ﺟﻤﺸﯿﺪ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﺁﺛﺎﺭ ﺍﺩﺑﯽ ﻭ ﻫﻨﺮﯼ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻥ ﻋﺮﺑﯽ ﻭ  ﻓﺎﺭﺳﯽ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﻣﯽﺗﻮﺍﻥ ﯾﺎﻓﺖ.

ﻧﻈﺮ ﺑﯿﺮﻭﻧﯽ ﻭ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﻩٔ ﻧﻮﺭﻭﺯﻧﺎﻣﻪ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩٔ ﻣﻨﺸﺎﺀ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﭼﻨﯿﻦ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﻋﻘﯿﺪﻩ ﺩﺍﺷﺘﻪﺍﻧﺪ ﮐﻪﭘﺲ ﺍﺯ ﺁﻓﺮﯾﻨﺶ ﺯﻣﯿﻦ ﻭ ﺁﺳﻤﺎﻥ ﻭ ﻫﺮ ﭼﻪ ﺩﺭ ﺁﻧﻬﺎﺳﺖﭼﻨﺪﯾﻦ ﻫﺰﺍﺭ ﺳﺎﻝ ﺑﻪ ﺣﺎﻝ ﺳﮑﻮﻥ ﻭ ﺑﯽ ﺣﺮﮐﺖﺍﯾﺴﺘﺎﺩﻩ ﺑﻮﺩﻩﺍﻧﺪ ﭼﻮﻥ ﺑﻪ ﻓﺮﻣﺎﻥ ﺍﻫﻮﺭﺍﻣﺰﺩﺍ ﺁﻏﺎﺯ ﺑﻪﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ، ﺣﺮﮐﺖﺧﻮﺭﺷﯿﺪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺍﺯ ﺑﺎﻣﺪﺍﺩ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺭﻭﺯ ﻣﺎﻩ ﻓﺮﻭﺭﺩﯾﻦ ﯾﺎ ﺭﻭﺯ ﻫﺮﻣﺰﺩ ﻭﺍﺯ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﻧﻘﻄﻪ ﯾﺎ ﺩﻗﯿﻘﻪ ﯾﺎ ﺩﺭﺟﻪٔ ﺑﺮﺝ ﺣﻤﻞ ‏(ﺑﺮﺝ ﺑﺮﻩ) ﺑﻮﺩ ﻭﻟﯽ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ﺑﻌﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺭﻭﺯ ﻭ ﺳﺎﻋﺖﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﻧﺘﻮﺍﻧﺴﺖ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺩﻗﯿﻘﻪ ﺑﺮﺳﺪ ﻭ ﻧﺎﭼﺎﺭﺁﻏﺎﺯ ﺳﺎﻝ ﺍﺯ ﺟﺎﯼ ﺧﻮﺩ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﯾﺎﻓﺖ ﻭ ﻋﻘﺐ ﺍﻓﺘﺎﺩ ﻭﻫﺮ ﺳﺎﻝ ﺩﺭ ﺩﺭﺟﺎﺕ ﺑﺮﺝﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﻗﻬﻘﺮﺍﯾﯽ ﺗﻐﯿﯿﺮﯾﺎﻓﺖ ﺗﺎ ﺩﺭ ﯾﮏ ﺩﻭﺭ ﻃﻮﻻﻧﯽ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺑﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺯ ﻭ ﺳﺎﻋﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻏﺎﺯ ﺣﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﺑﺎﺯﺁﻣﺪ ﻭ ﺍﯾﻦﻣﺪﺕ ۱۴۶۰ ﺳﺎﻝ ﻃﻮﻝ ﮐﺸﯿﺪ. ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺍﯾﻦﺭﻭﺯ ‏(ﯾﻌﻨﯽ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺣﻘﯿﻘﯽ ‏) ﺭﺍ ﺩﺭﯾﺎﻓﺖ« ﮐﯿﻮﻣﺮﺙ» ﺑﻮﺩ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺁﻏﺎﺯ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﺮﺩ ﻭ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺩﻭﺭ ﺩﻭﻡ ﺍﺯ ﺑﺎﻣﺪﺍﺩ ﺭﻭﺯ ﻫﺮﻣﺰﺩ، ﺍﺯ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺩﺭﺟﻪٔ ﺑﺮﺝ ﺣﻤﻞ ﻭ ﺭﻭﺯ ﺍﻭﻝ ﺑﻬﺎﺭ ﺷﺮﻭﻉ ﺷﺪ. ‏
ﺩﺭ ﻏﺎﻟﺐ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥﻫﺎﯼ ﺍﺳﺎﻃﯿﺮﯼ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﭘﯿﺪﺍﯾﺶ ﻧﻮﺭﻭﺯﺑﻪ ﺯﻣﺎﻥ ﭘﯿﺸﺪﺍﺩﯾﺎﻥ ﻧﺴﺒﺖ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪﻩ ﻭ ﺍﺯ ﺟﻤﺸﯿﺪ ﭘﺎﺩﺷﺎﻩ ﻣﺸﻬﻮﺭ ﭘﯿﺸﺪﺍﺩﯼ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺑﻨﯿﺎﻥﮔﺬﺍﺭ ﺍﯾﻦ ﺟﺸﻦ ﯾﺎﺩ ﮔﺮﺩﯾﺪﻩﺍﺳﺖ. ﻓﺮﺩﻭﺳﯽ بزرگ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺯﻣﯿﻨﻪﭼﻨﯿﻦ ﺳﺮﻭﺩﻩ ﺍﺳﺖ:
ﻫﻤﻪ ﮐﺮﺩﻧﯽﻫﺎ ﭼﻮﺁﻣﺪﭘﺪﯾﺪ / ﺑﻪ ﮔﯿﺘﯽ ﺟﺰ ﺍﺯﺧﻮﯾﺸﺘﻦ ﻧﺪﯾﺪ
ﭼﻮ ﺁﻥ ﮐﺎﺭﻫﺎﯼ ﻭﯼﺁﻣﺪ ﺑﻪ ﺟﺎﯼ / ﺯ ﺟﺎﯼ ﻣﻬﯿﻦ ﺑﺮﺗﺮ ﺁﻭﺭﺩ ﭘﺎﯼ
ﺑﻪ ﻓﺮ ﮐﯿﺎﻧﯽ ﯾﮑﯽﺗﺨﺖ ﺳﺎﺧﺖ / ﭼﻪ ﻣﺎﯾﻪ ﺑﺪﻭ ﮔﻮﻫﺮﺍﻧﺪﺭ ﻧﺸﻨﺎﺧﺖ
ﮐﻪ ﭼﻮﻥ ﺧﻮﺍﺳﺘﯽﺩﯾﻮ ﺑﺮﺩﺍﺷﺘﯽ / ﺯ ﻫﺎﻣﻮﻥ ﺑﻪ ﮔﺮﺩﻭﻥﺑﺮﺍﻓﺮﺍﺷﺘﯽ
ﭼﻮ ﺧﻮﺭﺷﯿﺪ ﺗﺎﺑﺎﻥﻣﯿﺎﻥ ﻫﻮﺍ / ﻧﺸﺴﺘﻪ ﺑﺮﻭ ﺷﺎﻩﻓﺮﻣﺎﻥﺭﻭﺍ
ﺟﻬﺎﻥ ﺍﻧﺠﻤﻦ ﺷﺪ ﺑﺮﺗﺨﺖ ﺍﻭ / ﻓﺮﻭ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺍﺯ ﻓﺮﻩٔﺑﺨﺖ ﺍﻭ
ﺑﻪ ﺟﻤﺸﯿﺪ ﺑﺮ ﮔﻮﻫﺮﺍﻓﺸﺎﻧﺪﻧﺪ / ﻣﺮ ﺁﻥ ﺭﻭﺯ ﺭﺍ ﺭﻭﺯٍ ﻧﻮﺧﻮﺍﻧﺪﻧﺪ
ﺳﺮ ﺳﺎﻝ ﻧﻮ ﻫﺮﻣﺰﻭﻓﺮﻭﺩﯾﻦ / ﺑﺮ ﺁﺳﻮﺩﻩ ﺍﺯ ﺭﻧﺞ ﺗﻦﺩﻝ ﺯﮐﯿﻦ
ﺑﺰﺭﮔﺎﻥ ﺑﻪ ﺷﺎﺩﯼﺑﯿﺎﺭﺍﺳﺘﻨﺪ / ﻣﯽ ﻭ ﺟﺎﻡ ﻭ ﺭﺍﻣﺸﮕﺮﺍﻥﺧﻮﺍﺳﺘﻨﺪ
ﭼﻨﯿﻦ ﺭﻭﺯ ﻓﺮﺥ ﺍﺯ ﺁﻥﺭﻭﺯﮔﺎﺭ / ﺑﻤﺎﻧﺪﻩ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺧﺴﺮﻭﺍﻥﯾﺎﺩﮔﺎﺭ.
‏
نوروز ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯿﺎﻥ
ﮐﻮﺭﻭﺵ ﺑﺰﺭﮒ، ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۵۳۸ ‏( ﻗﺒﻞ ﺍﺯﻣﯿﻼﺩ)، ﺟﺸﻦ ﻣﻠﯽ ﺍﻋﻼﻡ ﮐﺮﺩ. ﻭﯼ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺭﻭﺯ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎﯾﯽ ﺑﺮﺍﯼ ﺗﺮﻓﯿﻊ ﺳﺮﺑﺎﺯﺍﻥ، ﭘﺎﮐﺴﺎﺯﯼ ﻣﮑﺎﻥﻫﺎﯼ ﻫﻤﮕﺎﻧﯽ ﻭ ﺧﺎﻧﻪﻫﺎﯼ ﺷﺨﺼﯽ ﻭ ﺑﺨﺸﺶ ﻣﺤﮑﻮﻣﺎﻥﺍﺟﺮﺍ ﻣﯽﻧﻤﻮﺩ .  ﺍﯾﻦ ﺁﯾﯿﻦﻫﺎ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺩﯾﮕﺮ ﭘﺎﺩﺷﺎﻫﺎﻥ ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯽ ﻧﯿﺰ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ ﻣﯽﺷﺪ. ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺩﺍﺭﯾﻮﺵ ﯾﮑﻢ ، ﻣﺮﺍﺳﻢ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﺗﺨﺖ ﺟﻤﺸﯿﺪ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ ﻣﯽﺷﺪ . ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺩﺭ ﺳﻨﮓﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎﯼ ﺑﻪﺟﺎ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺍﺯ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯿﺎﻥ، ﺑﻪﻃﻮﺭ ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺍﺷﺎﺭﻩﺍﯼ ﺑﻪ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭﯼ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﻧﺸﺪﻩﺍﺳﺖ . ‏ﺍﻣﺎ ﺑﺮﺭﺳﯽﻫﺎ ﺑﺮ ﺭﻭﯼ ﺍﯾﻦ ﺳﻨﮓﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﯽﺩﻫﺪ ﮐﻪ ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯿﺎﻥ ﺑﺎ ﺟﺸﻦﻫﺎﯼ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺁﺷﻨﺎ ﺑﻮﺩﻧﺪ ‏ﻭ ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺷﮑﻮﻩ ﺑﺮﭘﺎ ﻣﯽﮐﺮﺩﻧﺪ. ‏ﺷﻮﺍﻫﺪ ﻧﺸﺎﻥ ﻣﯽﺩﻫﺪ ﺩﺍﺭﯾﻮﺵ ﺍﻭﻝ ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯽ، ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺳﺎﻝ ۴۱۶ ‏( ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﻣﯿﻼﺩ) ، ﺳﮑﻪﺍﯼ ﺍﺯ ﺟﻨﺲ ﻃﻼ ﺿﺮﺏ ﻧﻤﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﯾﮏ ﺳﻮﯼ ﺁﻥ ﺳﺮﺑﺎﺯﯼ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺗﯿﺮﺍﻧﺪﺍﺯﯼ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻩ ﺷﺪﻩﺍﺳﺖ. ‏
ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯽ ، ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﺑﺎﺯﻩٔ ﺯﻣﺎﻧﯽ ﻣﯿﺎﻥ ۲۱ ﺍﺳﻔﻨﺪ ﺗﺎ ۱۹ ﺍﺭﺩﯾﺒﻬﺸﺖ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ ﻣﯽﺷﺪ. ‏
ﺑﺮﺧﯽ ﺍﺯ ﭘﮋﻭﻫﺸﮕﺮﺍﻥ ‏( ﻫﺮﺗﺴﻔﻠﺪ، ﮐﺮﻓﺘﺮ، ﺍﺭﺩﻣﻦ، ﮔﯿﺮﺷﻤﻦ ﻭ ﭘﺮﺍﺩﺍ) ﻣﺪﻋﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﺨﺖ ﺟﻤﺸﯿﺪ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ؛ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﯽ ﺩﯾﮕﺮ ﭘﮋﻭﻫﺸﮕﺮﺍﻥ ‏( ﻧﯿﻼﻧﺪﺭ، ﮐﺎﻣﺎﯾﺮ، ﻣﻮﺳﻮﯼ) ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﻣﺪﺭﮐﯽ ﺑﺮﺍﯼ ﺟﺸﻦ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﻩ ﻫﺨﺎﻣﻨﺸﯽ ﺭﺍ ﺍﻧﮑﺎﺭ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ . ‏[ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺍﺷﮑﺎﻧﯿﺎﻥ ﻭ ﺳﺎﺳﺎﻧﯿﺎﻥ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺍﺷﮑﺎﻧﯿﺎﻥ ﻭ ﺳﺎﺳﺎﻧﯿﺎﻥ ﻧﯿﺰ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﮔﺮﺍﻣﯽ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﻣﯽﺷﺪ. ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺩﻭﺭﺍﻥ، ﺟﺸﻦﻫﺎﯼ ﻣﺘﻌﺪﺩﯼ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﯾﮏ ﺳﺎﻝ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ ﻣﯽﺷﺪ ﮐﻪ ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﻭ ﻣﻬﺮﮔﺎﻥ ﺑﻮﺩ. ﺑﺮﮔﺰﺍﺭﯼ ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺳﺎﺳﺎﻧﯿﺎﻥ، ﭼﻨﺪ ﺭﻭﺯ ‏(ﺩﺳﺖ ﮐﻢ ﺷﺶ ﺭﻭﺯ) ﻃﻮﻝ ﻣﯽﮐﺸﯿﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺩﻭ ﺩﻭﺭﻩ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﮐﻮﭼﮏ ﻭ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﺰﺭﮒ ﺗﻘﺴﯿﻢ ﻣﯽﺷﺪ.

ﻧﻮﺭﻭﺯ ﮐﻮﭼﮏ ﯾﺎ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﻋﺎﻣﻪ ﺑﻪ ﻣﺪﺕ ﭘﻨﺞ ﺭﻭﺯ، ﺍﺯ ﯾﮑﻢ ﺗﺎ ﭘﻨﺠﻢ ﻓﺮﻭﺭﺩﯾﻦ ﮔﺮﺍﻣﯽ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﻣﯽﺷﺪ ﻭ ﺭﻭﺯ ﺷﺸﻢ ﻓﺮﻭﺭﺩﯾﻦ ‏( ﺧﺮﺩﺍﺩﺭﻭﺯ)، ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﺰﺭﮒ ﯾﺎ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺧﺎﺻﻪ ﺑﺮﭘﺎ ﻣﯽﺷﺪ.  ‏
ﺩﺭ ﻫﺮ ﯾﮏ ﺍﺯ ﺭﻭﺯﻫﺎﯼ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﻋﺎﻣﻪ، ﻃﺒﻘﻪﺍﯼ ﺍﺯ ﻃﺒﻘﺎﺕ ﻣﺮﺩﻡ ‏(ﺩﻫﻘﺎﻧﺎﻥ، ﺭﻭﺣﺎﻧﯿﺎﻥ، ﺳﭙﺎﻫﯿﺎﻥ، ﭘﯿﺸﻪﻭﺭﺍﻥو ﺍﺷﺮﺍﻑ) ﺑﻪ ﺩﯾﺪﺍﺭ ﺷﺎﻩ ﻣﯽﺁﻣﺪﻧﺪ ﻭ ﺷﺎﻩ ﺑﻪ ﺳﺨﻨﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﮔﻮﺵ ﻣﯽﺩﺍﺩ ﻭ ﺑﺮﺍﯼ ﺣﻞ ﻣﺸﮑﻼﺕ ﺁﻧﻬﺎ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺻﺎﺩﺭ ﻣﯽﮐﺮﺩ . ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ﺷﺸﻢ، ﺷﺎﻩ ﺣﻖ ﻃﺒﻘﺎﺕ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻥ ﻣﺮﺩﻡ ﺭﺍ ﺍﺩﺍ ﮐﺮﺩﻩ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺭﻭﺯ، ﺗﻨﻬﺎ ﻧﺰﺩﯾﮑﺎﻥ ﺷﺎﻩ ﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭ ﻭﯼ ﻣﯽﺁﻣﺪﻧﺪ.

ﺷﻮﺍﻫﺪﯼ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﺳﺎﻝﻫﺎﯼ ﮐﺒﯿﺴﻪ ﺭﻋﺎﯾﺖ ﻧﻤﯽﺷﺪﻩﺍﺳﺖ. ﺭﻭﺯ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭﯼ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﻫﺮ ﺩﻭﺭﻩ ۴ ﺳﺎﻟﻪ، ﯾﮏ ﺭﻭﺯ ﺍﺯ ﻣﻮﻋﺪ ﺍﺻﻠﯽ ﺧﻮﺩ ‏( ﺁﻏﺎﺯ ﺑﺮﺝ ﺣﻤﻞ) ﻋﻘﺐ ﻣﯽﻣﺎﻧﺪ ﻭ ﺩﺭﻧﺘﯿﺠﻪ ﺯﻣﺎﻥ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻫﻤﻮﺍﺭﻩ ﺛﺎﺑﺖ ﻧﺒﻮﺩ ﻭ ﺩﺭ ﻓﺼﻞﻫﺎﯼ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻥ ﺳﺎﻝ ﺟﺎﺭﯼ ﺑﻮﺩ. ﺍﺭﺩﺷﯿﺮ ﺑﺎﺑﮑﺎﻥ، ﺑﻨﯿﺎﻥﮔﺬﺍﺭ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﺳﺎﺳﺎﻧﯿﺎﻥ، ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۲۳۰ ﻣﯿﻼﺩﯼ ﺍﺯ ﺩﻭﻟﺖ ﺭﻭﻡ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻭﯼ ﺷﮑﺴﺖ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺑﻮﺩ، ﺧﻮﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﮐﺸﻮﺭ ﺑﻪ ﺭﺳﻤﯿﺖ ﺑﺸﻨﺎﺳﻨﺪ. ﺍﯾﻦ ﺩﺭﺧﻮﺍﺳﺖ ﻣﻮﺭﺩ ﭘﺬﯾﺮﺵ ﺳﻨﺎﯼ ﺭﻭﻡ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﻗﻠﻤﺮﻭ ﺭﻭﻡ ﺑﻪ Lupercalﻣﻌﺮﻭﻑ ﺷﺪ. ‏
ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺳﺎﺳﺎﻧﯿﺎﻥ ، ۲۵ ﺭﻭﺯ ﭘﯿﺶ ﺍﺯ ﺁﻏﺎﺯ ﺑﻬﺎﺭ ، ﺩﺭ ﺩﻭﺍﺯﺩﻩ ﺳﺘﻮﻥ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺧﺸﺖ ﺧﺎﻡ ﺑﺮﭘﺎ ﻣﯽﮐﺮﺩﻧﺪ، ﺍﻧﻮﺍﻉ ﺣﺒﻮﺑﺎﺕ ﻭ ﻏﻼﺕ ‏(ﺑﺮﻧﺞ ، ﮔﻨﺪﻡ ، ﺟﻮ ، ﻧﺨﻮﺩ ، ﺍﺭﺯﻥ، ﻭ ﻟﻮﺑﯿﺎ) ﺭﺍ ﻣﯽﮐﺎﺷﺘﻨﺪ ﻭ ﺗﺎ ﺭﻭﺯ ﺷﺎﻧﺰﺩﻫﻢ ﻓﺮﻭﺭﺩﯾﻦ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﭘﺎﺑﺮﺟﺎ ﻧﮕﻪ ﻣﯽﺩﺍﺷﺘﻨﺪ. ﻫﺮ ﮐﺪﺍﻡ ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﮔﯿﺎﻫﺎﻥ ﮐﻪ ﺑﺎﺭﻭﺭﺗﺮ ﺷﻮﺩ، ﺩﺭ ﺁﻥ ﺳﺎﻝ ﻣﺤﺼﻮﻝ ﺑﻬﺘﺮﯼ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺩﺍﺩ. ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺩﻭﺭﺍﻥ، ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻣﺘﺪﺍﻭﻝ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺑﺎﻣﺪﺍﺩ ﻧﻮﺭﻭﺯ، ﻣﺮﺩﻡ ﺑﻪ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﺁﺏ ﺑﭙﺎﺷﻨﺪ. ﺍﺯ ﺯﻣﺎﻥ ﻫﺮﻣﺰ ﺍﻭﻝ ﻣﺮﺳﻮﻡ ﺷﺪ ﮐﻪ ﻣﺮﺩﻡ ﺩﺭ ﺷﺐ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺁﺗﺶ ﺭﻭﺷﻦ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺍﺯ ﺯﻣﺎﻥ ﻫﺮﻣﺰ ﺩﻭﻡ ، ﺭﺳﻢ ﺩﺍﺩﻥ ﺳﮑﻪ ﺩﺭ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﻋﯿﺪﯼ ﻣﺘﺪﺍﻭﻝ ﺷﺪ.

نوروز ﭘﺲ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ
ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥ ﻫﻤﻪٔ ﺟﺸﻦﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺭ ﺍﯾﺮﺍن  ﺑﻪ ﻓﺮﺍﻣﻮﺷﯽ ﺳﭙﺮﺩﻩ ﺷﺪﻧﺪ، ﻧﻮﺭﻭﺯﺗﻮﺍﻧﺴﺖ ﺟﺎﯾﮕﺎﻩ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺟﺸﻨﯽ ﻣﻠﯽ ﺩﺭﺍﯾﺮﺍﻥ ﺣﻔﻆ ﮐﻨﺪ. ﺩﻟﯿﻞ ﭘﺎﯾﺪﺍﺭ ﻣﺎﻧﺪﻥ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺩﺭﻓﺮﻫﻨﮓ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﺭﺍ ﻣﯽﺗﻮﺍﻥ ﭘﯿﻮﻧﺪ ﻋﻤﯿﻖ ﺁﻥ ﺑﺎﺁﯾﯿﻦﻫﺎﯼ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ، ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺍﯾﻦ ﮐﺸﻮﺭ، ﻭ ﺣﺎﻓﻈﻪﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﺩﺍﻧﺴﺖ. ‏ﮔﻔﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮﺩ ﮐﻪ ﻋﺮﺏﻫﺎﯼ ﻓﺎﺗﺢ ﺍﯾﺮﺍﻥ ، ﭘﺎﯾﺘﺨﺖ ﺷﺎﻫﻨﺸﺎﻫﯽ ﺳﺎﺳﺎﻧﯽ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺭﻭﺯ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺗﺴﺨﯿﺮ ﮐﺮﺩﻧﺪ.
ﭘﺲ ﺍﺯ ﺁﻥ، ﺁﻥﻫﺎ ﻣﺎﻟﯿﺎﺕ ﺳﻨﮕﯿﻨﯽ ﺑﺮ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭﯼ ﺩﻭﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﻭ ﻣﻬﺮﮔﺎﻥ ﻭﺿﻊ ﮐﺮﺩﻧﺪ. ﺧﻠﻔﺎﯼ ﺩﻭ ﭘﺎﺩﺷﺎﻫﯽ ﺍﻣﻮﯾﻪ ﻭ ﻋﺒﺎﺳﯽ ﻧﯿﺰ ﺍﯾﻦ ﺭﻭﯾﻪ ﺭﺍ ﺍﺩﺍﻣﻪﺩﺍﺩﻧﺪ، ﺍﮔﺮﭼﻪ ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺧﻮﺩ ﺁﻧﻬﺎ، ﺩﺭ ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺷﺮﮐﺖ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﻥ ﺭﺍ ﮔﺮﺍﻣﯽ داشتند.
ﻋﺒﺎﺳﯿﺎﻥ ﮔﺎﻫﯽ ﺑﺮﺍﯼ ﭘﺬﯾﺮﺵ ﻫﺪﺍﯾﺎﯼ ﻣﺮﺩﻣﯽ، ﺍﺯ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺍﺳﺘﻘﺒﺎﻝ ﻣﯽﮐﺮﺩﻩﺍﻧﺪ. ﺑﺎ ﺭﻭﯼ ﮐﺎﺭ ﺁﻣﺪﻥﺳﻠﺴﻠﻪﻫﺎﯼ ﻃﺎﻫﺮﯾﺎﻥ ، ﺳﺎﻣﺎﻧﯿﺎﻥ ﻭ ﺁﻝ ﺑﻮﯾﻪ ، ﺟﺸﻦﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﺎ ﮔﺴﺘﺮﺩﮔﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮﯼ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ ﺷﺪ. ﺩﺭ ﺍﯾﻦﺩﻭﺭﻩﻫﺎ، ﺑﺎ ﻓﺮﺍﺭﺳﯿﺪﻥ ﻧﻮﺭﻭﺯ، ﺷﺎﻋﺮﺍﻥ ﺩﺭﺑﺎﺭ ﺩﺭﺳﺘﺎﯾﺶ ﺁﻥ ﺷﻌﺮ ﻣﯽﺳﺮﻭﺩﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﺷﺎﻩ، ﻓﺮﺍﺭﺳﯿﺪﻥﻧﻮﺭﻭﺯ ﺭﺍ ﺷﺎﺩﺑﺎﺵ ﻣﯽﮔﻔﺘﻨﺪ . ﺑﯿﻬﻘﯽ ﺍﺯ ﺷﮑﻮﻩ ﻣﺮﺍﺳﻢ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﺩﺭﺑﺎﺭ ﻏﺰﻧﻮﯾﺎﻥ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺗﻌﺪﺍﺩﯼ ﺍﺯ ﺯﯾﺒﺎﺗﺮﯾﻦ ﺁﺛﺎﺭ ﺷﻌﺮﯼ ﺍﺯ ﺷﺎﻋﺮﺍﻥ ﺩﺭﺑﺎﺭﯼ ﭼﻮﻥ ﻓﺮﺧﯽ، ﻣﻨﻮﭼﻬﺮﯼ، ﻭ ﺳﻌﺪ ﺳﻠﻤﺎﻥ ﺩﺭ ﺳﺘﺎﯾﺶ ﻧﻮﺭﻭﺯﺳﺮﻭﺩﻩ ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ. ‏
ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺳﻠﺠﻮﻗﯿﺎﻥ ، ﺑﻪ ﺩﺳﺘﻮﺭ ﺟﻼﻝﺍﻟﺪﯾﻦﻣﻠﮏﺷﺎﻩ ﺳﻠﺠﻮﻗﯽ ، ﺗﻌﺪﺍﺩﯼ ﺍﺯ ﺳﺘﺎﺭﻩ ﺷﻨﺎﺳﺎﻥ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺧﯿﺎﻡ ﺑﺮﺍﯼ ﺑﻬﺴﺎﺯﯼ ﮔﺎﻫﺸﻤﺎﺭ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﮔﺮﺩ ﻫﻢ ﺁﻣﺪﻧﺪ. ﺍﯾﻦ ﮔﺮﻭﻩ، ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺭﺍ ﺩﺭ ﯾﮑﻢ ﺑﻬﺎﺭ ‏(ﻭﺭﻭﺩ ﺁﻓﺘﺎﺏ ﺑﻪ ﺑﺮﺝ ﺣﻤﻞ) ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩﻧﺪ ﻭ ﺟﺎﯾﮕﺎﻩ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺛﺎﺑﺖ ﻧﻤﻮﺩﻧﺪ. ﺑﺮ ﺍﺳﺎﺱ ﺍﯾﻦ ﮔﺎﻫﺸﻤﺎﺭﯼ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺗﻘﻮﯾﻢ ﺟﻼﻟﯽ ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺷﺪ، ﺑﺮﺍﯼ ﺛﺎﺑﺖ ﻣﺎﻧﺪﻥ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﺁﻏﺎﺯ ﺑﻬﺎﺭ، ﻣﻘﺮﺭ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺣﺪﻭﺩﺍً ﻫﺮ ﭼﻬﺎﺭ ﺳﺎﻝ ﯾﮏﺑﺎﺭ‏( ﮔﺎﻫﯽ ﻫﺮ ﭘﻨﺞ ﺳﺎﻝ ﯾﮏ ﺑﺎﺭ) ، ﺗﻌﺪﺍﺩ ﺭﻭﺯﻫﺎﯼ ﺳﺎﻝ ﺭﺍ ﺑﻪﺟﺎﯼ ۳۶۵ ﺭﻭﺯ، ۳۶۶ ﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﻧﻈﺮ ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ. ﺍﯾﻦﮔﺎﻫﺸﻤﺎﺭ ﺍﺯ ﺳﺎﻝ ۳۹۲ ﻫﺠﺮﯼ ﺁﻏﺎﺯ ﺷﺪ.
ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺻﻔﻮﯾﺎﻥ ﻧﯿﺰ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ ﻣﯽﺷﺪ . ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۱۵۹۷ ‏( ﻣﯿﻼﺩﯼ ‏) ، ﺷﺎﻩ ﻋﺒﺎﺱ ﺻﻔﻮﯼ ، ﻣﺮﺍﺳﻢ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻋﻤﺎﺭﺕ ﻧﻘﺶ ﺟﻬﺎﻥ ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ ﻧﻤﻮﺩ ﻭ ﺍﯾﻦﺷﻬﺮ ﺭﺍ ﭘﺎﯾﺘﺨﺖ ﻫﻤﯿﺸﮕﯽ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺍﻋﻼﻡ ﻧﻤﻮﺩ.
ﺩﺭ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﺑﻪ ﻭﯾﮋﻩٔ ﺁﯾﯿﻦ ﺗﺸﯿﻊ ، ﺑﻪ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺭﻭﺯﯼ ﺧﺠﺴﺘﻪ ﻧﮕﺎﻩ ﺷﺪه ﻭ ﺑﺮ ﮔﺮﺍﻣﯽ ﺩﺍﺷﺘﻦ ﺁﻥﺗﺄﮐﯿﺪ ﺷﺪﻩﺍﺳﺖ.

ﺭﻭﺍﯾﺖ ﻫﺎﯼ ﺍﺳﻼﻣﯽ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﻧﻮﺭﻭﺯ

ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺍﻧﺪ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﺭﺳﻮﻝ ‏(ص)ﺩﺭﻧﻮﺭﻭﺯﺟﺎﻣﯽ ﺳﯿﻤﯿﻦ ﻛﻪ ﭘﺮ ﺍﺯ ﺣﻠﻮﺍ ﺑﻮﺩ ﺑﺮﺍﯼ ﭘﯿﻐﻤﺒﺮ ﻫﺪﯾﻪﺁﻭﺭﺩﻧﺪ ﻭ ﺁﻥ ﺣﻀﺮﺕ ﭘﺮﺳﯿﺪ ﻛﻪ ﺍﯾﻦ ﭼﯿﺴﺖ؟ ﮔﻔﺘﻨﺪﻛﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺍﺳﺖ. ﭘﺮﺳﯿﺪ ﻛﻪ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﭼﯿﺴﺖ؟ ﮔﻔﺘﻨﺪ ﻋﯿﺪ ﺑﺰﺭﮒ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ. ﻓﺮﻣﻮﺩ: ﺁﺭﯼ، ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺭﻭﺯﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻋﺴﻜﺮﻩ ﺭﺍ ﺯﻧﺪﻩ ﻛﺮﺩ . ﭘﺮﺳﯿﺪﻧﺪ ﻋﺴﻜﺮﻩ ﭼﯿﺴﺖ؟ ﻓﺮﻣﻮﺩ ﻋﺴﻜﺮﻩ ﻫﺰﺍﺭﺍﻥ ﻣﺮﺩﻣﯽ ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺗﺮﺱ ﻣﺮﮒ ﺗﺮﻙ ﺩﯾﺎﺭ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺳﺮ ﺑﻪ ﺑﯿﺎﺑﺎﻥ ﻧﻬﺎﺩﻧﺪ ﻭﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺑﻪ ﺁﻧﺎﻥ ﮔﻔﺖ ﺑﻤﯿﺮﯾﺪ ﻭ ﻣﺮﺩﻧﺪ . ﺳﭙﺲ ﺁﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺯﻧﺪﻩ ﻛﺮﺩ ﻭﺍﺑﺮﻫﺎ ﺭﺍ ﻓﺮﻣﻮﺩ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺁﻧﺎﻥ ﺑﺒﺎﺭﻧﺪ ﺍﺯ ﺍﯾﻦﺭﻭﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﺎﺷﯿﺪﻥ ﺁﺏ ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﺭﻭﺯ ﺭﺳﻢ ﺷﺪﻩ است. ﺳﭙﺲﺍﺯ ﺁﻥ ﺣﻠﻮﺍ ﺗﻨﺎﻭﻝ ﻛﺮﺩ ﻭ ﺟﺎﻡ ﺭﺍ ﻣﯿﺎﻥ ﺍﺻﺤﺎﺏ ﺧﻮﺩ ﻗﺴﻤﺖ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﮔﻔﺖ ﻛﺎﺵ ﻫﺮ ﺭﻭﺯﯼ ﺑﺮ ﻣﺎ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﻮﺩ. ﻭ ﻧﯿﺰ ﺣﺪﯾﺜﯽ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ «ﻣﻌﻠﯽ ﺑﻦﺧﻨﯿﺲ» ﻛﻪ ﮔﻔﺖ : ﺭﻭﺯﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﺮ ﺣﻀﺮﺕ ﺟﻌﻔﺮ ﺑﻦ ﻣﺤﻤﺪ ﺻﺎﺩﻕ(ع) ﺩﺭ ﺁﻣﺪﻡ.فرمود: ﺁﯾﺎ ﺍﯾﻦ ﺭﻭﺯ ﺭﺍ ﻣﯽ ﺷﻨﺎﺳﯽ؟ ﮔﻔﺘﻢ ﺍﯾﻦ ﺭﻭﺯﯼ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﯾﺮﺍﻧﯿﺎﻥ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﺰﺭﮒ ﻣﯽ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﯾﻜﺪﯾﮕﺮ ﻫﺪﯾﻪ ﻣﯽﺩﻫﻨﺪ . ﭘﺲ ﺣﻀﺮﺕ ﺻﺎﺩﻕ(ع)گفتند: ﺳﻮﮔﻨﺪ ﺑﻪ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻛﻪﺍﯾﻦ ﺑﺰﺭﮔﺪﺍﺷﺖ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺍﻣﺮﯼ ﻛﻬﻦ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮﺍﯾﺖ ﺑﺎﺯﮔﻮ ﻣﯽ ﻛﻨﻢ ﺗﺎﺁﻥﺭﺍﺩﺭﯾﺎﺑﯽ. ﭘﺲ ﮔﻔﺖ : ﺍﯼﻣﻌﻠﯽ ، ﺭﻭﺯ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺭﻭﺯﯼ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺍﺯ ﺑﻨﺪﮔﺎﻥﺧﻮﺩ ﭘﯿﻤﺎﻥ ﮔﺮﻓﺖ ﻛﻪ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺑﭙﺮﺳﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺷﺮﯾﻚ ﻭﺍﻧﺒﺎﺯﯼ ﻧﮕﯿﺮﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮﺍﻥ ﻭ ﺭﺍﻫﻨﻤﺎﯾﺎﻥ ﺍﻭ ﺑﮕﺮﻭﻧﺪ. ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺯﯼ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺁﻓﺘﺎﺏ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻃﻠﻮﻉ ﻛﺮﺩ ﻭ ﺑﺎﺩﻫﺎ ﻭﺯﯾﺪﻥ ﮔﺮﻓﺖ ﻭ ﺯﻣﯿﻦ ﺩﺭ ﺁﻥﺷﻜﻮﻓﺎ ﻭ ﺩﺭﺧﺸﺎﻥ ﺷﺪ .ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺯﯼ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻛﺸﺘﯽ ﻧﻮﺡ ﺩﺭ ﻛﻮﻩ ﺁﺭﺍﻡ ﮔﺮﻓﺖ .ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺯﯼ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﺧﺪﺍ، ﺍﻣﯿﺮ ﺍﻟﻤﻮﻣﻨﯿﻦ ﻋﻠﯽ‏( ﻉ ‏) ﺭﺍ ﺑﺮﺩﻭﺵ ﺧﻮﺩ ﮔﺮﻓﺖ ﺗﺎ ﺑﺖ ﻫﺎﯼ ﻗﺮﯾﺶ ﺭﺍ ﺍﺯﻛﻌﺒﻪ ﺑﻪ ﺯﯾﺮ ﺍﻓﻜﻨﺪﭼﻨﺎﻥ ﻛﻪ ﺍﺑﺮﺍﻫﯿﻢ ﻧﯿﺰ ﺍﯾﻦ ﻛﺎﺭ ﺭﺍﻛﺮﺩ . ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺯﯼ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺑﻪ ﯾﺎﺭﺍﻥ ﺧﻮﺩﻓﺮﻣﻮﺩ ﺗﺎ ﺑﺎ ﻋﻠﯽ ‏(ﻉ ‏) ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺍﻣﯿﺮ ﺍﻟﻤﻮﻣﻨﯿﻦ ﺑﯿﻌﺖ ﻛﻨﻨﺪ . ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺯﯼ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻗﺎﺋﻢ ﺁﻝ ﻣﺤﻤﺪ ‏(ﺹ) ﻭ ﺍﻭﻟﯿﺎﯼ ﺍﻣﺮ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻇﻬﻮﺭ ﻣﯽ ﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﻫﻤﺎﻥ ﺭﻭﺯﯼ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻗﺎﺋﻢ ﺑﺮ ﺩﺟﺎﻝ ﭘﯿﺮﻭﺯ ﻣﯽ ﺷﻮﺩ ﻭ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻛﻨﺎﺭ ﻛﻮﻓﻪﺑﺮ ﺩﺍﺭ ﻣﯽ ﻛﺸﺪ ﻭ ﻫﯿﭻ ﻧﻮﺭﻭﺯﯼ ﻧﯿﺴﺖ ﻛﻪ ﻣﺎ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﺘﻮﻗﻊ ﮔﺸﺎﯾﺶ ﻭ ﻓﺮﺟﯽ ﻧﺒﺎﺷﯿﻢ، ﺯﯾﺮﺍ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺍﺯ ﺭﻭﺯﻫﺎﯼ ﻣﺎ ﻭ ﺷﯿﻌﯿﺎﻥ ﻣﺎﺳﺖ.

ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﺎ ﺗﺤﻮﯾﻞ ﺳﺎﻝ ﯾﺎ ﻟﺤﻈﻪٔ ﺑﺮﺍﺑﺮﯼ ﺍﻋﺘﺪﺍﻝ
ﺑﻬﺎﺭﯼ ﺁﻏﺎﺯ ﻣﯽﺷﻮﺩ؛ ﻟﺤﻈﻪﺍﯼ ﮐﻪ ﺧﻮﺭﺷﯿﺪ ﺩﺭ ﺳﯿﺮﻇﺎﻫﺮﯼ ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﺍﺑﺘﺪﺍﯼ ﺑﺮﺝ ﺣﻤﻞ ، ﺍﺯ ﺍﺳﺘﻮﺍﯼ ﺯﻣﯿﻦﮔﺬﺷﺘﻪ ﻭ ﺑﻪ ﺷﻤﺎﻝ ﺁﺳﻤﺎﻥ ﻣﯿﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ .ﺩﺭﮔﺎﻩﺷﻤﺎﺭﯼ ﻫﺠﺮﯼ ﺧﻮﺭﺷﯿﺪﯼ، ﻟﺤﻈﻪ ﺗﺤﻮﯾﻞ ﺳﺎﻝ ، ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪﻩ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺭﻭﺯ ‏( ﻫﺮﻣﺰ ﺭﻭﺯ ﯾﺎ ﺍﻭﺭﻣﺰﺩ ﺭﻭﺯ ‏) ﺍﺯ ﻣﺎﻩ ﻓﺮﻭﺭﺩﯾﻦ ﺍﺳﺖ . ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺁﻏﺎﺯ ﺳﺎﻝ، ﻗﺒﻞﺍﺯ ﻇﻬﺮ ﻭ ﺩﺭ ﻧﯿﻤﻪ ﺍﻭﻝ ﺷﺒﺎﻧﻪ ﺭﻭﺯ ﺗﺤﻮﯾﻞ ﺷﻮﺩ، ﻫﻤﺎﻧﺮﻭﺯ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺍﺳﺖ ﻭ ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺗﯿﮑﻪ ﺗﺤﻮﯾﻞ ﺳﺎﻝ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻇﻬﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﻓﺮﺩﺍﯼ ﺁﻥ ﺭﻭﺯ، ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺍﺳﺖ. ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﺗﻘﻮﯾﻢ ﻣﯿﻼﺩﯼ ﺩﺭ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺳﺎﻟﻬﺎ ﺑﺎ ۲۱ ﻭ ﮔﺎﻩ ۲۰ ﻭ ﺑﻨﺪﺭﺕ ۲۲ ﻣﺎﺭﺱ ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ ﺩﺍﺭﺩ.
ﺩﺭ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯾﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﻭ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﮐﻪ ﮔﺎﻩﺷﻤﺎﺭﯼ ﻫﺠﺮﯼ ﺧﻮﺭﺷﯿﺪﯼ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﺑﺮﺩﻩ ﻣﯽﺷﻮﺩ، ﻧﻮﺭﻭﺯ، ﺭﻭﺯ ﺁﻏﺎﺯ ﺳﺎﻝ ﻧﻮ ﺍﺳﺖ . ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯼﺁﺳﯿﺎﯼ ﻣﯿﺎﻧﻪ ﻭ ﻗﻔﻘﺎﺯ ، ﺗﻘﻮﯾﻢ ﻣﯿﻼﺩﯼ ﻣﺘﺪﺍﻭﻝ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺁﻏﺎﺯ ﻓﺼﻞ ﺑﻬﺎﺭ ﺟﺸﻦ ﮔﺮﻓﺘﻪﻣﯽﺷﻮﺩ ﻭ ﺭﻭﺯ ﺁﻏﺎﺯ ﺳﺎﻝ ﻣﺤﺴﻮﺏ ﻧﻤﯽﺷﻮﺩ.

ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺍﺯ ﺩﯾﺮﺑﺎﺯ ﺩﺭ ﺟﻐﺮﺍﻓﯿﺎﯼ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺯﻣﯿﻦ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥﺟﺸﻦ ﺭﺳﻤﯽ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ ﻣﯽﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺭﺍﺩﺭ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯼ ﺧﺎﻭﺭﻣﯿﺎﻧﻪ ، ﺁﺳﯿﺎﯼ ﻣﯿﺎﻧﻪ ،ﻗﻔﻘﺎﺯ ، ﺷﺒﻪ ﻗﺎﺭﻩ ﻫﻨﺪ ﻭ ﺑﺎﻟﮑﺎﻥ ﺟﺸﻦ ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ . ﻭ ﺑﻪ ﺗﺪﺭﯾﺞ ﺩﺍﻣﻨﻪ ﺟﻐﺮﺍﻓﯿﺎﯾﯽ ﺣﻮﺯﻩ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﻣﯽﺷﻮﺩ . ﺟﻐﺮﺍﻓﯿﺎﯼ ﭘﻬﻨﺎﻭﺭ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﻭ ﻫﻤﺰﻣﺎﻧﯽ ﺁﻥ ﺑﺎ ﺑﻬﺎﺭ ﻃﺒﯿﻌﺖ ﺩﺭ ﻧﯿﻤﮑﺮﻩٔ ﺷﻤﺎﻟﯽ ﻭ ﭘﯿﺸﯿﻨﻪٔ ﺑﺎﺳﺘﺎﻧﯽ ﺁﻥ ﻭﺗﺄﮐﯿﺪ ﺍﯾﻦ ﺟﺸﻦ ﺑﺮ ﻧﻮﻉﺩﻭﺳﺘﯽ ﻭ ﻣﻬﺮﻭﺭﺯﯼ ﺩﺭ ﻣﯿﺎﻥﺟﻬﺎﻧﯿﺎﻥ، ﺑﺎﻋﺚ ﺗﻮﺟﻪ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻣﻠﻞ ﻣﺘﺤﺪ ﻭ ﺩﯾﮕﺮ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎ ﺑﻪ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺷﺪ . ﺩﺭ ۱۰ماه ﻣﻪ ﺳﺎﻝ ۲۰۱۰ ﻣﯿﻼﺩﯼ،ﻣﺠﻤﻊ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻣﻠﻞ ﺑﺎ ﮔﺬﺭﺍﻧﺪﻥ ﻗﻄﻊﻧﺎﻣﻪﺍﯼﻧﻮﺭﻭﺯ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﺎﻃﺮ ﺑﺰﺭﮔﺪﺍﺷﺖ ﺁﻥ ﺗﻮﺳﻂ ﺑﯿﺶ ﺍﺯ ۳۰۰ ﻣﯿﻠﯿﻮﻥ ﺗﻦ ﺩﺭ ﺑﯿﺶ ﺍﺯ ۱۱ ﮐﺸﻮﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﺑﻪﺭﺳﻤﯿﺖ ﺷﻨﺎﺧﺖ . ‏ ﻓﺮﻭﺭﺩﯾﻦ ۱۳۸۹ ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺩﻭﺭﻩٔ ﺟﺸﻦ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻧﻮﺭﻭﺯﺩﺭ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭ ﺷﺪ ﻭ ﺍﯾﻦ ﺷﻬﺮ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ‏ «ﺩﺑﯿﺮﺧﺎﻧﻪٔ ﻧﻮﺭﻭﺯ» ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷد. ﻣﺠﻤﻊ ﻋﻤﻮﻣﯽ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻣﻠﻞ ﻣﺘﺤﺪ ﺑﺎ ﺗﺼﻮﯾﺐ ﻗﻄﻌﻨﺎﻣﻪﺍﯼ ﺭﻭﺯ ۲۱ ﻣﺎﺭﺱ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﺑﺎ ۱ ﻓﺮﻭﺭﺩﯾﻦ ﺭﺍ ﺩﺭ ﭼﺎﺭﭼﻮﺏ ﻣﺎﺩﻩ ۴۹ ﻭ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺻﻠﺢ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﺭﻭﺯ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺑﻪ ﺗﺼﻮﯾﺐ ﺭﺳﺎﻧﺪﻩ ﻭ ﺩﺭ ﺗﻘﻮﯾﻢ ﺧﻮﺩ ﺟﺎﯼ ﺩﺍﺩ، ﻃﯽ ﺍﯾﻦ ﺍﻗﺪﺍﻡ ﮐﻪ ﺑﺮﺍﯼﻧﺨﺴﺘﯿﻦﺑﺎﺭ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺍﯾﻦ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﺻﻮﺭﺕ ﮔﺮﻓﺖ، ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﺑﻪﻋﻨﻮﺍﻥ ﯾﮏﻣﻨﺎﺳﺒﺖ ﺑﯿﻦﺍﻟﻤﻠﻠﯽ ﺑﻪﺭﺳﻤﯿﺖ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪ.
ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺑﺎﺭ، ﻧﻮﺭﻭﺯ ۱۳۹۱ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺻﺤﻦ ﻋﻤﻮﻣﯽﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻣﻠﻞ ﻭ ﯾﻮﻧﺴﮑﻮ ﺑﻪ ﻣﯿﺰﺑﺎﻧﯽ ﺍﯾﺮﺍﻥ ﺟﺸﻦ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ. ﺑﺎﻥ ﮐﯽ ﻣﻮﻥ ، ﺩﺑﯿﺮﮐﻞ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﻣﻠﻞ ﻧﯿﺰﭘﯿﺎﻣﯽ ﺑﺪﯾﻦ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ ﺻﺎﺩﺭ ﮐﺮﺩ. 
ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻫﻤﺎﯾﺸﯽ ﺑﺎ ﻧﺎﻡ ﺟﺸﻦ ﺟﻬﺎﻧﯽ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﭘﺪﯾﺪﺁﻣﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺳﺮﺍﻥ ﮐﺸﻮﺭﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺭﺍﺟﺸﻦ ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ ﮔﺮﺩﻫﻢ ﻣﯽﺁﯾﻨﺪ ﻭ ﺍﯾﻦ ﺑﻬﺎﺭ ﻃﺒﯿﻌﺖﺭﺍ ﮔﺮﺍﻣﯽ ﻣﯽﺩﺍﺭﻧﺪ .ﺩﺭ ﺑﺮﺧﯽ ﺟﺎﻫﺎ ﻧﯿﺰ ﺑﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﺭﺳﻤﯽ ﻧﺒﻮﺩﻥ ﻫﺮ ﺳﺎﻟﻪ ﺷﻤﺎﺭ ﺯﯾﺎﺩﯼ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﻣﺮﺍﺳﻤﺎﺕ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺭﺍ ﺑﺮﮔﺰﺍﺭﻣﯽﮐﻨﻨﺪ . ﻫﻤﺎﻧﻨﺪ ﺳﻮﺭﯾﻪ ﮐﻪ ﺟﺸﻦ ﻧﻮﺭﻭﺯ ﻧﺰﺩ ﮐﺮﺩﻫﺎﯼ ﺳﺎﮐﻦ ﺳﻮﺭﯾﻪ ﺍﺯ ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﻭ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﻭﯾﮋﻩﺍﯼ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭﺍﺳﺖ . ﺍﯾﻦ ﺟﺸﻦ ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﺟﺸﻦﻫﺎﯼ ﺑﻨﯿﺎﺩﯾﻦ ﺁﺳﯿﺎ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮﺩ.

ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺩﺭ ۹ ﮐﺸﻮﺭ ﺍﯾﺮﺍﻥ، ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ، ﺗﺎﺟﯿﮑﺴﺘﺎﻥ، ﺟﻤﻬﻮﺭﯼ ﺁﺫﺭﺑﺎﯾﺠﺎﻥ ‏، ﺍﺯﺑﮑﺴﺘﺎﻥ ‏، ﺗﺮﮐﻤﻨﺴﺘﺎﻥ ‏، ﻗﺰﺍﻗﺴﺘﺎﻥ ‏،ﻗﺰﻗﯿﺰﺳﺘﺎﻥ ، ﻭ ﺁﻟﺒﺎﻧﯽ ﺑﺎ ﻫﻤﯿﻦ ﻧﺎﻡ ﺗﻌﻄﯿﻞﺭﺳﻤﯽ ﺍﺳﺖ.

*دبیر مطالعات اجتماعی
رامهرمز - 1395/12/30