ملک در لغت به مفهوم تعلق به مال شخص است ولی بطور اخص به مال غیرمنقول (ملک) گفته می شود و مالک در محاورات عادی ظهور در دارنده مال غیرمنقول دارد.
    اموال غیرمنقول با ویژگی دوام و ثبات شناخته می شوند و دعاوی راجع به اموال غیرمنقول و حقوق مربوط به آن مانند حق ارتفاق و اموالی که در حکم غیرمنقول هستند در دادگاهی اقامه می شود که مال غیرمنقول در حوزه آن قرار گرفته است.معاملات اموال غیرمنقول تجاری محسوب نمی گردد و شرکت های سهامی مشمول این حکم قرار نمی گیرند.
    اموال غیرمنقول اعم است از غیرمنقول ذاتی و اموالی که به واسطه عمل انسان در حکم غیرمنقول درآمده باشد،بعضی اموال ذاتا منقول هستند ولی به لحاظ ارتباط با اموال غیرمنقول در حکم آن به حساب می آیند مثل انشعاب آب،برق و گاز که در اموال غیرمنقول نصب می شوند.
    بعضی اموال ذاتا غیرمنقول هستند و با فعالیت و نیاز انسان به صورت منقول در می آید مانند معادن و چوب درختان جنگلی.
    عناصر اموال غیرمنقول: الف)عنصر مالکیت   ب)عنصر ملک
    الف)عنصر مالکیت:اموال غیرمنقول به اعتبار نوع مالکیت شامل موارد ذیل است:
    1- مالکیت عین و منافع:اموال غیرمنقول مانند اموال دیگر شامل مالکیت عین و منافع است،مالک عین مالک منافع نیز می باشد مگر آنکه منافع به دیگری تملیک شده باشد.
    2- مالکیت مفروز و مشاع:قطعه زمین یا واحد ساختمانی معین از نظر قانون ثبت اسناد و املاک قطعه مفروز است.اگر قطعه یا واحد مفروز به مالکین متعدد تعلق داشته به نحوی که سهام تمام مالکین در همه ملک اشاعه باشد در اینصورت ملک مشاعی است ولی اگر قطعه زمین یا واحد ساختمان به یک نفر تعلق داشته باشد مالکیت شش دانگ یا مفروز گفته می شود.
    3- مالکیت عمومی و خصوصی:اگر مالک اموال غیرمنقول از اشخاص موضوع حقوق عمومی بوده و یا ملک از مشترکات عمومی باشد مالکیت آن عمومی است.اگر مال غیرمنقول به اشخاص موضوع حقوق خصوصی تعلق داشته باشد مالکیت خصوصی است.
    ب)عنصر ملک:اموال غیرمنقول به اعتبار عنصر ملک شامل موارد ذیل است:
    1- عرصه:زمینی که برای احداث اعیان مورد استفاده قرار می گیرد عرصه گفته می شود و شامل:
    زمین دایر:که اعیان موجود در آن مورد استفاده است مانند جنگل و ساختمان
    زمین موات:زمینی که بصورت طبیعی باشد و فاقد اعیانی است.
    زمین بایر:زمینی که سابقه عمران داشته و به تدریج بصورت موات درآمده است.
    2- اعیان:اشیایی که بصورت غیرمنقول درآمده باشد ممکن است ناشی از فعالیت انسان بوده و یا بصورت طبیعی در روی زمین یا زیرزمین وجود داشته باشد که دو نوع اعیان غیرمنقول وجود دارد،اعیان طبیعی که انسان در به وجود آوردن آن نقش نداشته است مانند درختان جنگلی،معادن و گیاهان خودرو و اعیان احداث شده به وسیله انسان مانند کشت،باغ و ساختمان
    مالکیت در قانون ثبت اسناد و املاک:
    میزان مالکیت اشخاص راه های ایجاد و انتقال آن امر ماهوی بوده که در قوانین اساسی و مدنی حکم مقنن قرار گرفته است.
    قانون ثبت اسناد و املاک عمدتا قانون شکلی است که موضوع آن ثبت مالکیت و آثار آن است.ماده 23 آیین نامه قانون ثبت عنوان می دارد:(ذاتا دهنده ی اظهارنامه باید اسناد و قباله و بنچاق ملک و مدارک راجع به مالکیت و تصرف خود را به اداره ثبت بدهد تا رونوشت یا خلاصه آن ضمیمه اظهارنامه ثبتی و در پرونده بایگانی شود و اگر دلیل مالکیت منحصر به تصرف است ادله و نشانی های تصرف فعلی خود را کتبا به اداره ثبت تسلیم نماید و در هر حال درخواست کننده باید نحوه تصرف خود که او را برای تقاضای ثبت مجاز می دارد معلوم نماید)./ب1

                                                   هادی پاپری - کارشناس ارشد رشته حقوق جزا و جرم شناسی