در چشم انداز 20 ساله یا افق 1404 (1404-1384)، ایران کشوری توسعه یافته با جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه است. در این چشم انداز آمده است که حرکت در جهت تبدیل درآمد نفت و گاز با دارایی های مولد به منظور پایدار سازی فرآیند توسعه و بهره برداری بهینه از منابع خواهد بود.
هدف از جذب سرمایه گذاری های خارجی در هر کشوری از جمله کشور عزیزمان ایران، رشد و توسعه اقتصادی، افزایش فرصت های شغلی، دستیابی به فناوری های پیشرفته، تلاش در بومی سازی کردن آنها و در نهایت تلاش برای بالا بردن کیفیت تولیدات داخلی که نتیجه آن افزایش میزان صادرات و رفاه عمومی است، می باشد.
کشورمان ایران از چند جنبه دارای موقعیتی خاص و استثنایی در منطقه و حتی در جهان است که سرمایه داران خارجی آرزوی سرمایه گذاری و فعالیت اقتصادی در آن را دارند. ایران کشوری دارای موقعیت استراتژیک، ژئوپلیتیک و دارای جغرافیایی انسانی بسیار برتر در منطقه است که دارای 6000 کیلومتر مرز زمینی و 2700 کیلومتر مرز آبی است که به آب های آزاد نیز دسترسی دارد و باعث کاهش اساسی در هزینه حمل و نقل خواهد شد. همسایگی با 17 کشور و قرار گرفتن در جاده شاهی (King's Road) و جاده ابریشم (Silk Road) سه قاره متراکم یعنی آسیا، اروپا و آفریقا را به یکدیگر وصل می کند. ایران کشوری چهار فصل با ویژگی های اقلیمی منحصربفرد و دارای تمدنی غنی است و در بحث توریست حرف های زیادی برای گفتن دارد. و همچنین داشتن منابع غنی و حیاتی نفت، گاز و معادن گوناگون شرایط ایده آلی است که می تواند برای سرمایه داران بهشتی گمشده را فراهم آورده است.
ولی پرسشی که همیشه مطرح می شود این است که چرا با وجود این همه ویژگی های منحصربفرد، هیچگاه شاهد شکوفایی اقتصادی کشور عزیزمان ایران نبوده ایم؟ شکوفایی ای که اگر حاصل شود منجر به پویایی کشور و مردم در سایر زمینه های اجتماعی، فرهنگی، رفاهی و بهداشتی خواهد شد. مبحث مهم دیگری وجود دارد که ذهن ها را به خود معطوف می کند و آن این است که آیا جامعه و دولت آمادگی و انگیزه لازم را برای ورود سرمایه داران خارجی که باعث بیشتر شدن خصوصی سازی و در نتیجه کمرنگ تر شدن نقش دولت در بخش هایی از اقتصاد خواهد شد را دارد؟ آیا دولت به سرمایه گذاران خارجی به عنوان فرصت طلایی می نگرد یا تهدیدی احتمالی؟
حال فرض کنیم که دیدگاه دولت فرصت طلبانه باشد و به دنبال جذب این سرمایه های خارجی و توسعه فراگیر اقتصادی کشور باشد. در این صورت این امر چه فایده و برتری برای کشورمان به ارمغان خواهد آورد؟ سرمایه گذاران علاوه بر سرمایه خود، دانش فنی، صنعتی و مدیریتی را به همراه خواهند آورد و موجب رشد شاخص های مثبت اقتصادی و کاهش شاخص های منفی اقتصادی خواهد شد. و در بازارهای رقابتی جهان که تقریبا بطور 100% از آن دور مانده ایم، می توان با تولید هایی با کیفیت بالا جایگاه مناسبی را پیدا کنیم. با توجه به این نکته که  کشور ما دارای منابع با ارزش طبیعی نفت و گاز خدادادی است، پالایشگاه ها، پتروشیمی و سایر واحد های صنعتی می تواند رونقی چند برابر بگیرند. صنعت توریست، شرکت های بیمه ای و بانک ها نیز از جمله دیگر بخش هایی است که سرمایه گذاران تمایل بسیاری برای سرمایه گذاری در آنها را دارند.
کشور های جنوب شرقی آسیا (ژاپن، چین، کره جنوبی و هنگ کنگ) با جذب سرمایه های خارجی به توسعه اقتصادی پایا با فناوری های مدرن دست یافته اند. سرمایه داران به دنبال بهترین مکان برای سرمایه گذاری هستند تا خطر ریسک در سرمایه گذاری را به حداقل برسانند و خود را سودآوری پروژه مطمئن سازند. مطابق منابع موجود ایران در سال 2013 میلادی (سال گذشته) حدود 2/5 میلیارد دلار سرمایه مستقیم خارجی یا FDI (Foreign Direct Investment) را جذب کرد که رتبه 66ام جهان و پایین تر از کشورهایی از قبیل زئیر، کوبا، ونزویلا، ویتنام، قبرس و لیبی قرار دارد. و در مقایسه با رتبه نخست این جدول یعنی آمریکا با 450 میلیارد دلار، بسیار کم و قابل چشم پوشی است. گاهی اوقات الگو برداری نه تنها نکوهش نمی شود بلکه مورد ستایش هم قرار خواهد گرفت، بخصوص در مواردی که الگوی مشخص و معین وجود دارد که درستی آن پیشتر اثبات شده است. بطور مثال در بحث جذب سرمایه خارجی، هر کشوری که از این فرصت های گذرا استفاده کرده است شاهد شکوفایی و پویایی در اقتصاد خود بوده است. بنابراین به نظر می رسد که کنار گذاشتن این سرمایه های خارجی جائز نباشد و باید با برنامه ای دقیق و کارشناسی در این زمینه فعالیت بیشتر و ملموس تری را انجام داد.
راهکارهای پیشنهادی جهت جذب سرمایه و دانش صنعتی خارجی:
1. تغییر طرز تفکر مدیران اقتصادی و نگاه به کارنامه کشورهایی که این مسیر راه پشت سر گذاشتند.
2. گسترش خصوصی سازی، یعنی حمایت و تشویق شرکت ها و اشخاص حقیقی و حقوقی غیردولتی که در بخش های خصوصی فعالیت دارند، تا این شرکت ها و اشخاص سرمایه های خارجی را جذب کنند. که لازمه آن علاوه بر گسترش خصوصی سازی، اعطای بسته های تشویقی مناسب است تا انگیزه لازم در این بخش ایجاد شود و رقابتی سازنده بین این شرکت ها ایجاد شود.
3. باز کردن میدان و اعتماد به سرمایه داران ایرانی اصل خارجی که مجموع سرمایه های آنها چند ده ها میلیارد دلار برآورد می شود. تا برای شروع این تحول اقتصادی، حساسیت ها در این زمینه به حداقل برسد.
4. معرفی ویژگی ها، استعدادها و تعامل بیشتر و سازنده با جهان خارج، بر اساس و یا برای منافع ملی که لازمه هر فعالیتی از جمله فعالیت اقتصادی است.
5. جذاب و رقابتی کردن فضای کسب و کار و در نظر گرفتن مشوق هایی برای این منظور و همچنین تضمین رشد سرمایه گذاری.
6. افزایش و توسعه بیشتر مناطق آزاد بخصوص در کشورهایی که دارای اقتصادی بسته هستند (ایران هم اکنون هفت منطقه آزاد دارد).

          * کارشناس ارشد مهندسی شیمی