
اتحاد جنوب: از آنجایی که در سفر اخیر مقام محترم وزارت مطرح شده است 60 تخت دیگر ما به ازای 220 تخت قدیم در محل بیمارستان قدیم ساخته شود جای بحث فراوان دارد که اگر لازم باشد با دهها دلیل در حضور کارشناسان مربوطه می شود اثبات نمود که اینکار نه تنها گره ای از مشکلات مردم را نمی گشاید بلکه سبب مشکلات بیشتر نیز خواهد شد که جای بحث مفصل دارد و ....
بطور کلی بهداشت و درمان با توجه به نیاز حیاتی آحاد مردم به آن نیازمند توزیع و دسترسی عادلانه در سطح جامعه می باشد البته دسترسی عادلانه به معنای توزیع یکسان نیست چون با توجه به هزینه سنگین امکانات و تجهیزات پزشکی مورد نیاز جهت ارائه خدمات درمانی مطلوب و نیز زمانبر و طولانی بودن تربیت نیروی انسانی ماهر از قبیل کادر پزشکی و پیراپزشکی که به طور مثال لازم است نزدیک 23 سال یک فرد تحصیل نماید تا به عنوان پزشک متخصص تحویل جامعه شود؛ طبیعتا اگر همین فرد در یک روستای کم جمعیت بکار گرفته شود نه تنها امکان خدمت دهی برای ایشان فراهم نمیشود بلکه امکان خدمت رسانی به جاهای دیگر که نیاز حیاتی به خدمات ایشان دارند نیز سلب می گردد یا اگر یک دستگاه گران قیمت تجهیزات پزشکی در جایی که متناسب نیست به کار گرفته شود علاوه بر نداشتن کارایی لازم، منابع جامعه نیز بدون بهره وری مناسب هدر می رود. بنابر این برقراری عدالت در همه جاها به خصوص سیستم بهداشت و درمان به معنای توزیع متوازن و متناسب با نیاز آن قسمت از جامعه می باشد تا دسترسی عادلانه فراهم گردد. به همین خاطر که گاه صحبت از توجه ویژه به یک قسمت میشود قطعا اگر منظور از ویژه، گرفتن امکاناتی خارج از نیاز و بدون تناسب با شرایط منطقه باشد امری نکوهیده می باشد اما اگر منظور توجهی متناسب با ویژگیهای منطقه و نیازهای آنجا باشد بسیار هم سنجیده و امری نیک و پسندیده می باشد.
شهرستان دشتستان با توجه به وضعیت جمعیتی که علاوه بر گستره آن که پهناورترین شهرستان استان هست؛ پرجمعیت ترین شهرستان استان نیز می باشد و با توجه به موقعیت جغرافیایی آن که در مرکز و شاهراه مواصلاتی سایر قسمتهای استان قرار گرفته است. لذا اگر انتظار مردم و مسئولین شهرستان از مسئولین استان و وزارتخانه توجهی متناسب با همین ویژگی ها و فراهم شدن امکانات بهداشتی و درمانی متناسب با نیاز این منطقه باشد امری گزاف نمی باشد و وظیفه همه مسئولین است که با تمام توان خود در جهت برطرف کردن اینگونه نیازهای واقعی و منطقی مردم اهتمام ورزند.
در سفر اخیر وزیر محترم بهداشت و درمان به دشتستان که به منظور بررسی و پیگیری مشکلات بهداشت و درمان شهرستان صورت گرفت آنگونه که در رسانه ها انتشار یافته است تصمیماتی اتخاذ شده است که چنانچه با دیدگاه کارشناسی تخصصی به آن نگریسته شود به نظر می رسد پاسخی متناسب با نیازهای شهرستان دشتستان نمی باشد. شاید علت آن فضای احساسی خاصی است که با توجه به وقوع زلزله و بروز مشکلات درمانی بعد از افتتاح ناقص بیمارستان جدید بر آن منطقه حاکم شده است و این تصمیمات نیز جهت فروکش کردن این احساسات گرفته شده باشد لیکن با توجه به اینکه رفع مشکلات و توسعه درمان امری است که در عین اینکه بسیار مهم می باشد از پیچیدگی ها و ظرافت خاصی نیز برخوردار است لذا توجه به نکات کارشناسی و بررسی همه جانبه آن بدون در نظر گرفتن احساسات مقطعی و زودگذر آنهم در موضوعی که با جان مردم سرو کار دارد بسیار ضروری و حیاتی می باشد.
البته این قضیه نیز بسیار طبیعی است که با توجه به مشکلات زیادی که هم اکنون گریبان مردم را گرفته است و مراجعات بیشماری که به نماینده خود می کنند این موضوع نیز توسط ایشان پیگیری شود و در حقیقت پیگیری ایشان با نیتی خیر در پاسخ به مطالبات به حق موکلانشان می باشد که بسیار هم لازم و ضروری است و از آنجایی که تا کنون نیز مسئولین دانشگاه صادقانه برخورد نکرده اند و علیرغم اطمینان خاطری که به تذکرات به موقع ایشان داده اند خلاف وعده ها و قول هایشان عمل کرده اند و در واقع به خاطر همین تفاوت حرف تا عمل نوعی بی اعتمادی در جامعه بوجود آمده است اما باید از آن طرف نیز متوجه باشیم همانطور که الان مدیران سابق را تحت عنوان تصمیمات نابخردانه و وعده های نادرستشان سرزنش می کنند تصمیماتی نیز گرفته نشود تا خدای ناخواسته شرایطی فراهم نشود که نه تنها مشکلی از روی دوش مردم برداشته نشود بلکه مشکلی هم بر مشکلات بیشمار آنها افزوده شود و سبب سرزنش آیندگان شود.
در مورد وضعیت نا مطلوب کنونی بیمارستان و درمان شهرستان تا کنون مطالب زیادی گفته شده است که شاید توضیح برخی موارد به جهت اطلاع و اشرافی که اینجانب از ابتدای شکل گیری آن داشته ام در جهت اخذ تصمیماتی که می تواند به بهینه سازی امور و بهبود وضعیت آینده بهداشت و درمان شهرستان کمک کند.
بیمارستان قدیم 17 شهریور حدودا" از سال 1345 با ظرفیت محدود 25 تختخواب تحت عنوان شیر و خورشید سرخ ایران راه اندازی شد و همزمان با افزایش و رشد جمعیتی و نیاز شهرستان با گسترش و توسعه تدریجی فضاهای درمانی و افزایش تختهای آن نهایت به 200 تخت مصوب رسید.
البته چون به طور معمول در بیمارستان ها تختهای برخی بخش های درمانی از جمله بخش های ستاره دار و دیالیز و اورژانس جزو تختهای مصوب محسوب نمی شوند بنابراین در حالیکه به ظاهر و بطور رسمی 200 تختخوابی بود ولی در واقع با چیزی حدود 250 تخت به خدمات خود ادامه میداد که جزو شلوغ ترین بیمارستانهای استان بود و حتی از بیمارستان فاطمه زهرا بوشهر نیز ضریب اشغال تخت بالاتری داشت.
با توجه به قدمت بیمارستان و توسعه ناموزون بخش های درمانی و عدم تناسب فضاهای فیزیکی واحدهای درمانی با استانداردهای روز بیمارستانی علیرغم تلاش فراوان مسئولین شهرستان و استان و صرف هزینه های گزاف تعمیراتی سالانه به منظور سرپا نگهداشتن بیمارستان برای ارائه خدمات درمانی، همیشه یکی از دغدغه های اصلی مسئولین داشتن بیمارستانی مجهز و استاندارد متناسب با شان و شایسته مردم شریف دشتستان بود لیکن با وجود تلاشهایی که توسط نمایندگان ادوار مختلف و مسئولین استان صورت گرفته بود به علت خالی بودن تعداد زیادی از ظرفیت تختهای موجود بیمارستانی در کشور و از جمله خود استان بوشهر بیمارستان سازی ممنوع اعلام شده بود و به همین خاطر در حالیکه تقریبا تمامی شهرستانهای استان از قبیل گناوه ، خورموج، کنگان دارای بیمارستان نوساز بودند و حتی دیر و اهرم نیز بیمارستان در دست ساخت داشت تنها شهرستانهای بوشهر و برازجان بودند که اتفاقا علیرغم مرکزیت و نیاز شدید لیکن بیمارستانی بسیار کهنه و نامناسب داشتند و فاقد بیمارستان نوساز و استاندارد بودند تا اینکه مجلس محترم مصوبه ای گذراند و به دولت اجازه ساخت 2000 تخت بیمارستانی در کل کشور به صورت 5 بیمارستان آموزشی 200 تختی و 10 بیمارستان درمانی 100 تختی را صادر کرد. با توجه موقعیت و فرصت پیش آمده تلاشهای زیادی که توسط اینجانب به همراه سایر مسئولین وقت دانشگاه که جای قدردانی فراوان از آنها دارد صورت گرفت دانشگاه موفق به اخذ مجوز احداث یک بیمارستان آموزشی 200 تختی جهت بوشهر و یک بیمارستان درمانی 100 تختی جهت دشتستان گردید.
البته اخذ مجوز 100 تختی به این معنا نبود که بیمارستان قدیم تعطیل شود زیرا همانگونه که گفته شد بیمارستان دارای 200 تخت مصوب فعال با ضریب اشغال نزدیک به 70% بود بلکه به این منظور بود که مجوز 100 تختی را که گرفتیم بیمارستان قدیم که تقریبا" تخریبی بود، مجوز تخریبش نیز که اخذ شد در مجموع یک بیمارستان 300 تختی در مکانی واحد ساخته شود که به نظر کافی می رسید و نیاز شهرستان حتی برای چند سال آینده نیز تامین میشد.
جهت زمین بیمارستان نیز با توجه به اینکه از شرایط لازم برای صدور مجوز حداقل داشتن زمین مناسب و در مالکیت دانشگاه بود از آنجایی که سازمان هلال احمر استان برای زمین بیمارستان های قدیم بوشهر که در ابتدای عمر تحت عنوان شیر و خورشید راه اندازی شده بود و به نحوی خود را میراث دار آنها می دانستند طرف دعوی بود و حتی کار به مراجع قضایی برای بازپس گیری آنها از دانشگاه علوم پزشکی نیز کشیده شده بود که هنوز هم ادامه دارد و در جریان است لذا با هماهنگی که با مسئولین استان و شهرستان صورت گرفت پس از بررسی محل های مختلف نهایتا قطعه زمینی به مساحت 35 هکتار در ابتدای جاده برازجان شیراز درست بعد از فلکه گنجی که در ارتفاع مناسبی از نظر دور بودن از خطر تهدید سیل قرار داشت و از موقعیت دسترسی مناسبی نیز برخوردار بود با هماهنگی با منابع طبیعی با نرخ ارزان دولتی آن هم به صورت اقساط در اختیار دانشگاه قرار گرفت تا مجوز های لازم اخذ گردد که این مقدار زمین هم بیشتر منظور این بود که 15 هکتار برای زمین بیمارستان و طرح های توسعه احتمالی در آینده باشد و 20 هکتار نیز برای ساخت پانسیون و تعاونی مسکن کارکنان جهت ساخت منازل برای پرسنل بیمارستان باشد.
بعد از اخذ مجوز و گرفتن زمین که حتی کارهای قانونی آن نیز تمام و کمال انجام شده بود اینجانب جهت ادامه تحصیل از بوشهر عزیمت نمودم و در زمان اخذ زمین جدید و کلنگ زنی حضور نداشتم و در جریان این موضوع نمی باشم که چه مشکلی پیش آمد که محل زمین عوض شد و در جایگاه کنونی ساخته شد.
در خصوص تعداد تخت نیز ظاهرا با مکاتبات و مذاکراتی که از جانب مسئولین وقت شبکه دشتستان و دانشگاه علوم پزشکی بوشهر صورت گرفته به نظر می رسد با توجه به کل 200 تخت موجود و ضریب اشغال حدود 70% در مجوع هردو بیمارستان را به 160 تخت کاهش داده باشند که شاید در این خصوص دفاع مناسبی به عمل نیامده باشد و استدلال های لازم برای جلوگیری از کاهش تخت از جانب مسئولین وقت صورت نگرفته باشد که جای بحث آن فراوان است و در این مقوله نمی گنجد.
بعد از برگشت اینجانب به استان، بیمارستان در محل فعلی در دست ساخت بود و پیشرفت فیزیکی حدود 40% داشت. هر چند که اینجانب بنا به جایگاه و موقعیت شغلی که داشتم به عنوان وظیفه اداری نقش و مسئولیتی در نظارت بر کارهای عمرانی نداشتم اما خارج از وظیفه اداری در بازدید های مکرری که انجام میدادم نواقص اساسی مشاهده می کردم که تذکرات لازم داده میشد و حتی به صورت مکتوب که اسناد آن نیز هم اکنون در دانشگاه موجود می باشد به ریاست وقت دانشگاه و استاندار و مسکن و شهرسازی و وزارتخانه و هر جایی که احساس می شد می توانند نقشی داشته باشند منعکس گردید و مشکلات موقعیتی از جهت تهدید سیلاب و حتی ترکهایی که در دیوارها مشاهده می شد به وضوح و با تاکید گزارش گردید که چنانچه همان موقع به این نکات توجه میشد و دقت لازم صورت می گرفت بسیاری از مشکلات فعلی با توجه به میزان پیشرفت فیزیکی نسبی و کمی که داشت خیلی راحت تر در آن موقع قابل برطرف کردن بود و مسائلی که در سیلاب و زلزله اخیر پیش آمد اتفاق نمی افتاد.
در هر صورت آنچه اتفاق اقتاده است مربوط به گذشته است و متاسفانه مسئولین وقت نیز هم اکنون نیستند که پاسخگوی عملکردشان باشند و آنچه به جا مانده است مشکلاتی است که هم اکنون گریبانگیر مردم و مسئولینی است که تمام تلاش خود را شبانه روز به کار می گیرند تا گره ای از مشکلات مردم بگشایند.
اما با وضع موجود چه باید کرد؟
آنچه که مسلم است بیمارستانی با همه نواقصات ساخته شده است و با شتاب و بدون جذب اعتبارات لازم جهت تکمیل تجهیزات آن راه اندازی شده است. از نظر موقعیتی قابل جابجا کردن نیست و از نظر سازه ای نیز در شرایطی نیست که حتی اگر هم اشکالی داشته باشد قابل رفع باشد. بنابراین تنها کاری که میشود انجام داد این است که تا آنجایی که امکان دارد در رفع نواقص آن کوشید و خطرات ناشی از زلزله را بازسازی کرد و چنانچه نیاز به مقاوم سازی دارد آن را انجام داد لیکن با توجه به اینکه این موضوع یک بحث تخصصی ساختمانی است قصد ورود به آن را ندارم و لازم است توسط کارشناسان خبره مربوطه صورت گیرد.
از آنجایی که در سفر اخیر مقام محترم وزارت مطرح شده است 60 تخت دیگر ما به ازای 220 تخت قدیم در محل بیمارستان قدیم ساخته شود جای بحث فراوان دارد که اگر لازم باشد با دهها دلیل در حضور کارشناسان مربوطه می شود اثبات نمود که اینکار نه تنها گره ای از مشکلات مردم را نمی گشاید بلکه سبب مشکلات بیشتر نیز خواهد شد که جای بحث مفصل دارد و از حوصله این بحث خارج است اما به علت اهمیت و فوریت آن لازم است نکاتی چند به اختصار بیان شود.
1- حتی اگر همین 60 تخت هم ساخته شود تازه بر میگردیم به همان تعداد 220 تخت قدیم که جوابگوی نیاز همان موقع هم نبود تا چه رسد به اینکه پاسخگوی نیاز حال و آینده شهرستان نیز باشد.
2-این 60 تخت نه نیاز به مجوز دارد نه نیاز به ساخت بیمارستان زیرا مجوز بیمارستان قدیم هست و به اندازه همین 60 تخت هم آنقدر بخش بازسازی شده با صرف صدها میلیون تومان و حتی بخش های نوساز در محل بیمارستان قدیم وجود دارد که به راحتی این تعداد تخت را می تواند در خود جای دهد.
3- با توجه به اینکه هر بیمارستان حداقل باید چهار بخش بستری اصلی داخلی ، اطفال، زنان، جراحی داشته باشد بعدها از نظرضریب اشغال تخت، تامین کادر تخصصی و سردرگمی بیماران در ارجاع با مشکل جدی مواجه خواهد شد.
4- با توجه به موازی بودن بخش های درمانی با تجهیز بیمارستان به امکانات پشرفته با مشکل مواجه خواهد شد زیرا با توجه به سطح بندی خدمات درمانی امکان تجهیز هر دو بیمارستان به برخی امکانات و تجهیزات پزشکی مشمول سطح بندی وجود ندارد.
5- از نظر بار ترافیکی معضلی که قبلا برای خیابان های اطراف بیمارستان وجود داشت مجددا به وجود خواهد آمد و در موقع ارجاع سریع بیماران به بیمارستان مشکل به وجود خواهد آمد و اصولا به جهات مختلف بهتر است بیمارستان در نقاط کم ترافیک با دسترسی آسان باشد و در هنگام موارد تشییع و یا حتی آژیر آمبولانس ها نیز فضای شهری و آرامش روحی مردم کمتر دچار اختلال بشود.
6- نیاز شهرستان حتی در شرایط فعلی نیز حداقل 300 تخت می باشد و 220 تخت برای دشتستان کم میباشد که با توجه به اینکه دشتستان مراجعینی از شهرستانهای دیگر استان و حتی برخی شهرهای استان فارس را نیز دارد بهتر است اینگونه موارد و نیازهای آینده شهرستان را نیز در نظرگرفت.
7- اصولا تفکیک بیمارستانها آنهم با تعداد تخت های کم با توجه به خودگردان بودن به هیچ وجه صحیح و مقرون به صرفه نمی باشد و علاوه بر سردرگمی بیماران جهت ارجاع، سبب ایجاد مشکلات عدیده اداری مالی شده به نحوی که اداره امور بیمارستانها را که هم اکنون نیز با مشکل جدی مواجه هستند با مشکلات بسیار بیشتر مواجه خواهد ساخت.
پیشنهاد اینجانب با توجه به وضعیت فعلی این است که در هر صورت با شرایط به وجود آمده هر کار بخواهد انجام گیرد خالی از اشکال نخواهد بود اما پیشنهادی که کمترین آسیب به بیماران و وضعیت درمان شهرستان برساند این است که در کوتاه مدت علاوه بر فعال باقی ماندن بیمارستان جدید و رفع نواقص ساختمانی و نیز تکمیل تجهیزاتی آن بخش هایی که وابستگی کمتری به سایر بخش ها دارد و یا حتی برخی بخش هایی که کمبود تخت در بیمارستان جدید دارند از قبیل تختهای ویژه در بخش های نوساز و باز سازی شده بیمارستان قدیم مستقر شوند تا به این طریق کمبود های بیمارستان جدید برطرف شوند و در اسرع وقت به میزان 150 تخت بستری در محل بیمارستان جدید که قابل انتقال نمی باشد ساخته شود و با اینکار هم در زمان و هم در اعتبار ساخت صرفه جویی خواهد شد زیرا نیازی به ساخت بخش های موازی و برخی تشکیلات و تاسیسات جانبی که هزینه زیادی هم می برند نخواهد بود و از طرفی بعدا نیز به جهات مختلف از نظر اداره امور مالی ، درمانی و اداری با مشکلات کمتر مواجه خواهند شد .
همچنین با توجه به لزوم رسیدگی به بیماران در اسرع وقت در درون شهر، بیمارستان قدیم بازسازی و تبدیل به یک درمانگاه شبانه روزی با امکانات ویژه تخصصی شود که اتفاقا نیازی به پیگیری و اخذ مجوز نیز ندارد چون از قبل پیش بینی این موضوع و احتمال بوجود آمدن این شرایط صورت گرفته است و مصوبه آن نیز در سفر دوم استانی هیئت محترم دولت صادر شده است و فقط لازم است اجرایی گردد.
دکتر ابراهیم شفیعی
عضو هیئت علمی دانشگاه و فوق تخصص جراحی قلب