به گزارش ایرنا، انتخاب استان بوشهر برای میزبانی برنامه‌های هفته ملی گردشگری و حضور وزیر میراث فرهنگی در بوشهر، این استان را با شاخصه‌های کم‌نظیر از این حیث در کشور روایت کرد ظرفیت‌های تاریخی، ساحلی، فرهنگی و اقتصادی از بنادر تاریخی سیراف، بوشهر، دلوار و میراث لنج‌سازی و دریانوردی گرفته تا بافت تاریخی، موسیقی و آیین‌های بومی، صنایع‌دستی، غذاهای محلی و روایت‌های ماندگار مقاومت مردم جنوب از مهم‌ترین ظرفیت‌های گردشگری استان بوشهر هستند که سفر ویزر فرصتی برای یازتعریف آنها شد.
با این حال، چالش اصلی گردشگری بوشهر کمبود ظرفیت نیست؛ مساله پراکندگی این ظرفیت‌ها و نبود پیوند مؤثر میان آنها است. از همین رو، اهمیت سفر وزیر میراث‌فرهنگی را نمی‌توان تنها در تعداد طرح‌های افتتاح‌شده جست‌وجو کرد. ارزش اصلی این سفر در طرح ایده‌هایی است که می‌تواند جاذبه‌های منفرد استان بوشهر را به یک مسیر منسجم گردشگری تبدیل کند؛ مسیری که در آن موزه، ساحل، بندر تاریخی، اقامتگاه، صنایع‌دستی و میراث ناملموس، مکمل یکدیگر باشند.

طوریکه سیدرضا صالحی امیری در یادداشتی که پس از سفر دوروزه خود به بوشهر در سایت دولت منتشر کرده آورده است اگر بخواهیم آینده بوشهر را بر اساس یک الگوی نوین حکمرانی و توسعه ترسیم کنیم، باید پنج عنصر را هم‌زمان در کنار یکدیگر ببینیم: میراث، مردمان بوشهر، دریا، گردشگری، صنعت و اقتصاد پیرامون آن.

وزیر میراث فرهنگی ادامه داد: این پنج عنصر، یک منظومه به‌هم‌پیوسته‌اند. میراث به توسعه عمق تاریخی می‌دهد، مردم به آن معنا و حیات اجتماعی می‌بخشند، دریا یک مزیت راهبردی و تمدنی است، گردشگری ظرفیت‌های فرهنگی و طبیعی را به فرصت اقتصادی و اجتماعی تبدیل می‌کند و صنعت نفت و گاز نیز بخشی از واقعیت اقتصادی و زیرساختی جنوب ایران است. مسئله اصلی، یافتن نسبت درست میان این عناصر و ایجاد توازن میان آنهاست.

وی افزوده است: باید جنوب را به‌عنوان یکی از دروازه‌های تمدنی ایران به جهان دید زیرا در بخش بزرگی از روایت توسعه ایران، جنوب بیشتر با انرژی، صنعت، تجارت و موقعیت ژئوپلیتیک شناخته شده، هرچند این تصویر واقعی است، اما کامل نیست و پشت این چهره اقتصادی و راهبردی، تمدنی عمیق نهفته است، تمدنی که در آن بنادر تاریخی، معماری، موسیقی، صنایع‌دستی، آیین‌ها، خوراک، ادبیات، دانش دریانوردی و خاطره مقاومت، اجزای یک نظام فرهنگی زنده‌اند.

در این چارچوب، بوشهر و جنوب ایران باید از محور صرف میراث به محور متوازن میراث و گردشگری حرکت کند، یعنی ظرفیت میراثی را به فرصت گردشگری تبدیل کند، اما نه از مسیر مصرف میراث، بلکه از مسیر بهره‌وری مسئولانه، پایدار و مبتنی بر اصالت باشد.

بوشهر می‌تواند نماد میراث، فرهنگ، دریا و جامعه‌ای پویا باشد، سرزمینی که در آن صنعت و فرهنگ، انرژی و گردشگری، تاریخ و آینده، دریا و خشکی، در یک منظومه متوازن قرار می‌گیرند.

صالحی امیز اظهارکرد: «سیراف» اثباتی بر پیشینه تاریخی، مشروعیت و حقانیت حضور تمدنی ایران در خلیج‌فارس است و ثبت جهانی آن می‌تواند میراث را به افتخار، غرور و نشانه‌ای از هویت ملی تبدیل کند که البته ثبت‌جهانی آغاز مسئولیتی بزرگ‌تر برای حفاظت، پژوهش، مدیریت پایدار گردشگری، مشارکت جامعه محلی و بهره‌مندی مردم از منافع توسعه است.

وی اضافه کرد: سیراف می‌تواند نقطه آغاز این جهش باشد، شیرینی این جهش برای مردم بوشهر آن است که میراث تاریخی آنان نه فقط حفظ شود، بلکه به عاملی برای دیده‌شدن، عزت، اشتغال، مشارکت و توسعه تبدیل شود و سیراف می‌تواند سکوی جهش شناخت ایرانیان و جهانیان از بوشهر باشد.

بوشهر؛ انتخابی راهبردی برای گردشگری دریایی
انوشیروان محسنی‌بندپی، معاون گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی، بوشهر را به دلیل برخورداری از ظرفیت‌های ساحلی، دریایی، فرهنگی و تاریخی، انتخابی راهبردی برای برگزاری برنامه‌های هفته ملی گردشگری دانست.
وی با اشاره به جایگاه گردشگری در توسعه اقتصادی و اجتماعی گفت: هر حاکمیت و دولتی که قصد برنامه‌ریزی برای توسعه در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و ارتقای نشاط اجتماعی را داشته باشد، بی‌تردید صنعت گردشگری و کارکردهای چندجانبه آن را در صدر اولویت‌های خود قرار می‌دهد؛ چرا که این صنعت می‌تواند زنجیره ارزش، رفاه و اشتغال پایدار را برای کشور به ارمغان آورد.
معاون گردشگری وزارت میراث‌فرهنگی همچنین بوشهر را نماد مقاومت ایران در دوره‌های مختلف تاریخی، از مبارزات ضد استعماری به رهبری شهید رئیسعلی دلواری تا دوران دفاع مقدس، توصیف کرد و این پیشینه را ظرفیتی مهم برای توسعه گردشگری مقاومت دانست.
این نگاه، تاریخ مقاومت را از یک موضوع فقط هویتی فراتر می‌برد و آن را به بخشی از اقتصاد فرهنگی استان تبدیل می‌کند؛ البته به شرط آنکه روایت تاریخی بر پایه اسناد، پژوهش و تاریخ شفاهی شکل گیرد و در قالب موزه، مسیر بازدید، مستند، رویداد و برنامه آموزشی به مخاطب عرضه شود.

از مکران تا خوزستان؛ ایده یک مسیر پیوسته
یکی از محورهای مهم مطرح‌شده در این سفر، ایجاد مسیرهای پیوسته گردشگری در نوار ساحلی جنوب کشور، از مکران تا خوزستان بود. در چنین طرحی، استان‌های ساحلی به جای عرضه جاذبه‌های جدا از هم، می‌توانند در قالب یک مسیر منطقه‌ای، محصولات متنوعی همچون گردشگری دریایی، تاریخی، فرهنگی، خوراک، موسیقی، پرنده‌نگری و صنایع‌دستی را ارائه کنند.
محسنی‌بندپی با اشاره به ظرفیت‌های جدید بوشهر گفت: در بازدید اخیر با حضور وزیر میراث‌فرهنگی از یکی از مجموعه‌های گردشگری بوشهر با ایجاد ۱۳۰ فرصت شغلی، ظرفیت‌هایی همچون پرنده‌نگری ساحلی احصا شد که می‌تواند به عنوان یک محور نوین، جلوه‌ای متفاوت از گردشگری این خطه را به نمایش بگذارد.
پرنده‌نگری ساحلی، گردشگری لنج و دریانوردی، بازدید از بنادر تاریخی و تجربه زندگی جوامع ساحلی، ظرفیت‌هایی هستند که می‌توانند فصل‌های جدیدی برای گردشگری بوشهر ایجاد کنند و مدت اقامت گردشگران را افزایش دهند.
اجرای این رویکرد البته به زیرساخت‌هایی مانند راه دسترسی، آب، برق، اقامت، مدیریت پسماند، ایمنی و حفاظت از محیط‌زیست نیاز دارد. توسعه گردشگری دریایی بدون توجه به ظرفیت‌پذیری سواحل و حفاظت از منابع طبیعی، نمی‌تواند پایدار باشد.

شبکه موزه‌های استان؛ راهی برای افزایش ماندگاری گردشگر
پیشنهاد ایجاد شبکه موزه‌های استان با راهبری موزه منطقه‌ای خلیج‌فارس، از مهم‌ترین ایده‌های مطرح‌شده در این سفر بود. بر اساس این پیشنهاد، در هر یک از ۱۰ شهرستان بوشهر، متناسب با پیشینه و فرهنگ همان منطقه، یک کانون شاخص موزه‌ای تعریف شود.
محمد جواد حق‌شناس مشاور وزیر میراث فرهنگی درباره این طرح گفت: هدف، حفاظت از میراث، هدایت گردشگران از شمال تا جنوب استان، افزایش مدت اقامت و تقویت اقتصاد محلی است که در این راستا بازگشایی موزه رئیسعلی دلواری می‌تواند آغاز تقویت این شبکه باشد.
شبکه موزه‌ها می‌تواند الگوی بازدید گردشگران را از مقصدهای منفرد به یک مسیر منسجم تغییر دهد. در این الگو، هر موزه بخشی از تاریخ و فرهنگ شهرستان خود را روایت می‌کند و مجموع آنها تصویری کامل‌تر از هویت بوشهر به نمایش می‌گذارد.
بازگشایی موزه شهید رئیسعلی دلواری نیز از همین منظر اهمیت دارد. این موزه با بازطراحی فیزیکی و محتوایی و استفاده از نقش‌برجسته، تندیس، گرافیک محیطی، نمایشگرهای لمسی و رسانه‌های نوین، به سمت روایت‌محوری و تعامل بیشتر با مخاطب حرکت کرده است.

سایت‌موزه لنج؛ حفاظت از یک مهارت زنده
میراث دریانوردی بوشهر تنها در لنج‌های قدیمی یا اسناد تاریخی خلاصه نمی‌شود؛ بخشی مهم از این میراث در مهارت استادکاران، تجربه دریانوردان و روایت خانواده‌هایی است که زندگی آنان با دریا گره خورده است.
حق‌شناس درباره سایت‌موزه لنج و دریانوردی دلوار اظهار کرد: «این مجموعه باید فضایی زنده برای معرفی مراحل ساخت لنج، ابزارها، دانش دریانوردی و روایت سفرهای دریایی با حضور استادکاران و دریانوردان محلی باشد تا بازدید از این مجموعه به تجربه‌ای آموزشی و تعاملی تبدیل شود و زمینه انتقال دانش بومی به نسل جوان را فراهم آورد.
به گفته وی، این طرح سه مأموریت حفاظت از میراث، حمایت از مهارت‌ها و صنایع‌دستی و توسعه گردشگری را به یکدیگر پیوند می‌دهد و با طراحی علمی، مشارکت مردم و رعایت الزامات ساحلی، می‌تواند به یکی از جاذبه‌های گردشگری دریایی کشور تبدیل شود.
تبدیل سایت‌موزه به فضایی زنده، علاوه بر افزایش جذابیت برای گردشگران، به حفظ دانش لنج‌سازی و ایجاد درآمد برای استادکاران و جامعه محلی کمک می‌کند.

دانشگاه و تاریخ شفاهی در خدمت میراث
احمد شیرزادی، رئیس دانشگاه خلیج‌فارس، پیشنهاد استفاده از تاریخ شفاهی و هوش مصنوعی برای شناسایی پیوندهای فرهنگی اقوام دو سوی خلیج‌فارس را مطرح کرد.
گردآوری خاطرات دریانوردان، روایت‌های خانوادگی، مسیرهای تجاری، موسیقی، گویش، خوراک و آیین‌های ساحلی می‌تواند بخشی مهم از میراث ناملموس بوشهر را ثبت و برای استفاده در موزه‌ها، مستندها، کتاب‌ها و مسیرهای گردشگری آماده کند.
همچنین عبدالکریم مشایخی، از بنیاد ایران‌شناسی، پیشنهاد ایجاد موزه مقاومت مردم بوشهر و مرمت بنگله‌های تاریخی گمرک را مطرح کرد. اجرای این طرح می‌تواند بافت تاریخی بوشهر را به فضایی برای روایت تاریخ اجتماعی، تجارت دریایی و مبارزات مردم منطقه تبدیل کند؛ مشروط بر اینکه مرمت بناها با حفظ اصالت معماری و بر پایه مطالعات کارشناسی انجام شود.
صنایع‌دستی؛ حلقه‌ای که هنوز کامل نیست
وزیر میراث‌فرهنگی بر ضرورت ایجاد بازارچه‌های دائمی فروش صنایع‌دستی در مراکز گردشگری تأکید کرد. بوشهر در حوزه‌هایی مانند حصیربافی، گلیم، پوشاک، صنایع دریایی و هنرهای وابسته به فرهنگ ساحلی، ظرفیت‌های قابل توجهی دارد، اما تولید بدون بازار فروش نمی‌تواند به درآمد پایدار منجر شود.
فروشگاه‌ها و بازارچه‌های دائمی در موزه‌ها، هتل‌ها، اقامتگاه‌های بوم‌گردی و مراکز ساحلی می‌توانند این حلقه را تکمیل کنند. معرفی فرآیند تولید و هویت فرهنگی محصولات نیز ارزش اقتصادی آنها را افزایش می‌دهد و سهم جامعه محلی از درآمد گردشگری را بیشتر می‌کند.

معیار موفقیت؛ پیگیری مصوبات
استاندار بوشهر از اختصاص ۲۰۰ میلیارد تومان برای توسعه گردشگری ساحلی و شناسایی ۳۹ بسته سرمایه‌گذاری خبر داده است. همچنین به دستور وزیر میراث‌فرهنگی، تیم ویژه‌ای برای رفع موانع مالی پروژه‌های گردشگری استان تشکیل می‌شود.
اکنون معیار اصلی موفقیت این سفر، نه تعداد افتتاح‌ها، بلکه میزان تحقق تصمیم‌هاست. برای هر پروژه باید مسئول اجرا، زمان‌بندی، منبع اعتبار، وضعیت مجوزها و شاخص ارزیابی مشخص شود و گزارش پیشرفت آن به‌صورت دوره‌ای ارائه شود.

تکمیل طرح‌های افتتاح‌شده، ایجاد شبکه موزه‌ها، توسعه سایت‌موزه لنج، مرمت بناهای تاریخی، تقویت موزه رئیسعلی دلواری و ایجاد بازار پایدار صنایع‌دستی، اقداماتی هستند که می‌توانند بوشهر را از مجموعه‌ای از ظرفیت‌های پراکنده به مقصدی منسجم و رقابت‌پذیر تبدیل کنند.
سفر وزیر میراث‌فرهنگی به بوشهر، در صورت استمرار پیگیری‌ها، می‌تواند نقطه آغاز پیوند میراث تاریخی با اقتصاد دریا باشد؛ پیوندی که در آن موزه‌ها روایتگر هویت، ساحل بستر اشتغال، دانشگاه پشتیبان دانش، صنایع‌دستی منبع درآمد و جامعه محلی شریک اصلی توسعه گردشگری خواهد بود.

افتتاح پنج طرح در زنجیره گردشگری دریایی بوشهر
در جریان این سفر، مجموعه گردشگری "رباط بندو" در روستای بندو عسلویه، هتل سه‌ستاره "آرام" در شهر شیرینو، اقامتگاه سنتی در شهر تاریخی سیراف، مرکز گردشگری ساحلی "بوشهر قشنگ" و سفره‌خانه سنتی "عمارت سعادت" در بندر بوشهر و موزه رئیسعلی دلواری که در سال‌های اخیر نسبت به بازطراحی ان بر اساس ساختارهای مدرن و متناسب با منطقه انجام شده بود به بهره‌برداری رسید.
این طرح‌ها از نظر نوع خدمات از اقامت و گردشگری سنتی تا خدمات ساحلی و پذیرایی، بخش‌های مختلف زنجیره گردشگری را پوشش می‌دهندو از این منظر اهمیت آنها زمانی بیشتر آشکار می‌شود که در قالب یک برنامه واحد به جاذبه‌های تاریخی و طبیعی استان متصل شوند.
با افتتاح این طرح‌ها نقش کیفیت خدمات، معرفی حرفه‌ای، دسترسی مناسب، آموزش نیروی انسانی، رعایت الزامات ایمنی و محیط‌زیستی و پیوند با سایر مقاصد،بعنوان عوامل اثرگذار بر اقتصاد محلی و تداوم اشتغال پایدار و توسعه دیگر طرح های گردشگری برجسته تر از پیش می‌شود.