علیرضا بهادریان 

در تجمعات اخیر سر در دانشگاه تهران، یکی از سخنرانان خطاب به حاضران گفت: «شما بخشی از جامعه نیستید، شما خود جامعه‌اید! اساس جامعه‌اید.» او پا را فراتر گذاشت و تأکید کرد که سرنوشت کشور، سیاست‌ها، راهبردها و تصمیمات باید بر مبنای نظر همین جمع تعیین شود.

این سخنان بیش از آنکه نشانه مردم‌باوری باشد، یادآور یک نگاه خطرناک و انحصارطلبانه به مفهوم «مردم» است. نگاهی که در آن، یک گروه خاص خود را نماینده تمام ملت می‌داند و دیگران را عملاً از دایره جامعه خارج می‌کند.

آیا جامعه ایران فقط افرادی هستند که در یک تجمع شرکت می‌کنند؟ آیا در همین تجمعات، همه تفکر یکسانی دارند؟ آیا میلیون‌ها شهروند دیگری که نگاه متفاوتی دارند، جزئی از جامعه نیستند؟

هر بار که سخن از «مردم» به میان می‌آید، در عمل منظور تنها کسانی است که با یک جریان خاص هم‌نظرند. دیدگاه‌های متفاوت به‌سادگی از دایره «مردم» کنار گذاشته می‌شوند و گویی با هر اختلاف نظر، جایگاه شهروندی افراد نیز زیر سؤال می‌رود.

اگر قرار باشد معیار مردم بودن، همفکری با یک جریان سیاسی باشد، دیگر از جمهوریت و مشارکت عمومی چه چیزی باقی می‌ماند؟

عجیب‌تر آنجاست که برخی از همین افراد دائماً از مردم سخن می‌گویند، اما هنگامی که بخش دیگری از جامعه حرفی متفاوت می‌زند، مطالبه‌ای دارد یا اعتراضی مطرح می‌کند، ناگهان آن مردم دیگر دیده نمی‌شوند. گویی «مردم» فقط زمانی مردم هستند که حرفشان مطابق میل یک جریان خاص باشد.

این چه نوع نگاه به جامعه است که یک جمع را «اساس جامعه» می‌نامد اما میلیون‌ها شهروند دیگر را نادیده می‌گیرد؟ چه کسی چنین اختیاری داده است که عده‌ای خود را صاحب انحصاری کشور،مردم و آینده بدانند؟

جامعه ایران متشکل از سلایق، عقاید و سبک‌های زندگی متنوع است. هیچ گروهی نمی‌تواند ادعا کند که تجسم کامل ملت ایران است. ملت را نمی‌توان در یک سالن، یک راهپیمایی یا یک تجمع خلاصه کرد.

اگر واقعاً به مردم اعتقاد دارید، باید حق حضور و اثرگذاری همه مردم را به رسمیت بشناسید حتی آنان که با شما مخالف‌اند. اما اگر فقط رأی، نظر و خواست همفکران خود را معتبر می‌دانید، دیگر سخن گفتن از مردم چیزی جز یک شعار سیاسی برای بسیج نیروهای خودی نیست.

واقعیت این است که مردم فقط شما و همفکران شما نیستند. مردم، همه مردها و زنان این کشورند حتی آنهایی که صدایشان را دوست ندارید بشنوید.