دکتر اصغر علی خانی 

هدفِ این نوشته؛  نقدِ کلی و تحلیلِ نظام تعلیم و تربیت امروز است و  به هیچ روی منکرِ همت و تلاشِ مضاعف، خلاقیت ها، ابتکارات و ایثارِ برخی از نیروی انسانیِ اداری و آموزشیِ آموزش و پرورش نیست. 

تکنولوژی آموزشی: بی شک، تجهیزاتِ آموزشی نقشِ بی بدیلی در پیشرفتِ آموزشی، اعتلا و ارتقایِ درسی ایفا می کند. مادامی که با امکاناتِ عصرِ دقیانوس بخواهیم با جهل مقابله کنیم نتیجه همان است که خواهد بود. کسبِ رتبه های آخرِ آزمون هایِ بین المللی (تیمز و پرلز)، معدلِ زیر ده دانش آموزان در امتحاناتِ نهایی، درصدِ منفیِ کنکور، آمار نگران کننده یِ ترک تحصیلِ دانش آموزان و ... حکایت از ضعفِ نظام آموزشی، عدم جذبِ دانش آموختگان و ایجادِ رغبت در آنان دارد که نقشِ تکنولوژی در کسبِ این آمار و ارقام، بی تأثیر نیست.

فضای سبز و باز، محوطه یِ دل باز، کتاب خانه ، کارگاه و آزمایشگاه مجهز، تجهیزاتِ سرمایشی و گرمایشی، میز و صندلیِ مناسب، رایانه، ویدئو پروژکتور، سالن کنفرانس، زمین ورزش، امکانات ورزشی و ... حداقلِ تجهیزات آموزشی یک مدرسه است. شاید در مدارسِ عزیزکرده، این استاندارهایِ حداقلی را با کمی جرح و تعدیل یتوان یافت لیکن در مدارس دولتی به ویژه در روستاها، به ندرت می توان سراغی از این ها گرفت.  یکی از استادان تعریف می کرد. سال ها پیش به دلیلِ کمبود ساعت، چند ساعتی ابلاغ مسئولِ کارگاه و آزمایشگاه به دستم دادند. به مدرسه که مراجعه کردم، دیدم تمامِ تجهیزات آموزشگاه چهار پنج تا آچار و پیچ گوشتی است که آن هم در خورجینِ موتورِ مدیر مدرسه است!  

نکته دیگر این که؛ تعمیر، مراقبت و نگه داریِ از تجهیزات با این هزینه هایِ گزاف شاید مهم تر باشد. 
وقتی اولیایِ مدرسه می بینند که هزینه یِ تعمیر یک دستگاه با خریدِ یک دستگاه نو توفیری ندارد، بهتر آن می بینند که از خیر تعمیر بگذرند
کافی است سری به انبار مدارس به ویژه از نوعِ دولتی بزنید. هنرستان ها می توانند در تعمیر و بازسازی،  یاریگر مدارس باشند.

یادم هست در سال بازگشایی یک آموزشگاه- بر حسبِ اتفاق- حضور داشتم. خدای را شکر کردم وقتی  دیدم مدرسه از امکانات خوبی برخوردار است. بعد از سال ها گذرم دوباره به آن آموزشگاه افتاد. صندلی ها، بی دسته؛ میزها، بی پایه؛ تابلوها، کج و معوج؛ درودیوار، زخمی؛  ابزار، فرسوده؛ امکانات، رنگ و رو رفته و... در یکی از نوشته ها، ناخودآگاه  و از سر درد از  واژه ی"لکنته" برای آن جا استفاده کردم که ظاهراً به گوشه یِ قبای بعضی ها برخورده بود.

با آن که در این سال ها، خیرین دستِ آموزش را در زمینه یِ تکنولوژی به گرمی فشرده اند لیکن شرکت هایِ مادر به عنوان مسئولیتِ اجتماعی می توانند به بهبود اوضاع کمک کنند.

دانشگاه فرهنگیان: مسئولین ارشدِ تعلیم و تربیت مرتب اعلام می کنند؛  حدود ۹۷ درصد بودجه یِ آموزش و پرورش صرفِ حقوقِ اندک فرهنگیان(در مقایسه با دیگر نهادها) می شود. با این توصیف و با وجود آن که احیایِ مراکز تربیت معلم تحت عنوانِ دانشگاه فرهنگیان و ترببتِ معلمانِ بادانش و مهذّب امری بسیار ضروری و فوق تصور به نظر می رسد لیکن دانشگاهی که شصت و اندی درصد از هزینه کردش را باید حقوقِ دانشجو معلمان و به نوعی آموزش و پرورش تأمین کند، باری فوق طاقت بر دوش تعلیم و تربیت است. از طرفی، این دانشگاه به جایِ استفاده از نیروهایِ باتجربه شاغل با مدارکِ عالیِ دانشگاهی، روزگاری به حیاط خلوتِ بازنشستگان ستادی تبدیل شده بود. در شلم شوربای اولیه، برخی بدون مدارکِ عالی، صاحب  کرسی(هیئت علمی) و مقام شدند  در حالی که جوانان شاغلِ باسواد، پشت درها چشم به راه، صف کشیده  بودند. به علاوه، سیاسی بازی و سیاسی گری، در  جابه جایِ برخی از این مراکز علمی لانه کرده و راه تنفس آن ها را بسته است. با این وجود، مراکز علمیِ شبانه روزی مانند: مدارس نمونه یِ دولتی و مدارس روستایی و عشایری از  افتخاراتِ تعلیم و تربیت و یک گام به سمتِ عدالتِ آموزشی است.

امور تربیتی: با آن که در دنیای صنعتی و فاقد ظرافت امروزی به دلایلِ افراط و تفریط، ایدئولوژی رنگ باخته است و آن جایگاه سنتی را در میان خانواده ها ندارد و با وجود تغییر و تحول این نهاد در طول تاریخ آموزش و پرورش ( با پرورشی یا بدون پرورشی) و اهمیت تزکیه با توجه آیه"ویزکّیهم و یعلّمهم الکتابِ و الحکمه" نقش مؤثر و تلاش مستمر برای وصول به نتیجه یِ مطلوب مشروط به علاقه مندیِ مربیان، فضا و امکانات مناسب را می توان به نظاره نشست.

ادامه دارد....