احمد خواجه حسنی

پسین گاه جمعه، دوستی محترم تصویری پر تکرار و تکان دهنده از قبل و بعد از خشک شدن دریاچه ارومیه برایم ارسال کردند و ذیل تصویر مرقوم داشتند که گویا این تصویر برگرفته از کتاب جغرافیای دانش آموزان استرالیایی است که به عنوان درس عبرتی برای آن ها تدریس می شود تا فرایند خشک نمودن دریاچه را به عنوان مثالی محرز و مبرهن از خطای انسانی یا سوء تدبیر،ضعف عملکردی و اشتباه در دخل و تصرف و دست اندازی به طبیعت به دانش آموزان آموزش دهند.

مرادش از ارسال تصویر راستی آزمایی بود و این که با توجه به فراخی فضای مجازی و تکثر شایعات و رواج خبرهای کذب آیا تدریس این تصویر حقیقت دارد؟
معروض داشتم این خبر به حدود نیمه دوم دهه ۹٠ برمی گردد و مع الأسف صحت دارد ، این موضوع حسب اطلاعات و قرائن موجود در کتاب جغرافیای سال دهم مدارس آن کشور به عنوان مصداق بارزی از پیامدهای بحران زای انتقال آب با گوشزد کردن مباحثی از جمله نتایج مخرب عدم شایسته سالاری در نظام مدیریتی در حال آموزش است ، ابراز تأسف را از این حیث عرض کردم که پیش تر قرار بر این بود الگوی پیشرفت و تعالی سایر کشورها باشیم شوربختانه امّا سابقاً در عرصه های متعددی مایه عبرت جهانیان شده ایم، برای نمونه خطای سهمگین و اشتباه فاحش دستگاه دیپلماسی و مشخصاً بی اطلاعی سفیر ایران (گوهری-۱۳۶۸) در کشور رومانی را برایش عنوان کردم و این که نقل است عدم اطلاع درست از تحوّلات سیاسی و اجتماعی و فقدان درک صحیح از واقعیت های پیرامونی به عنوان افتضاحی که یک سفیر می تواند به بار آورد نیز در متون درسی دانش کده‌های علوم سیاسی غربی در حال تدریس و عبرت آموزی است که در نوع خود داستان پر آب چشمی است خلاصه اینکه، چائوشسکو دیکتاتور کمونیست، باورمند و متعصب رومانی، سه روز پس از دیدارش از ایران ، به محض بازگشت به کشورش توسط انقلابیون تیرباران می شود و این در حالی بود که سفیر ایران در بخارست نه تنها نتوانسته بود با ابزارهای متنوع دیپلماسی امکان ایجاد یک ارتباط منطقی و مبتنی بر تحصیل منافع را با کشور رومانی فراهم ‌آورد، بلکه قادر نبودند وضعیت انقلابی این کشور را به صراحت تشخیص دهند و به زعم خود، عزیمت رئیس جمهور یک کشور اروپایی به ایران را محمل دستاوردهایی شگرف در مخیله قلمداد می کردند و زمانی که دولت و مجلس ایران پیرامون این شاه کار به چالش افتادند دست آخر با گفتن اینکه در رومانی هیچ خبری نبوده (نیست) ! عبرتی برای دیپلمات های سایر کشورها شدند...

باری، به اغلب احتمال چنان چه ادامه مسیر را با همین فرمان طی کنیم، نتایج دهشتناک خطای استراتژیک محاسباتی  زمستان سخت اروپا، چگونگی پیدایش تورم سرسام آور و تاب آوری اعجاب انگیز جامعه ، طراحی ساز و کار منجر به مهاجرت ۷۰ درصد دانش‌آموزان مدارس سمپاد به خارج از کشور ، حادث شدن بحران ریزش نخبگان واستهلاک سرمایه اجتماعی و بسیاری موارد مرتبط با حوزه های مختلف هم به عنوان درس عبرت در مدارس دیگر کشورها به عنوان محتوای کتب درسی مورد مطالعه و واکاوی قرار خواهد گرفت!!!

امروز اگر یک سؤال باشد که من از آن وحشت داشته باشم سؤالی که هرگز نتوانسته ام به آن جواب رضایت بخشی بدهم از این قرار است که چرا ما از گذشته درس نمی گیریم و ظرف بیش از چهار دهه، سوء سیاست گذاری ها و اشتباهات استراتژیک ما تمامی ندارد؟

ضرورت دارد نظام تصمیم گیری و سیاست‌گذاری در طول و عرض تصمیم سازی خُرد و کلان و در پاگرد گزافه گویی ها و شعارهای پر طمطراق و رویه های کلیشه ای و تسلسل دور باطل جامعه گریز، با تعقل و تعمق مکثی کرده و به مرور عمل کرد گذشته پرداخته، از خطاها و اشتباهات گذشته درس گرفته و به اصلاح و دگردیسی ساختاری و اصولی تن دهد تا با کاربست استراتژی های عالمانه و منطقی از زایش تندباد بحران ها بر حذر باشیم.

دریادار "ماهان" به روا سخن رانده اند؛
هنگامی که استراتژی اشتباه باشد، حداکثر فداکاری ژنرال و سرباز در میدان پشیزی ارزش ندارد.