احمد خواجه حسنی:

چندی پیش مسابقه کتاب خوانی ویژه دانش آموزان دوره ابتدایی استان بوشهر توسط دبیرخانه استانی گروه کیفیت بخشی فعالیت پرورشی اداره کل آموزش و پرورش برگزار گردید که دختر کلاس اولی نگارنده نیز به عنوان نفر ممتاز برگزیده شد.

ضمن قدردانی از برگزار کنندگان این مسابقه به جهت ترغیب و ترویج فرهنگ مطالعه کتب غیر درسی مابین خانواده ها و بالطبع دانش آموزان و هم چنین اهتمام به مقوله کتاب و کتاب خوانی که بنیاد رشد و تعالی فرهنگی بوده و از جمله تیرهایی است که در صورت کاربست اصولی قادر خواهد بود هم زمان چند نشان و هدف مهم را تحت الشعاع قرار دهد و در رشد شخصی و عمومی دانش آموزان تاثیر شگرفی گذاشته و فرآیند جامعه پذیری اینان را تسهیل و تسریع خواهد نمود، امّا تمام این مزایا زمانی تحقق پیدا می کند که کتابی متناسب با سن و شرایط ایجابی دانش آموزان انتخاب شود، در باب این موضوع و مشخصاً بحث انتخاب کتاب به اقتضای اهمیت رده های سنی، نقدهایی به شرح زیر وارد است امید که تلنگری مفید و اثربخش باشد.

کتاب واقعاً جدّی جدّی اثر امیلی ریوار بانوی نویسنده ساکن کانادا به لحاظ موضوعی ، محتوا ، درک مفهومی و تصویرگری مناسب سنین دوره ابتدایی به ویژه دانش آموزان مقاطع اول تا سوم نمی باشد[۱] بدین علّت که محتوای داستان آکنده از فضایی سیاه و غم آلود با کاراکترهای های ترسناکی همچون ملوان پا چوبی، جادوگر پیر و آدم کوچولویی است که هم زیستی شخصیت اصلی داستان با این موجودات، بالقوه موجبات تشویش ذهنی و ایجاد ترس و دلهره در کودکان را فراهم می کند.

رویکرد خوفناک داستان با سختی تلفظ اسامی شخصیت ها کار را تا جایی پیش می برد که آکی موتو کاتا جنگجوی بزرگ ژاپن بی پروا از درست کردن چای مخصوصی برای دشمنانش صحبت می کند که ماده اصلی آن چای «گوش راست یک آدم بداخلاق است» !!! یا این که مِنسا معروف ترین شکارچی آفریقا پیروزمندانه اعلام می دارد که «خوش مزه ترین آهوهای دنیا را شکار می کند» !!!

بنابراین تفاسیر نظر نگارنده بر این بنا استوار است که رخداد این قبیل انتخاب های نامناسب مترتب به مطلوب نخواهد شد و شوربختانه نتیجه معکوسی در بر خواهد داشت، این بی/کم اهمیّتی به لحاظ نمودن رده سنی موضوع بحث، آسیب های قابل پیش بینی را به دانش آموز تحمیل کرده و آن ها را نسبت به مطالعه سرخورده و بی انگیزه می نماید لذا شایسته است متولیان امرِ برگزاری این قبیل مسابقات در انتخاب کتاب مسؤلیت پذیر ابراز وجود کرده، حساسیت به خرج داده و  منابع را از آثار فاخرِ نویسندگان چیره دست داخلی متناسب با فرهنگ ایرانی اسلامی انتخاب نمایند، همان نویسندگانی که پروفسور ایلبر اورتایلی مورخ برجسته اهل ترکیه در مورد آن ها صراحتاً اذعان می دارند؛ ‏"زمانی که ایرانی‌ها شعر می‌سرودند و کتاب می نوشتند ملت‌های دیگر روی درخت زندگی می کردند" ! یا همان هایی که ایمانوئل کانت فیلسوف شهیر در ۲۳ سال پیش از انقلاب فرانسه مورد تحسین قرارشان داده و اظهار داشتند ؛ "ایرانیان فرانسویان آسیا هستند که شاعران و نویسندگان خوب و خوش ذوق فراوانی دارند".

از یاد نبریم که این وضع پر تعارض در برهه ای حادث گردیده که به اندازه کافی فرهنگ غم پروری در بطن جامعه نهادینه شده یا به تعبیر هایدگر، «خانه وجود» آشیانه کرده، تا جایی که کودکان را نیز درگیر و مبتلا نموده و به اعتبار سخن دبیر علمی سی و نهمین کنگره انجمن روان‌پزشکان ایران، در این مقطع عملاً افزایش افسردگی در میان دانش آموزان را شاهدیم و کسر قابل تأملی از دانش آموزان اختلالات رفتاری دارند، ضرورت دارد و بدیهی می نماید در برگزاری چنین مسابقاتی عناصر امید آفرین ، شادی بخش و نگاه به آینده را در ذهن و ضمیر کودکان بارور ساخته و فریضه عظیم فرهنگ سازی را کارشناسی شده و جامعه پسند به مرحله اجرا درآوریم.

نویسنده سطور در انتها پیشنهاد دارد در مسابقات کتاب خوانی از آثار ارزنده مهدی آذریزدی [۲] (پدر ادبیات کودک و نوجوان)، نویسنده مجموعه‌ی ۸ جلدی قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب و داستان‌هایی از کلیله و دمنه، مثنوی مولانا، مرزبان‌نامه و داستان‌های قدیمی دیگر با زبانی ساده و همراه با نکات آموزنده بهره برداری بهینه گردد.


پ ن؛
۱_ کسب اطلاع گردید کتاب یاد شده در چند استان دیگر نیز به عنوان مرجع مسابقات کتاب خوانی انتخاب شده است.

 ۲_ نام برده به عنوان خادم قرآن معرفی شده و از برگزیدگان شورای کتاب کودک بودند که جوایز ارزنده ای از سازمان بین المللی یونسکو در این ارتباط دریافت نموده اند.