اتحاد خبر- امید دریسی: درباره حقابه ایران از هیرمند و اظهارات اخیر طرف‌های ایرانی و افغان‌ها که اخیراً شدت بیشتری به خود گرفته.. شاید بهترین فرمول برای حل مسئلهٔ پیش آمده از جنس «ریش‌سفیدی» باشد که در کنار فشار دیپلماتیک بتوان از آن بهره برد.. دستگاه دیپلماسی کشور باید دنبال حل مسئله باشد و دور آن بال بال نزند، هر چند زبان اقناع برای طالب‌ها سخت و طاقت‌فرسا باشد...
امید دریسی
درباره حقابه ایران از هیرمند و اظهارات اخیر طرف‌های ایرانی و افغان‌ها که اخیراً شدت بیشتری به خود گرفته، ذکر ۴ نکته را لازم دانستم:
۱. با تحقیقی ساده می‌توان متوجه شد که در سال ۵۲ خورشیدی توافقی مابین دو کشور ایران و افغانستان امضاء شده که سهم ایران از آب مورد بحث ۸۵۰ میلیون متر مکعب در سال است. فارغ از این که در افغانستان به طور میانگین و به موازات هر دولت در ایران یک حکومت عوض شده و دست‌خوش تحولات بسیار بوده و با این وجود که هر دو کشور پس از معاهدهٔ مذکور دچار تغییر در ساختار سیاسی گردیده‌اند و حکومت‌ها عوض شده توافق اما پایدار مانده و به سرنوشت توافقاتی چون پیمان الجزایر -اختلافات مرزی ایران و عراق و اروندرود- و برجام -برنامه جامع اقدام مشترک و توافق هسته‌ای ایران و قدرت‌های جهانی- که دیوانگانی چون صدام و ترامپ پشت آن بودند و ذره‌ای برای قوانین بین‌الملل احترام قائل نبودند دچار نشد و بر هم نزدند.
۲. لُب کلام طرف افغانستانی این است که می‌گوید در توافق آمده «شرط سال آبی نرمال». بدین معنا که اگر ۶ میلیارد و ۵۰۰ میلیون متر مکعب آب در اختیار باشد ۸۵۰ میلیون متر مکعب را برای ایران رها می‌کند. اینک اما با این توجیه که سطح آب پایین آمده و آب کافی وجود ندارد از تعهد سر باز می‌زند. مطالبهٔ طرف ایرانی هم که روشن است و خواستار آزادسازی آب به سیستان و بلوچستان است.
۳. بسیار خوب! تا بدین‌جا تقریباً همه چیز حاکی از یک اختلاف‌نظر فنی و به ظاهر ساده و عادی است تا این که رسیده‌ایم به حکومت طالبان و علامت سوال پر رنگی که در ذهن نویسندهٔ این سطور پدید آمده که واقعاً بر سر مسائل فنی و تخصصی کدام مقام ایرانی زبانِ اقناع در برابر طالب‌هایی دارد که حقوق مردمان خود را نیز نمی‌فهمند؟! نویسنده در کودکی و نوجوانی که از سر تفریح و کنجکاوی به همراه پدر جهت آبیاری نخیلات به نخلستان می‌رفت به چشم دیده که در بحث آب و نظارت بر آن، بر سر شخصی معتمد و مورد وثوق با نظر و خردجمعی که او را میرآب می‌نامیدند اتفاق‌نظر حاصل می‌شد و او نیز مسئول و مُقَسِّم و ناظر بر درستی اجرا می‌شد. بنابراین دوباره تکرار می‌کنم که طالبان اساساً مورد اعتماد و وثوق کدام یک از طرفین در کشور ایران و حتی مردم افغانستان است که بشود بر سر متراژ آب و مسائل فنی با آنان گفتگو کرد؟! حکومتی که قدم به قدم پس از روی کار آمدن و قدرت گرفتن در حال تضییع حقوق مردمان و خاصه زنان خود است و او که سال‌ها از عمر خود را در غار سپری کرده و کل هستی از نگاه او در تفنگ و جدل خلاصه می‌شود را چگونه می‌شود بدان‌ها فهماند که ۲ ۲ مساوی است با ۴؟! این طالبان البته همان طالبانی است که پس از خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان، برخی‌ها برای‌شان در داخل هورا کشیدند و گمان بردند که طالبان جدیدی به منصهٔ ظهور رسیده است! البته که مثل خیلی از تحلیل‌های دیگرشان مِن‌جمله زمستان سخت اروپا و حتی تحولات داخلی و الخ...
۴. شاید بهترین فرمول برای حل مسئلهٔ پیش آمده از جنس «ریش‌سفیدی» باشد که در کنار فشار دیپلماتیک بتوان از آن بهره برد. فرمولی از جنس مقامات محلی که گاه و سابق برای آزادسازی گروگان‌های ایرانی در آن مناطق به کار رفته است.
وقتی از فرمول و حل مسئله سخن به میان می‌آید ناخواسته جملهٔ معروف علی لاریجانی به ذهن متبادر می‌شود که سیاست را مثل ریاضی می‌داند و معتقد است باید آن را حل کرد نه این که دور آن چرخید و بال‌بال زد! بنابراین دستگاه دیپلماسی کشور و در رأس آن آقای امیرعبداللهیان که فروردین ماه امسال نیز در همین تارنما نسبت به عملکرد دستگاه عریض و طویل تحت هدایت ایشان یادداشتی انتقادی به قلم این نویسنده نگاشته شد دنبال حل مسئله باشد و دور آن بال بال نزند، هر چند زبان اقناع برای طالب‌ها سخت و طاقت‌فرسا باشد.