احمد خواجه حسنی

با کمال تأسف گوهری کم یاب از میان ما رفت، ضایعه ی رحلت استادی گرانقدر و جامعه شناسی دردمند موجی از اندوه و حسرت را مابین دوست داران و بازماندگانش برانگیخت.
 بدو اطلاع از این واقعه ی اسفناک دل تنگ شولای بلند انتقادی اش به عملکرد نظام حکمرانی شدم (حقا که برازنده اش بود)، دلتنگ دانایی و ذکاوتی که مصروف ورود متفکران و روشنفکران برای ارائه راه حل های انسجام بخش؛ و آگاهی گستر نیل به کاستن از شکاف مردم و حاکمیت به عنوان یک تهدید نمودند و گوشی برای شنیدن نیافتند...

ناخودآگاه به یاد تصویری ماندگار از جنگ اوکراین افتادم که یک استاد جامعه شناسی در خط مقدم با یونیفرم نظامی در حال تدریس آنلاین جامعه شناسی به شاگردان خود است.
در ایران امّا جامعه شناسی شاید دانشی مزاحم حکمرانی است (به آمار اخراج و تعلیق اساتید دانشگاهی رجوع کنید) چرا که جامعه شناسی تغییری در طرز اندیشیدن ایجاد می کند که در دنیای امروزی بسیار بدان نیازمندیم، حاکمیت امّا این تغییر در اندیشیدن را برنمی تابد و تحت تأثیر دیدگاهی که مخالف «ورود غریبه‌ها» است همچنان اصرار بر این دارند که ماتریس فکری، خواست و علایق مردم در چارچوب و قالب های پیش فرض گنجانده شود.

اولریش بک جامعه شناس آلمانی در وصف جوامع معاصر، از عصر زیستن در جامعه ی خطر خیز سخن می گوید، از جامعه هایی که از لبه ها و حاشیه ها و حتی متن بحران ها گذر می‌کنند، بحران ها، پیامد زیستن در جوامع معاصر اند و راهی نیست جز جدی گرفتن، به حساب آوردن و آموختن چگونه زیستن با بحران ها. و همین حضور همیشگی بحران ها، داشتن سرمایه انتقادی را به منزله ی نوعی سپرده گذاری انتقادی برای گذار از بحران ها لازم و ضروری می کند.
نهاد یا سازمانی که سرمایه انتقادی ندارد محکوم است که در عصر ظهور پی در پی بحران ها  همیشه غافلگیر شود  و خود را در بالاپوشی از بهانه ها پنهان کند.
ضمن عرض تسلیت و هم دردی، بیایید همه با هم امید ببندیم که ابرهای تیره ی تک صدایی به‌زودی کنار روند، مه غلیظ درک نادرست از سر جامعه‌ی کرخت و رخوت گرفته ما رد شود و در فردایی نه‌ چندان دور ستاره‌های درخشان تکثّر و عقلانیت، با تمام زیبایی خیره‌کننده‌اش، بر فراز سر ملّت ما بدرخشد.