اتحاد خبر - زینب رنج کش: به مناسبت 17 مردادماه روز خبرنگار با سعید رضایی از خبرنگاران جوان و باتجربه استان بوشهر به گفت‌ و گو نشستیم.

 سعید رضایی متولد 1362 در آب‌پخش شهرستان دشتستان است که از سال 1390 به عنوان مدیر خبرگزاری مهر در استان بوشهر مشغول به فعالیت است.
رضایی دانش‌آموخته فناوری اطلاعات در مقطع کارشناسی ارشد است  و اکنون سال چهارم مقطع دکتری در رشته علوم ارتباطات مشغول به تحصیل بوده و در حال طی کردن مراحل پایانی پایان نامه خود می باشد. سعید رضایی پیش از فعالیت در خبرگزاری مهر، چند سال با خبرگزاری فارس نیز همکاری داشته که طی این سال‌ها در جشنواره‌ های استانی، ملی و بین‌المللی رتبه‌ های برتر را کسب نموده است.

جناب رضایی از کی خبرنگاری را شروع کردید؟
- از دوره نوجوانی و در سال‌هایی که در دبیرستان بودم فعالیت رسانه‌ای را آغاز کردم؛ آن سال‌ها مثل امروز این همه سایت خبری برای فعالیت وجود نداشت و بخش عمده فعالیت رسانه‌ای به صورت مکتوب بود. ما هم که به شدت علاقه داشتیم مطلبی بنویسیم که جایی چاپ شود، به هر دری می‌زدیم که مطلبی مطابق میل هفته‌نامه‌های محلی بنویسیم.
در آن سال‌ها اگر اشتباه نکنم حدود سال 1378 بود و چند مطلبی از من در هفته‌نامه‌های محلی از جمله هفته نامه اتحاد جنوب و لیان و... چاپ شد که برای ما هیجان آفرین بود. آن روزها بیشتر در حوزه ورزش می‌نوشتم و قطعا خیلی هم بد می‌نوشتم چون اغلب مطالبم رد می‌شد ولی همین که از بین آنها یکی از مطالب چاپ می‌شد خیلی خوشحال می‌شدم. برای روزنامه های ورزشی سراسری هم (که البته آن موقع هفته نامه بودند) مطالبی را پست می‌کردم و یا به واسطه  فکس ارسال می‌کردم که به ندرت چاپ می‌شدند.

فعالیت من همینطور ادامه داشت تا اینکه وبلاگی ساختم در آن خبرهای مربوط به آب‌پخش را می‌نوشتم و در آن زمان که سایت‌های خبری انگشت‌ شماری وجود داشت، همین وبلاگ هم بازدید کنندگانی در شهر داشت.  بعدها در برخی از سایت‌های خبری استان از جمله سایت سوک هم مطالبی می‌نوشتم.
فعالیت های من به همین صورت ادامه داشت تا اینکه بعدها به واسطه حضور برادرم در خبرگزاری فارس، با این خبرگزاری همکاری کردم.

از سال 1390 به عنوان مدیر خبرگزاری مهر در استان بوشهر مشغول به فعالیت شدم و همچنان این کار ادامه دارد البته در مقطعی هم مدیریت خبرگزاری بازار را در استان بوشهر بر عهده داشتم.

آیا علاقه مندی به  حرفه خبرنگاری تنها انگیزه شما برای انتخاب این شغل بود یا اهداف دیگری نیز داشتید؟
ما یک خانواده فرهنگی هستیم کتاب، روزنامه، مجله و... همیشه در خانه ما رواج داشته است و همین موضوع باعث شد تا به این موضوع علاقمند شوم. به دلیل خبرنگار شدن خیلی فکر نکرده‌ام ولی قطعا علاقه‌مند به این حوزه بوده‌ام. اکنون هم در رشته تحصیلی مرتبط با رسانه مشغول به تحصیل هستم.

شما هم اکنون یکی از موفق ترین خبرنگاران استان بوشهر هستید در عین حال که سن زیادی هم ندارید؛ بفرمایید رمز موفقیت تان چیست؟
- اینکه  از موفق‌ترین خبرنگاران باشم یا نباشم را نه تائید و نه رد می‌کنم ولی همیشه سعی می‌کنم بهتر از قبل باشم. عرصه رسانه به خاطر توسعه فناوری روز به روز در حال تغییر است و باید تلاش کنیم که مطابق با این تغییرات خودمان را به روز کنیم. به دانستن علاقه زیادی دارم و هر جایی مطلبی برای یادگیری باشد سعی می‌کنم بخوانم و در دوره‌های مختلف شرکت می کنم. خودم را کمتر با دیگران مقایسه می‌کنم و سعی می‌کنم نسبت به خودم بهتر شوم.

آیا ماهیت حرفه خبرنگاری؛ ویژگی ها و اهمیت آن برای مردم و مسئولین بوشهر به اندازه کافی شناخته شده هست؟
- این شناخت وجود دارد با توجه به استفاده فراگیری که از رسانه‌ها می‌شود پس مشخص است شناخت وجود دارد اما  اهمیت آن بین مسئولین و مردم متفاوت است مردم شاید از طریق رسانه مطالبات دغدغه‌ها و مشکلات خود را فریاد می زنند ولی متأسفانه از سوی مسئولین گوش شنوایی وجود ندارد ما روز به‌ روز شاهد این هستیم که وضعیت درحال بدتر شدن است، ما در گذشته اگر یک انتقادی در رسانه‌ فراگیری داشتیم مسئولین هم پاسخ‌ گو بودند و هم تلاش می‌کردند برای رفع این مشکل، ولی این روزها  شاهد شدت مشکلات هستیم مشکلاتی که هم تکراری است و هم بارها از سوی رسانه‌ها داد زده شده‌ است؛ که یا مسئولین نمی‌خواهند یا نمی‌توانند مشکل را حل کنند در واقع از این منظر باید به شناخت مسئولین از رسانه اشاره کنیم گاهاً شکایت‌هایی از انتقادهای رسانه‌ای می‌شود که پذیرفته نیست، به اعتقاد من باید رابطه بین رسانه و مسئولین به یک رابطه کاربردی تبدیل شود که از رسانه‌ها استفاده کنند رسانه را در کنار خود ببینند هم انتقادهایی که از سوی رسانه‌ها می‌شود استفاده کنند برای اطلاع عملکرد خودشان و در واقع حرف دل مردم را بپذیرند و در برنامه‌ریزی‌ هایشان برای حل مشکلات مردم تلاش بیشتری داشته باشند.

بنظرتان وضعیت دشتستان در حوزه رسانه ای چگونه است؟
- اصلا نیاز به گفتن ما نیست. شهرستان دشتستان شهرستان پیشتاز رسانه‌ای است اغلب مدیران رسانه‌های تاثیرگذار استان بوشهر دشتستانی هستند، شاید پنجاه درصد خبرگزاری فعال که شعبه دارند در استان بوشهر مدیران آن‌ها از بچه‌های دشتستان هستند و رسانه‌هایی محلی فراگیری که  صدایشان شنیده شده‌است مدیرانشان دشتستانی هستند؛ در سطح کشور هم فکر نمی‌کنم شهرستانی باشد که اینگونه در عرصه رسانه ای به این میزان فعال باشد.

البته ضعف هم دارند و شاید ضعف رسانه‌های دشتستان این باشد که از ظرفیت‌هایی که در اختیارمان بوده‌ است استفاده کامل نکرده‌ایم گاهاً شاید راه را اشتباه رفته‌ایم البته سعی می‌کنیم به دشتستان و مطالبات مردم این شهرستان کمک کنیم اما موفق نشدیم از ظرفیت این رسانه‌های دشتستان استفاده به‌ حق را بکنیم.

سیاست های کلی دولت در رابطه با خبرنگاران از نظر شما چگونه است؟ آیا دولت حمایت و توجه لازم را از این قشر به عمل می آورد؟
- حمایت دولت از رسانه‌ها هرچند در کشور ما ساختار متفاوتی با سایر کشورها دارد و یک ضرورت است و همه چیز وابسته به دولت است و بخش اعظمی از بودجه در دست دولت می‌باشد و کارهای بزرگ کشور توسط دولت انجام می‌شود بدنه دولت ما خیلی بزرگ است به‌ همین دلیل باید حمایت از رسانه‌ها نیز توسط دولت صورت بگیرد ولی در دنیا رسانه‌ها یک واحد اقتصادی دارند که تقریبا دخل و خرجشان را تامین می‌کند و گاهاً درآمد خیلی خوبی هم دارند ولی در کشور ما اغلب رسانه‌ها برای اینکه بتوانند به حیات  خود ادامه دهند باید به‌جایی وابسته باشند و این وابستگی بیشتر اقتصادی و مالی است و وابستگی سیاسی منظور نیست اما خب وابستگی اقتصادی وابستگی سیاسی نیز می‌آورد حمایت دولت از رسانه‌ها و خبرنگارها در همین قالب انجام می‌شود و حمایت ناچیزی است خیلی از رسانه‌ها که کار واقعی انجام می‌دهند مظلوم واقع می‌شوند و رسانه‌هایی مورد توجه قرار می گیرند که نسبت به تولید محتوا و انتشار آن ضعیف تر عمل می کنند و مورد پسند دولت واقع شدند.
در واقع اعتقاد من این است که در حمایت دولت از رسانه حق به حق‌دار نمی‌رسد شاید یک نظام رتبه‌بندی لازم باشد و یک سری شاخص‌ها باید تعریف شود برای این که حمایت از چه رسانه و خبرنگاری صورت بگیرد که تاکنون نشده و همه به یک چشم دیده و نظاره می شوند و این باید تغییر کند در حمایت دولت از خبرنگاران باید شاهد اصلاحاتی باشیم.

البته حال‌ و هوای معنوی هم مطالبه می‌شود. برای خبرنگارها  مصونیتی اعمال شود که بتوانند با آرامش بیشتری برای گرفتن حق مردم قلم بزنند و مشکلات مردم را پیگیری کنند.

به عنوان یک خبرنگار پیشکسوت برای جوانانی که به تازگی قصد ورود به این حرفه را دارند چه توصیه ای دارید؟
توصیه من به عنوان یک خبرنگار به دوستانی که می‌خواهند وارد این کار شوند این است که در ابتدا ببینند آیا به خودتان شناخت کافی دارید؟ آیا در این رشته می‌توانید دوام بیاورید؟ و ببینید توانایی پوشش‌ دهی خبر و توانایی تولید محتوا را دارید یا خیر من همیشه می‌گویم نان در خبرنگاری نیست و کسی که دنبال شغل باثباتی است شغلی که بتواند زندگی‌اش را تأمین کند احتمالاً در ایران چنین چیزی به‌ ندرت پیش می‌آید در رشته خبرنگاری.
شاید مجبور شوید راه دیگری پیدا کنید و خیلی‌ها را دیده‌ام که بسیار علاقه‌ مند بودند آمده اند و به نان و نوایی هم رسیده اند ولی اغلب بعضی از خبرنگاران که آن هیجان و ماجراجویی در عرصه خبر در  وجودشان تا حدودی سرکوب شده‌است از این کار بیرون آمدند و این عرصه را رها کرده و بر سر کار دیگری رفتند.

از خاطرات تلخ و شیرین خبرنگاری تان در این چند سال برایمان بگویید؟
از تلخ شروع می کنیم تا به شیرین برسیم واقعاً گاها ما همکارانی را در حوزه خبر از دست داده ایم  که هنوز داغشان بر دل ما است؛ از خاطرات تلخ ما بوده، توهین و اهانت‌هایی چه فیزیکی و چه کلامی که در بعضی مراسم‌ها به بعضی خبرنگاران می‌شود این‌ها واقعاً دل ما را به درد می‌آورد و ناراحت‌کننده است برای ما.
گاهی مشکلی را می‌نویسیم و با واکنش سختی روبرو می‌شیم و واقعا دردناک است برای ما. خاطرات شیرین در دوره خبرنگاری این است که اگر مشکلی را بیان کردیم و حل‌شده شیرین‌ترین خاطره بوده و  شاید اکنون نتوانم مصداقی از آن خاطرات را بگویم ولی واقعا تلخ و شیرین ما تلخ و شیرین مردم است هر موقع خبر خوبی برای مردم داشتیم و باعث خوشحالی آنها شده ایم خودمان هم حالمان خوب بوده است و هرگاه خبر ناراحت کننده و تلخی داشتیم آن خبر برای خودمان هم آزار دهنده و تلخ بوده و باعث ناراحتی مان شده است. وقتی در مورد سیل، زلزله قتل و کشتار حرف می‌زنیم وقتی از مشکلات مردم در روستاهای دورافتاده حرف می‌زنیم واقعاً زجرآور  است  برای ما و امیدوارم که این‌ها حل شود و تبدیل به خاطراتی شیرین شود.


آیا روزی بود که دیگر دوست نداشته باشید در این شغل فعالیت کنید؟ اگر خبر نگار نمی شدید دوست داشتید چه کاره شوید؟
بله بوده روزهای زیادی بوده که دوست نداشتم خبرنگار باشم خیلی سخت است کار خبرنگاری خصوصاً سرپرست یا مدیر یک خبرگزاری در یک استان باشید نیاز است که خیلی سخت‌ خیلی سخت و خیلی سخت تلاش کنید کوشش کنید همه مسائلی که در استان می گذرد و شاید از دستمان در رود ولی خیلی از مسائل را باید پوشش بدهید خیلی از موضوعات را باید دنبال بکنید در واقع خبر خوری نباید داشته‌ باشیم و فرقی نمی‌کند ساعت چند زلزله بیاید فرقی نمی‌کند کی سیل بیاید فرقی نمی‌کند هر موقعی از شبانه‌روز نیاز است که آنلاین باشید.

در این سالها بعضی اوقات واقعاً احساس می‌کنم در حق خانواده ام ظلم کردم چون شبانه‌ روز در اختیار خبرگزاری بودم و در حوزه خبر فعالیت کردم خیلی از مواقع بوده است که دوست داشتم خبرنگار نباشم و در این حوزه کار نکنم  و شاید نیاز به گفتن نباشد و خبرنگاران این را می دانند  تنها عشق و علاقه باعث شد اگر امروز خسته شدیم باز هم فردا دنبال همین کار برویم که این هیجانی که وجود داره هرچند آدم را خسته می‌کند ولی باعث می‌شود که دنبال بکنیم و شاید بدون تعارف بگویم درآمدش هم برای من مهم بوده است و درآمد ناچیزی داشته باشد و درآمدم برای این که این  شغل را ادامه بدهم مؤثر بوده‌است.

من به فعالیت های حوزه پژوهش خیلی علاقه دارم و  گاهی کارهای پژوهشی انجام می‌دهم و بیشترین کارهایم در همین حوزه رسانه بوده و  اگر من بخواهم شغلی به غیر از خبرنگاری  انتخاب کنم پژوهش را انتخاب می کنم که آن هم خیلی در ایران درآمد زا نیست؛  پژوهش حوزه علوم اجتماعی، علوم انسانی درآمد زا نیست ولی واقعاً اگر بخواهم دنبال کنم همین پژوهش را دنبال می‌کنم و ان‌شاءالله دنبال خواهم کرد علاوه بر حوزه پژوهشی  به حوزه کشاورزی نیز علاقمندم و یکی از چیزهایی که خیلی دوست دارم این است که از همه چیز رهایی یابم و فقط به کشاورزی بپردازم.

پر خبر ترین روزتان در این سالها را به خاطر دارید؟
وقتی‌که  یک رویداد ملی چه در سطح استان و چه در سطح کشور  اتفاق می افتد آن روزها روزهای پر خبر ما بوده چه تلخ و چه شیرین اما به‌ هر حال ما منتشر کرده ایم هیات دولت می آید در استان و ما میزبان هیأت دولت بوده ایم  و مسئولینی که می آیند و صحبت می‌کنند و می‌روند و ما خبرنگارها هستیم که باید منعکس کنیم این هم شاید در ایران یک ایراد باشد که بیشترین خبرها با ارزش خبری شهرت منتشر می شود و انتظار یک آژانس خبری از خبرنگارانش این است که عنصر شهرت را در نظر داشته باشد.

وقتی یک دولت می آید با رئیس‌جمهور، معاونین رئیس‌جمهور و چندین وزیر و معاون وزیر می آیند در سطح استان و شهرستان‌ها پخش می شوند نیاز است که ما این‌ها را پوشش دهیم صحبت هایشان را و مسائلی که اتفاق می‌افتد که بیشترین روزهای پرخبرمان را تشکیل می داده است و یا حادثه های بزرگی مثل زلزله شنبه روز بسیار پرخبری بود جامعه نیاز به شنیدن داشت و هم دردهای مردم بود که باید پوشش می دادیم.

مناسبت‌ های ملی و مذهبی روز های پر خبری داریم وقتی‌ که قرار است حضور مردم را در یک عرصه پوشش دهیم، مثل انتخابات و مناسبت‌ هایی مثل 22بهمن، عاشورا و تاسوعا، جشن‌ها با توجه به این‌ که برنامه‌های مختلف و متعددی در نقاط گوناگون استان برگزار می‌شود ما پوشش می دهیم و روزهای پرخبر و پرکاری محسوب می شود، در واقع ما خیلی تعیین کننده تعداد خبرهایمان نیستیم به غیر از خبرهای اختصاصی که خودمان روزانه تولید می کنیم اغلب خبرهای پوششی و رویداد محور هستند که بستگی دارد چگونه برنامه ریزی شده باشند یا چه اتفاق غیر مترقبه ای اتفاق افتاده باشد که ما بتوانیم پوشش دهیم و اینها تعیین کننده هستند این که می گویند روز های پر کارمان مثلا روزهای سفر هیأت دولت هست ما تعیین کننده تعدد اخبار نیستیم این دولت هست که تصمیم می گیرد چه موقع بیاید با چه افرادی حضور پیدا کند و این خودش تعداد خبر ما در روز را تشکیل می دهد.

آیا تاکنون در یک خبر اشتباه کرده اید؟

قطعا ما در عرصه خبر اشتباه داشته ایم بنده حساب کرده ام سالانه 6 هزار خبر منتشر نموده ام و در این 10 یا 12 سالی  که در خبر گزاری مهر هستم حدود 60 یا 70 هزار خبر منتشر کرده ام و این عدد خیلی زیاد و قابل توجهی است نمیتوانم بگویم جائز به اشتباه بوده ام ولی روزهای پر اشتباهی هم داشته ایم گاها دوستان به ما متذکر شده اند و اصلاح کرده ایم و گاهی نیز اصلاح نشده و همان طور اصلاح نشده باقی مانده است ولی تمام تلاشمان را می کنیم که خبرهایمان  از کیفیت و دقت بالایی برخوردار باشند که ان شاء الله هم مخاطبانمان به ما اعتماد کنند و هم در حوزه رسانه حرفه ای دچار ایراد نشویم.

آیا در حوزه خبر نگاری کسی را داشتید که بخواهید از وی الگو برداری کنید؟
هم برادر و هم دایی بنده در این حوزه فعالیت داشتند همیشه آنها و پیشکسوتان دیگر قطعا الگوی من بوده اند کسانی که هم در استان خودمان و هم در سطح کشور توفیق حضور در رکابشان را داشته ایم و سعی کرده ایم در کنارشان باشیم و درس بگیریم و حتی شاید شاگرد خوبی نیز برایشان نبودم ولی آن بزرگوارن را همیشه الگو و سرمشق خود قرار داده ام و توصیه آنها همیشه برایمان این بود از صحت و کیفیت خبر همیشه اطمینان حاصل کرده و کیفیت آن را افزایش دهیم.

سخن پایانی:
چند دغدغه که  بهتر است بگویم و اگر نگویم حق مطلب را ادا نکرده ام.
اول نبود نیروی تخصصی حوزه رسانه در استان بوشهر است واقعا در استان بوشهر نیروهای تخصصی در رشته های اقتصادی و فرهنگی هنری سیاسی داریم ولی نیروی متخصص قوی شاید خیلی کم و انگشت شمار داشته باشیم.

در استان بوشهر خیلی از پایگاه های خبری و خبرگزاری ها با یک نفر اداره می شود و این یک نفر ناگریز است که همه حوزه ها را تحت پوشش خود داشته باشد هم برای موضوعات فرهنگی  اقتصادی هنری  و دیگر حوزه ها خصوصا اجتماعی که خودش زیر شاخه های مختلف و متعددی را دارد قلم بزنند و این کار باعث می شود که ما نتوانیم آن گونه که باید مطالبات مردم را در حوزه های مختلف به صورت تخصصی پیش ببریم.
در استانی که قطب اقتصادی و انرژی کشور محسوب می شود  خبرنگار تخصصی در انواع حوزه ها یا نداریم یا من نمی شناسم و استان ما نیاز به رسانه ها و خبرنگاران تخصصی دارد منظورم از رسانه تخصصی این است که مثلا یک رسانه تخصصی در حوزه انرژی باشد با خبرنگار متخصص در حوزه انرژی که هم در حوزه رسانه تبحر لازم را داشته باشد و هم در حوزه تخصصی انرژی.

باید چنین رسانه هایی ایجاد و فعال شود و بقیه رسانه ها هم  از خبرنگار متخصص استفاده کنند تا خبرنگار  بتواند حق مطلب را در زمینه تخصصش ادا کند.

دیگر موضوعی که باید در استان بوشهر تقویت شود تولید گزارش های سوژه محور و تحقیقی است که ما جای خالی آن را در استان احساس می کنیم.

رسانهای استان یا دنبال خبر هستند یا یادداشت کمتر دنبال سوژه و گزارش  که یکی از بهترین قالب های خبری است میروند؛ سختی هایی نیز دارد دنبال کردن سوژه و گزارش نوشتن ولی فکر می کنم از تاثیر گذار ترین موضوعات باشد و کاش بیشتر در استانمان به این حوزه ورود شود.

یکی دیگر از موضوعات که ما رسانه ای ها باید دنبال کنیم این هست که در زمبنه تکنولوژی خود را به روز کنیم و متناسب با وضعیتی که پیش می آید. الان با وجود پیشرفت دنیا و جهان تولید و پخش فیلم در هر ساعتی از شبانه روز و یا اخبار و... ما نیز باید خود رابالا بکشیم ما باید از این وضعیت استفاده کنیم. امکان  تولید خبر فقط با یک گوشی وجود دارد و ما باید از این قضیه استفاده بهینه را انجام دهیم رسانه ها فراگیر شده اند و این فراگیری باعث شده مردم در هر ساعت از شبانه روز منتظر خبر جدید با محتوای جدید باشند و ما باید شبانه روز کار کنیم و در اصل باید هر امکان و تکنولوژی که به رسانه افزوده می شود به شناخت کاملی از آن برسیم و بتوانیم از آن استفاده کنیم و خودمان را با تکنولوژی روز دنیا به روز کنیم.

و در آخر تشکر می نمایم از شما و رسانه خوب اتحاد خبر که بنده را برای این گفتگو دعوت کردید.