علی آذربان

قطعا نظارت در جهت پویایی و سلامت و درستی حکمرانی ، نه تنها برای حکمران بلکه برای یک جامعه و شهروندان یک امر کاملا ضروری است.
نظارت و بازرسی در طول تاریخ برای کنترل و تحدید قدرتمندان و فرمانروایان و اساسا ارزیابی تصمیم گیران بوده است و از زمانی که حکمرانی ایجاد شده ، احتمال سوء استفاده از قدرت وجود داشته است.
نظارت در نظامهای حقوقی کاملا جایگاه خاصی دارد و در دوران معاصر از جایگاه بسیار بسیار ارزشمندی برخوردار است .در نظام حقوقی ج.ا.ا در جای جای مختلف قوانین بحث نظارت وجود دارد اهمیت نظارت بگونه ای است که مشروعیت یک نظام بستگی به نظارت دارد اگر در یک نظامی نظارت نباشد قطعا آسیب پذ یر است.
پیشینه نظارت:
اگر بخواهیم پیشینه و آغازی برای نظارت در طول تاریخ بیابیم میتوانیم از دوره روم باستان و یونان باستان آغاز و شروع کنیم.
 در زمان هخامنشیان مسئولیت بازرسی و نظارت دقیق بر عملکرد مقامات و مآموران دولتی به عهده ساتراپ ها بود.
 دیوان اشراف از دوره طاهریان تا انقلاب مشروطیت مسئولیت نظارت و بازرسی را  بر عهده داشتند که آنها را شرف می نامیدند
 در دوره ناصرالدین شاه در سال ۱۲۷۷ دیوان مظالم تشکیل شد و هر صبح یکشنبه شخص شاه در این دیوان حضور پیدا میکرد و به شکایات مردم رسیدگی می نمود.
 پس از انقلاب مشروطیت در سال ۱۳۰۸ یک نظامنامه به نام هیآت تفتیشیه تشکیل که کار نظارت و بازرسی را انجام میداد.
 در حکومت پهلوی اول ، رضا شاه خودش هم ناظر و هم مجری بود. ودر سال ۱۳۴۷ در دوره پهلوی دوم یک سازمانی به نام سازمان بازرسی شاهنشاهی تشکیل شد.
 در جمهوری اسلامی ایران بدلیل ضرورت و اهمیت نظارت در سال ۱۳۵۷ سازمان بازرسی کشور توسط شورای انقلاب تاسیس گردید
در حال حاضر چهار نوع سازمان نظارتی در کشور داریم :
۱- سازمان بازرسی کل کشور
۲- سازمان حسابرسی مفید
۳- دیوان محاسبات
۴- سازمان حسابرسی خصوصی
علیرغم اینکه بیش از ۱۷ نوع دستگاههای نظارتی در کشور وجود دارد متاسفانه انتظارات مردم در خصوص انجام امورات نظارتی برآورده نشده است.
 دانشجوی دکتری حقوق عمومی