اتحاد خبر: در تقویم رسمی کشور ما (ایران) روز نهم اردیبهشت به عنوان روز شوراها معرفی شده است. شورا یک اصل عقلی است که آموزه های دین اسلام در کتاب و سنت نیز بر آن صحه گذاشته است.

شورای شهر مجلسی محلی در سطح شهر هاست، که نمایندگان آن توسط مردم همان شهر انتخاب می‌شوند. وظیفه اصلی این مجلس: انتخاب شهردار، تصویب بودجه و نظارت بر عملکرد شهرداری هاست.

در کشور ما تاکنون پنج دوره انتخابات شورا‌های اسلامی شهر و روستا برگزار شده است که اولین دوره آن در اسفندماه سال ۱۳۷۷ و دوره پنجم آن همزمان با انتخابات داوازدهمین دوره ریاست جمهوری در ۲۹ اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۶ برگزار شد.

به همین بهانه چند سئوال از برخی صاحب نظران و فعالان سیاسی و اجتماعی پرسیده ایم.

1. به طور کلی شوراهای شهر و روستا به اهداف اولیه تشکیل خود دست یافته اند؟
2. نقش شوراها در مدیریت شهری را چگونه ارزیابی می کنید؟ تاثیرات منفی و مثبت
3. با توجه به میزان هزینه مالی که شوراها روی دست شهرداری ها میگذارند در مجموع با ادامه کار شوراها با شرح وظایف، اختیارات و شرایط فعلی موافقید؟

«اتحاد خبر» شما را به ملاحظه پاسخ معصومه فخرایی عضو اولین دوره شورای اسلامی شهر برازجان دعوت می کند:

1. ابتدا سالروز تاسیس شوراهای اسلامی شهر و روستا را که با شکل گیری آن یکی از اصول نظام مردم سالاری تحقق یافت را به تمامی اعضای شورای اسلامی شهر و روستا به ویژه شهرستان دشتستان تبریک عرض می کنم. انشاالله که خداوند به همه آن ها یاری دهد تا بتوانند به اهداف تشکیل شورا ها دست یابند.
اهداف تشکیل شورای اسلامی شهر و روستا با استفاده از اصول هفتم و صدم قانون اساسی عبارتند از:
1_  مشارکت دادن مردم در اداره امور شهر و روستا و استفاده از خرد جمعی مردم
2_ تفویض امور شهر و روستا به نهادهای محلی
3_ ایجاد زمینه هم افزایی برای ارائه خدمات بهتر و سریعتر و توضیع منطقی قدرت
4_ تمرکز زدایی از مدیریت اجرایی کشور
5_ از بین بردن فاصله مسئولان اجرایی با مردم
6_ خروج دولت از تصدی گری

اما متاسفانه وجود بعضی از مشکلات از جمله ناباوری برخی مدیران به این نهاد محدودیت اختیارات اعضای شورای شهر و روستا، کمبود منابع مالی، ابهام در ارتباط شورا با ارگان های دولتی و غیر دولتی و فقدان دانش توسعه شهری و دید راهبردی اعضای شوراها و مردم منجر به ناکارآمدی شوراها و در نتیجه نرسیدن به اهداف اولیه تشکیل شوراها شده است.

2. شورای اسلامی شهر و روستا تبلور حضور مردم، دیدگاه ها، افکار، خواسته ها، نیاز و تمایل مردم در صحنه برنامه ریزیست و شوراها به عنوان یک عنصر از مدیریت شهری در اداره شهر و روستا در سطح محلی نقش مهمی را بر عهده دارند. اما اگر بخواهیم نقش شوراهای فعلی را با توجه به مشکلات ذکر شده در سوال اول ارزیابی کنیم. نقش آن ها در مدیریت شهری چندان موفق نبوده اند. بنظر من شاید اثرات منفی آن ها بیشتر از اثرات مثبت آن ها باشد.

از جمله اثرات مثبت آن: 1_نظارت یک نهاد مردمی بر سیستم مدیریت شهری و شهرداری (این نظارت چه خوب چه بد باشد)  چرا که این نظارت حداقل باعث می شود که سیستم مدیریت شهری در هزینه کردن بودجه، ارائه خدمت به شهروندان، اجرای پروژه ها و ... مسئولان دقت بیشتری کنند.

2_از بین بردن فاصله مسئولان اجرایی با مردم.

اما اثرات منفی عبارتند از: 1_گذاشتن هزینه مالی روی بودجه شهرداری و شهر

2_ دو گانگی در تصمیم گیری در سیستم مدیریت شهرداری و ایجاد تنش بین اعضای شوراها و شهرداری

3_سلب اعتماد مردم نسبت به مشارکت کردن در اداره امور شهر و روستا

4_در نظر گرفتن منفعت شخصی چه مالی و چه مقامی بعضی از اعضای شورا به جای منفعت عمومی و سکوی پرتاب قدرت برای خودشان

5_قاطی کردن سیاست با خدمت گذاری به مردم

3. شوراها بر اساس اصل هفتم قانون اساسی یکی از ارکان کشور و موجودیت آن ها الزامی است. تعطیل شدن شوراها به منزله تعطیل شدن رکنی از ارکان کشور است. ثانیا شوراها یک نهاد عمومی و غیر دولتی هستند و در حوزه انتخابی خود تحت مدیریت هیچ یک از مراجع یا ادارات دولتی قرار ندارد. البته اگر از طریق سیاسی وارد شورا نشده باشند. تصمیمات آن ها در حدود و اختیارات قانون شوراها حتی برای سازمان های کشوری هم لازم الاتباع هست اما اینکه با توجه به گذشت پنج دوره از تاسیس آن ها شورا ها نتوانستند موفق عمل کنند علت هایی دارد که باید آن علت ها را برطرف کرد نه اینکه شوراها را که جز موثرترین حلقه های خدمت گزاری مردم باشند حذف کرد. علت هایی که در پاسخ یه سوال یک گفته شد به اضافه به طور مثال: اگر موقع انتخابات کاندیدا آنطور که هستند خودشان را به مردم معرفی کنند و هدف آن ها واقعا خدمتگزاری به مردم و شهر باشد نه منفعت طلبی شخصی و مردم هم کسانی را که واجد شرایط هستند می توانند در مسائل شهری صاحب نظر، متخصص و متعهد باشند را انتخاب کنند. انتخابشان نه بر اساس معیارهای غلط باشد در نتیجه حتما افرادی انتخاب می شوند که هزینه مالی کمتری روی بودجه شهرداری می گذارند البته اگر هزینه مالی مورد نظر حق الزحمه که اعضا بابت جلسات دریافت می کنند و یا سیستم اداری شوراها مثلا ساختمان شورا و کادر اداری است. بنظر من اگر اعضا شورا کارآمد، همفکر، دلسوز مردم و شهر باشند و منفعت عمومی را به منفعت شخصی خودشان ترجیح دهند می توانند طرح هایی که نتایج آن ها به نحوی با پیشرفت زندگی مردم شهر در ارتباط و در مدیریت شهری تاثیرگزار است به شهردار ارائه دهند. و یا در اثر ارتباط خوب و منطقی با مسئولان رده بالا و ارائه طرح ها بودجه هایی را برای شهر کسب کنند که نتایج آن ها می تواند بیشتر از حق الزحمه جلسات اعضا شورا و سیستم اداری آن ها باشد. به امید روزی که مشکلات موجود شوراهای اسلامی شهر و روستا برداشته و به اهداف اولیه تشکیل خود دست یابند.