کد خبر: 12389 ، سرويس: یادداشت
تاريخ انتشار: 10 ارديبهشت 1392 - 08:15
مطالعات فرهنگی درباب خودکشی زنان در جنوب ایران
پیکر زن همچون میدان خشونت

اسماعیل حسام مقدم: جريان زندگي روزمره، جرياني است كه همه كنشگران جهان اجتماعي در آن مشغول به زندگي و فعاليت هستند و فراگيري آن به حدي است كه مانند هوا آنها را دربرگرفته است. همين نزديكي بيش از حد واحساس يكي بودن كنشگر با زندگي روزمره باعث احساسي از پيش پا افتادگي و عادي بودن امور می شود که...

 «از برف هم كه مي گذرد/ تاريكی جهان تو را جيغ می كشد/ آن زن كه تكيه داده بر اكنون/ سرد است و باز مسلسل ها/ سرگرم قطع حوصله ی عشق/ پشتم چه تير مي كشد آن روز...» (محمد بیابانی)

 

جريان  زندگي روزمره، جرياني است كه همه كنشگران جهان اجتماعي در آن مشغول به زندگي و فعاليت هستند و فراگيري آن به حدي است كه مانند هوا آنها را دربرگرفته است. همين نزديكي بيش از حد واحساس يكي بودن كنشگر با زندگي روزمره باعث احساسي از پيش پا افتادگي و عادي بودن امور می شود که به موجب آن فكر مي كنيم، همه احساسات و تجارب جاري در متن اين زندگي را با جزئيات شان مي شناسيم .

يكي از اين گروه هاي اجتماعي كه كمتر بدان ها پرداخته شده و از زبان حال و احساسات و تجربيات شان سخن به ميان آمده، زنان هستند. زنان به دليل موقعيت فرودستي كه نسبت به مردان در اكثريت قريب به اتفاق جوامع بشري دارند و نيز به دليل غلبه مردان بر گفتمان هاي علمي؛ و نيز تابوهاي اجتماعي و هنجارهاي فرهنگي كه جنس مؤنث و مسائل پيرامونيش را احاطه كرده، كمتر توانسته اند ازموقعيت ويژه خود سخن بگويند. در ميان تجارب زنانه، بخشي كه بيش از ساير بخش ها مغفول مانده، آن بخشي است كه به تجربيات زن از بدن زنانه مربوط مي شود و ممنوعيت هاي عرفي و شرعي زيادي در جوامع مختلف با آن قرين هستند. از درون همین ممنوعیت هست که همواره خشونت هایی که بر تن و کالبد زن وارد می آید، در جوامع مردسالار نادیده انگاشته می شود و از طریق یک سکوت خبری از روی آن گذر می شود. اتفاقات تلخی که در یکی دو ماه اخیر در برازجان رخ داد و پیکر چند زن مورد خشونت واقع شد (چه خودکشی و چه اسیدپاشی و چه هر خشونت دیگری)،  با خود خاموشی اطلاع رسانی ای را به همراه آورد که در حالت عادی انگار هیچگونه اتفاقی رخ نداده است، اما ضرورت پرداختن به ماجرا چنان هست که باید به طور عمیقی به تحلیل آن پرداخت.

نظم پدرسالارانه به وسيله شكل شهر تقويت شده است، چرا كه

فضا جنسيت زده است و ناهمساني قدرت مردان و زنان در جامعه را تشديد مي كند. ترس از خشونت و تعدي،

اعتماد به نفس تعدادي از زنان را تحليل برده و دسترسي به فضاي عمومي را براي آنها محدود كرده است.

ترس زنان، انعكاس ساختارهاي قدرت جنسيتي در سطح كلان جامعه است. نویسنده ديدگاهي كه معتقد است: ترس يك خصيصه اساسي زنانه است را به چالش مي كشد و معتقد است كه محدوديت تحرك زنان در استفاده از فضا و هم در برساخت هويت به معني تحت سلطه بودن آنان است. به همين دليل است كه زنان كل زندگي شخصي و اجتماعي خود را به نحو متمايزي از مردان تجربه مي كنند. آنها در بسياري از مراحل و موقعيت هاي زندگي با احساس هراس از مواجهه با دنياي مردانه اي كه متعلق به آنان نيست و قوانين خود را به آنها ديكته مي كند، مواجه مي شوند. اگرچه كه انواع متفاوتي از ترس از فضاي اجتماعي وجود دارد، اما نوع خاصي از ترس كه در اينجا مد نظر ما است، ترسي است كه زنان نسبت به بدن خود دارند و به نحوي از مورد

تعرض واقع شدن يا آسيب ديدن آن نگرانند. و این احساس ترس به گونه ای آنان را نسبت به بدن و کالبد خودشان بی توجه می کنند و در هر لحظه ای توان آن را دارند که برعلیه آن شورش کنند و در از بین بردن آن و یا فرسوده ساختن اش پیش دستی نمایند. نمونه آن را می توان در کنشی از زنان جنوبی یافت که به فدا کردن کالبدشان برای زندگی فرزندانشان در طول زندگی روزمره اشان اشاره نمود که چگونه همه مصائب را بر تن خود هموار می نمایند تا زیستن را برای خانواده به میانجی ازبین بردن کالبدشان هموارنمایند. و حال این فداکاری مازوشیستی(خودآزاری) وقتی با تجربه زیست در شهری همراه می شود که شهر نیست و ازهرگونه الزامات شهری و شهروندی خالی هست، میزان خشونت مستقیم را بر کالبد زنان را بیشتر و بیشتر می کند و باعث به وجود آوردن فاجعه می شود؛ همانگونه که این فجایع درحال رخ نمودن هستند.

از درون این تجربه خشونتی که بر کالبد زنان در زندگی روزمره وارد می شود، وقتی که این خشونت همراه می شود با فشارهای عدیده اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی میزان آسیب زایی آن را بیشتر و بیشتر می کند و نخستین جایی هم که در این وضعیت آسیب می بینند، گروه های اقلیتی و خاموش جامعه هستند که در نوک پیکان، کالبد زنان هست که در زیر این خشونت منتشر و همواره، له می شود و از بین می رود. پیکر زنانه ای که همواره به آفرینش و بازآفرینی جهان مشغول است و می خواهد درون این خشونت جمعی ای که در شهرهای از هم پاشیده رخ می دهد، زیست کند، همواره دچار هراس و ترس درونی از نظم اجتماع و خشونت مردسالارانه می شود و در برخی از مواقع به انهدام و ازبین بردن پیش دستانه ی تن و بدن خود اقدام می کند.

آنچه که می توان در تلاش از فراروی از این وضعیت هراس آور و خشن زیست روزمره زنان در اینجا یادآوری نمود، افزایش امید و سرمایه اجتماعی شهروندان هست که با این موقعیت تلخ اقتصادی و اجتماعی که عوام فریبان و پوپولیست ها به وجود آورده اند، کمتر می شود امیدوار بود که وضعیت جامعه به موقعیتی ثبات پذیر از لحاظ روحی و روانی تبدیل شود. این وضعیت نیاز به حضور حداکثری نیروهای مدنی و عرصه عمومی را دارد که نسبت به جامعه به وجهی از مسئولیت پذیری و تعهد اجتماعی دست یافته باشند که نسبت به کوچکترین رخدادها عکس العمل نشان دهند و ازهرگونه ادعای بی پشتوانه و تبلیغاتی اجتناب نمایند. /ح

 

 

 

لينک خبر:
https://www.ettehadkhabar.ir/fa/posts/12389