بی قانون بن بادگیر

 
و بدان ای پسر که سلطانی را انواع فراوان بود، همچون سلطان شکر، سلطان قیر، سلطان سکه، سلطان ماسه، سلطان پوشک، سلطان شلوار و غیره. و همه را شباهت در آن باشد که عاقبتش چوبه ی دار باشد. پس بکوش که هرگز سلطان نباشی و گرد سلطانی نگردی که گفته اند:
چو تو در دولت تدبیر باشی،
نشاید توی کار قیر باشی
اگر هم توی کار قیر باشی،
تو باید نقطه چین، با شیر باشی
مبادا روزکی گردی تو ناشی
و روی خانه ی خود قیر پاشی
همی تا گام ایزو هست موجود
مکن تو خانه ات را قیراندود
و ای فرزند بکوش که در هیچ کاری آغازگر آن کار نباشی که در این صورت، سلطان آن کار باشی و سلطانی را خطر فراوان همی باشد.

حکایت: آورده اند که روزی اندر محفلی که پنجاه نفر حاضر همی بودند، همه آرزو این بود که پای خویش را اندر نشستن بدرازند (دراز کنند) که همگی از نشستن بسیار، کوفته بودند و لیکن هیچ کس را از بیم آن که سلطان پا گردد، جگر این کار نبود. چون مجلس را به درازا کشاندند، مردی بود همایون نام، دوپای خویش را نرم نرم بدرازانیدی. چنانکه پایش تا میانه ی محفل بگرفتی. پس چون محفل را تمامت گرفت، بزرگی گفت: روا همی باشد که مجلس را به خونی بپایانیم که عبرتی باشد مر آیندگان را. لیکن ندانم که را خون ریختن؟ پس چون بزرگ چنین خواست، کسی گفت: سلطانی باید که سزاوار کشتن بُوَد.

پس همایون را سلطان پا دانستندی و به دار آویختندی و این حکایت از آن آوردم که هرگز سلطان بنگردی و گرد سلاطین بنچرخی چنان که شاعری گوید:
ای آن که شکر بری تو و قیر بری
پوشک بری و سکه بری شیر بری
ما را چه به جز لباس زیری مانده است؟
ای وای اگر ز ما همی زیر بری