امروز: يکشنبه 26 آذر 1396
    طراحی سایت خبری
تاريخ انتشار: 09 آذر 1396 - 11:59

اتحاد خبر -امان الله شبانکاره :تاریخچه زلزله ­­­های اخیر کشورمان نشان می­دهد که از اوایل این قرن تقریباً هر ده سال یک زلزلۀ مخرب داشته­ایم که منجر به تخریب گستردۀ منازل و مرگ ساکنین آن و خسارتهای عمدۀ اقتصادی شده است بطوری که زلزلۀ خرداد 1369 در منجیل، دهها هزار نفر تلفات به بار آورد. بررسی عملکرد ساختمان های مختلف در این  زلزله­­­ های مخرب ...

آیا زمین لرزه یک تهدید اجتماعی است ؟

 امان الله شبانکاره


تاریخچه زلزله ­­­های اخیر کشورمان نشان می­دهد که از اوایل این قرن تقریباً هر ده سال یک زلزلۀ مخرب داشته­ایم که منجر به تخریب گستردۀ منازل و مرگ ساکنین آن و خسارتهای عمدۀ اقتصادی شده است بطوری که زلزلۀ خرداد 1369 در منجیل، دهها هزار نفر تلفات به بار آورد. بررسی عملکرد ساختمان های مختلف در این  زلزله­­­ های مخرب گواه آن است که اگر ساختمانهای آجری را در یک کفه و سازه­هایی نظیر پل، سوله، سیلو، سد، تونل، برج آب، ساختمانهای بتنی و . . . را ( که ابنیۀ مهندسی می­خوانیم) در کفۀ دیگر بگذاریم، آمار تلفات جانی و تخریب کامل بنا تقریباً تماماً به گروه اول تعلق داشته و گروه دوم به طور نسبی آمار بسیار پایینی را دارد. لذا اهمیت اجتماعی در مدیریت بحران های این قبیل ساختمان های مهندسی را دوچندان خواهد کرد.


تاریخچه زلزله­ های کشور ایران نشان می دهد که خانه­ های روستایی که در معرض زلزله­ هایی با بزرگی 5/5 ریشتر يا بیشتر قرار گرفته­اند، بصورت کلی یا عمده تخریب شده­اند. بنابراین وقتی عملکرد ساختمانها را بین دو کشور ایران و مثلاً ایالات متحدۀ آمریکا مقایسه کنیم در می­یابیم که در دو زلزلۀ مشابه، در ایران هزاران نفر کشته و بی­خانمان شده­اند در حالی که در امریکا تلفات جانی بسیار اندک بوده است. این وضعیت اسفبار عمدتاً از انهدام ساختمانهای آجری (و یا خشتی و سنگی) ناشی می­شود که نوع غالب در معماری شهری و روستایی ماست. این تیپ سازه­ای فاقد شرایط و ضوابط لازم برای ایستایی لرزه­ای است و لذا مادامی که تغییرات لازم در آن داده نشود، باید هر از چندگاه شاهد حوادث دردناکی مشابه آنچه در منجیل، رودبار و کرمانشاهی دیگر روی داد باشیم. بهتر است اشاره کنم که علاوه بر زلزله­های بزرگ، حتی زلزله­های متوسط نیز گاهی در ایران فاجعه آفریده­اند. در جدول زیر 15 زلزله قابل تامل و با تلفات زیاد که در قرن اخیر در ایران رخ داده است گردآوری شده است. از این جدول ملاحظه می­شود که زلزله­ای چون زلزلۀ کج­درخت(1302) با بزرگی 8/5 ریشتر، موجب مرگ 780 نفر می­شود؛ یا زلزلۀ گیسک کرمان به سال 1356 با بزرگی 7/5 ریشتر چند آبادی را نابود کرد(دارتنگل، گیسک، سربانج) و سبب مرگ 665 نفر شد.

 

 

 

سال

مرکز زلزله

بزرگی بر حسب ریشتر

تعداد تلفات

  1290

راور(کرمان)

2/6

70

  1302

کج­درخت

8/5

780

 1302

شمال بجنورد(بین ایران و شوری)

3/7

3200

1309

سلماس

2/7

2500

1319

شمال بیرجند

1/6

680

1341

بوئین زهرا

2/7

12200

1347

دشت بیاض ، فردوس و کاخک

4/7

12000

1351

فارس

9/6

5000

1356

کرمان

7/5

665

1357

طبس

3/7

18000

1369

رودبار و منجیل

3/7

40000

1376

قائنات

3/7

1567

1382

بم

6/6

35000

1392

شنبه(شهر) دهستان طسوج

3/6

60

1396

ازگله، کرمانشاه

3/7

530

 

 

در سال 1392 نیز در منطقه کاکی و شنبه و برازجان در استان بوشهر زلزله­ های دیگری رخ داد که به علت همان نقصهای موجود در ساختمانهای زلزله بم و زلزله رودبار و منجیل در سال 1369، با توجه به کوچک بودن جمعیت منطقه تلفات جانی و مالی نسبتاً بالایی دربر­داشت. از کل جمعیت استان بوشهر حدود 35 تا 40 درصد در روستاها زندگی می­کنند که متأسفانه خانه­ های این قشر از جمعیت که اکثراً با مصالح بنایی ساخته شده­اند، در برابر زلزله مقاوم نیستند، که برای ساخت ساختمانهای جدید و بهسازی ساختمانهای قدیمی باید راه­کارهای مقرون به صرفه و اجرایی به این قشر از مردم ارائه شود.

به طور کلی با نگاهی به تاریخچۀ زلزله ­های کشور مشخص می­شود که خانه­های روستایی که در ناحیۀ مرکزی زلزله ­هایی با بزرگی بیش از 5/5 ریشتر قرار گرفته باشند در معرض خطر ترک خوردن و فرو­ریختن هستند. البته ساختمانهای آجری شهری که با ملات سیمان چیده شده باشند، مقاومت بیشتری دارند و ممکن است در برابر زلزله­ هایی با بزرگی 6 تا 5/6 ریشتر نیز پایدار بماند. اما برای اغلب ساختمانهای آجری بدون شناژ تحمل زلزله ­هایی با بزرگی 7 یا بیشتر، امکانپذیر نیست و این قبیل ساختمانها بر اثر زلزله فرو می­ریزند.

 

بدون شک بالا بردن کیفیت مصالح و نحوه ساخت ، یکپارچگی سقف و سبک کردن آن ، و نیز تعبیه عناصری که نرمی ساختمان را افزایش دهد(مانند کلافهای افقی)  می­تواند سبب افزایش مقاومت ساختمان شود، اما هیچیک از این تمهیدات به معنای تضمین پایداری قطعی سازه در مقابل زلزله­ های مخرب نیست. لازم است در کنار مقاوم سازی های سازه ای، نقشه جامع مدیریت بحران شهری نیز تدوین شود. بطوریکه در هر شهر بافت های آسیب پذیر، متوسط، مقاوم لرزه ای در یک مطالعه میدانی شناخته و استخراج شوند و بر اساس داده های بدست آمده تجزیه و تحلیل شوند و پس از آن سناریوهای مدیریت بحران تدوین و طرح ریزی گردند. روشن است که حوادث طبیعی در کشورهای پیشرفته همچون ژاپن، آمریکا و اروپا از نگاه مسئولین و مردم همیشه دارای یک تعریف واحد است و در مواجهه با آن دوگانگی رفتاری مشاهده نمی شود که برای رسیدن به این مهم (رسیدن به درک مشترک) نیازمند یک بسته اجتماعی گسترده شامل جامعه شناسی منطقه ای، مدیریت آموزش انسانی، مدیریت بحران، ارتقا کیفیت ساخت و سازه های مهندسی و افزایش توانایی بازیابی از زیرساخت های آسیب دیده است. همانطور که گفته شد بحران هایی اینچنینی را جامعه اداره می کند و نه یک قشر خاص از مسئولین، مردم یا مهندسین.

 

 

 



کانال تلگرام اتحادخبر


نظرات کاربران
ارسال نظر

نام:

ايميل:

وب سايت:

نظر شما:

تازه ترین خبرها

پربازدیدترین خبرها

پربحث ترین