امروز: دوشنبه 08 آذر 1400
    طراحی سایت
تاريخ انتشار: 27 مهر 1400 - 10:30
اختصاصی اتحاد خبر/ سرویس ادبیات حماسی

اتحادخبر-حسرت محمودآبادی: نگارنده به دلیل محدود بودن نوشتار خیلی مختصر به این منظومه می پردازد. بنابر روایت ایرانی بانوگُشَسپ نامه ، بانوگُشَسپ یکی از دخترانِ رستم بود که در پهلوانی و چالاکی ، میانِ مردان نیز کم نظیر بود و خواستگاران نامداری چون فعنور ، قیصر و خاقان چین و خویشانِ کاوس و پهلوانان شهیر داشت ( ن.ک: صفا ،۳۰۲:۱۳۸۷)  اما بانو گُشَسپ کسی...

بانو گُشَسپ ، نماد ِ پهلوانی و حماسه زنان ایران

حسرت محمودآبادی:

نگارنده به دلیل محدود بودن نوشتار خیلی مختصر به این منظومه می پردازد. بنابر روایت ایرانی بانوگُشَسپ نامه ، بانوگُشَسپ یکی از دخترانِ رستم بود که در پهلوانی و چالاکی ، میانِ مردان نیز کم نظیر بود و خواستگاران نامداری چون فعنور ، قیصر و خاقان چین و خویشانِ کاوس و پهلوانان شهیر داشت ( ن.ک: صفا ،۳۰۲:۱۳۸۷)  اما بانو گُشَسپ کسی نبود که بتوان به راحتی او را به دست آورد.


گویا سراینده قصد داشته با تک حضوری بانوگَُشَسپ بر نقش و حضور او تاکید فزون تری داشته تا به تصویرگری زنِ آرمانی ایران بپردازد تا بدین گونه تصویر این زن به حاشیه نرفته که پُررنگ تر نیز جلوه کند.


در مورد سراینده این منظومه ، شبهات فراوانی وجود دارد. تصویر این پهلوان بانو در ادبیات حماسی نیز تصویری بدیع و نو می باشد و با نقش کلیشه ای زن در ادبیات فارسی (معشوقه ، همسر، جادوگر ، ...) تفاوت دارد.
عشق جزء ذات حماسه است. این را از داستان های عاشقانه در شاهنامه (زال و رودابه ،سیاوش و سودابه ، بیژن و منیژه ، گشتاسب و کتایون ، سهراب و گُردآفرید ، رستم و تهمینه ، گُلنار و اردشیر، بهرام و سپینود، مالکه و شاپور) و داستان های عاشقانه چهار حماسه پس از آن یعنی سام نامه ، برزونامه ،گرشاسب نامه و بانو گُشَسب نامه سنجیده اند. با واکاوی حماسه های ملی/ میهنی می توان به بنیان های فرهنگی تمدن ها پی برد از این روی سعی بر آن داریم به صورت اختصار بانو گشسپ نامه(ایران) را با ایلیاد (یونان)  مقایسه کرده و برخی از تفاوت های دو ملت را با این دو اثر حماسی ارائه دهیم.


مقایسه بانوگُشَسپ و زنان در ایلیاد ، بویژه هلن همسر ِ منلاس نشان دهنده آرمان ایران و یونان است ، بانو گُشَسپ برای دفاع از آزادی و حفظ هویت مستقلِ خویش ، مردانه می جنگند اما در ایلیاد ، آرمان یونانی ها دفاع مردان از آزادی و حیثیت زنان است در واقع مرد با دفاع از زن ، در پی اثبات ِخود است. زن در ایلیاد نه تنها در مقابل امر و خواسته مردان بدون واکنش است که تسلیم هوس های مردان نیز می شوند. بانو گُشَسپ در هیچ کجای اثر حماسی اسیر خواست مردان نمی شود ، تنها موردی که با نقض آزادی او همراه است ، موردی است که رستم پدر او بدون مشورت با او همسری برایش انتخاب می کند که باید افزود این نقض منجر به سکوت او نمی شود ، در شب زفاف بانوگُشَسپ به نشان اعتراض با ضربه ای به سر داماد او را بیهوش و سپس دست و پای او را بسته و به گوشه ای می اندازد که با میانجی و وساطتِ رستم ، و توسط  او، بند از دست و پای داماد باز می شود. این اثر نمودِ زنی ست که در پی اثبات خویشتن است و هیچ گونه اعمال زوری را از سوی مردان بر نمی تابد. زنان در ایلیاد ، نه تنها در دفاع  از ملت، در حفظ استقلال خویش نیز نقشی ندارند و چنان تسلیمِ خواست مردان هستند که از هم بستر شدن با کسانی که در سرزمین شان به قتل و غارت پرداختند خشنودند.( ن.ک: ۱۳۸۹، ۴۵۹) در حالی که بانو گُشَسپ پاسبانِ ملت و آرمان های فرهنگی و هویت مستقل خویش است که نه تنها به هم آغوشی با مردانِ ملل دیگر تن نمی دهد ، آنهایی را که چنین قصدی دارند را با ضرب شمشیر و توان بدنی خویش ،  از خود دور ساخته است. ( بانو گشسپ نامه ، ۱۳۸۲: ۱۱) نمونه این سخن ، عاقبتِ تمرتاش فرستنده افراسیاب است زمانی که شیده پسر افراسیاب ،  ندیده عاشق بانو گُشَسپ می شود قصد آوردن او را به توران می کند تمرتاش نیز خود را داوطلب این امر می کند زمانی که به خیمه بانو گُشَسپ می رسد با دیدن زیبایی و اقتدارِ او بر وی عاشق می شود گفت و گویی میان این دو صورت می گیرد و کار به جایی می رسد که بانو از سخنانِ تمرتاش  به خشم آمده و با ضرب شمشیر او را به دو نیم می کند:


سر از تیغ من آسان بُرید
تنش را بَرِ شاه توران برید
بگویید این پهلوان شما
یکی بود من کردم دو تا
(بانوگشسپ ۱۰۳)
در ایلیاد ، داستان جَنگ ده ساله ای را می خوانیم که بر سر تصاحب هلن ، همسر یکی از فرمانروایان یونان ، منلاس رُخ می دهد ، هر چند هلن تنها زنی نیست که بر سر باز پس گیری و برگرداندن او به یونان جدال اتفاق می افتد.
کریزئیس و بریزئیس نیز دو زن در داستان ایلیاد هستند که همچون کالا به غنیمت گرفته می شوند و تنها مردان هستند که برای تصاحب یا بازپس گیری آنها اقدام می کنند. هلن نه تنها نمادِ زنی منفعل که بی وفا نیز می باشد ، تسلیم و هم بستر شدن او با پاریس و رقم زدن شورانگیزترین حالت معاشقه با او نشان این موضوع است و اینکه از پاریس می خواهد که منلاس که همسر اوست را به قتل برساند. نکته قابل توجه در ایلیاد آن است که هلن ، فتنه انگیزی خود را می پذیرد و خود را در جدالِ مردان مقصر می داند در گفتگویی که با هکتور دارد می گوید: (( ای برادر! این زن تیره بختی که با کردار گستاخانه خود، شما را در بدبختی افکنده ، تنها شایسته کین شماست )) ( هومر ،۱۳۸۹: ۱۷۵)
 آثارِ ادبی حماسی پارسی به طور چشمگیری زن را در مرتبه انسانی اش معرفی می کنند که بسا فراتر از مردان است. خواندن اثری چنین باشکوه و حیرت انگیز را در قرن بیست و یکم برای نه تنها بانوان بلکه همگان ایران پیشنهاد می شود چرا که دانستن و آگاهی ، رمزِ قدرتمند شدن در برابر جهل و نابرابری ست.
قصد نداشته ایم داستان این کتاب را برای خوانندگانی که علاقه مند به خواندن آن هستند بازگو کنیم هدف شناخت بیشتر  این حماسه ی مهم پندار است که تنها اثر حماسی ادبیات ایران است که به طور ویژه روایتِ پهلوان بانوی ایرانی ست. امید با این بضاعت کم توانسته باشیم  هیجان و ذوق سرشارِ خواندن چنین آثار ِ باارزشی که نشان فرهنگ و  باور ِ جایگاه والای زن نزد ایرانیان باستان است را ایجاد کرده تا بر خود مهم دانسته و بخوانیم تا آرمان ها و ارزش های  انسانی گذشته ی خویش از سر گرفته و از یاد نبریم.

سرچشمه ها:


۱- بررسی و تحلیل عاشقانه های حماسی های ملی ایران با رویکرد نظریه بینامتنی نگری
کمال الدین آرخی / محمودعباسی/ عبدالعلی اویسی تهخا
شماره دوم ، ۱۳۹۵
۲- بررسی همسنج جدال بر سر تصاحب زن در اثر حماسی ( بانو گشسپ نامه و ایلیاد)
سال هشتم ، ۱۳۹۵
ابراهیم استاجی / علی صادقی منش
۳- بانو گشسپ ، پهلوان بانوی حماسه های ایران
دکتر روح انگیز کراچی



کانال تلگرام اتحادخبر


نظرات کاربران
1400/08/05 - 10:21
0
0
درود جناب آقای شاپور ارج مند ... سپاس از بزرگواری و نگاه پر مهرتان ... سربَرز و پیروز باشید بزرگا
1400/08/04 - 21:00
0
0
درودها بر شاهدخت محمودآبادی شاعر و شاهنامه پژوه فرهیخته مطالب وزین شما همواره روشنگر بوده است. جامعه ی بحران زده و ناآگاه ما به وجود بلندمرتبگانی چون شما نیاز دارد. خوانش مطلب شما به آگاهی من بیش از پیش افزود سرافراز باشید و قلمت زیبای شما مانا...
1400/08/01 - 19:16
0
0
درود و احترام خدمت شما جناب آقای حفظ اله گرانمایه ، جای بسی خرسندی ست که صفحه ادبیات حماسی خوانندگان ادیب و فرهیخته ای چون شما دارد لطف و ابراز نظر شما ، بدون تردید مایه دلگرمی و انگیزه ی ادامه خواهد بود . سرفراز مانید
سلام. گردآوری وتدوین مطالبی چنین وزین وباارزش ونشرآن درسایت وزین اتحادخبرغنیمتی است برای خوانندگان. ضمن آرزوی سلامتی برای سرکارخانم محمودآبادی من آن را ۳بارخواندم وهرباربیشترلذت بردم .
ارسال نظر

نام:

ايميل:

وب سايت:

نظر شما:

تازه ترین خبرها

  • بانوان برای رسیدن به اهدافشان اعتماد به نفس و برنامه ریزی داشته باشند/ مشکلات کارآفرینی/ مسئولین به مشاغل بانوان بها دهند
  • سه اصل عدالت، صداقت و سلامت کاری سرلوحه من در تمام سال‌های خدمتم است
  • بازدید مدیرکل تامین اجتماعی استان بوشهر از شرکت کشتی سازی ناخدای جزیره بوشهر
  • شیوع سکته قلبی در میان جوانان
  • عناوین روزنامه‌های ورزشی امروز1400/09/07
  • ویژه نامه ی "اهمیت شریف بودن" منتشر شد
  • ۲ سامانه هوشمند نظارت تصویری در جاده برازجان - شیراز نصب شد
  • «نوری» وزیر آموزش و پرورش شد
  • حفاظت از محیط زیست یکی از اهداف اصلی پالایشگاه دهم مجتمع گاز پارس جنوبی
  • برازجان میزبان شرکت کنندگان در آزمون ورودی مدرسی نقشه خوانی و کار باقطب/تصاویر
  • عناوین روزنامه‌های امروز1400/09/07
  • طرز تهیه چند سوپ دلچسب برای روز‌های سرد پاییز
  • ۲۰ درصد خوزستانی‌ها هنوز واکسن نزده‌اند / واکسیناسیون هرچه سریع‌تر تکمیل شود
  • در اجرای پروژه اصلاح خطوط آب شهر آب پخش تسریع شود/لزوم جذب سرمایه گذار برای قلعه تاریخی شاه منصورخان شبانکاره
  • سهم بوشهریها از طرح جهش تولید مسکن ساخت ۵۰ هزار واحد مسکونی است
  • بانوان برای رسیدن به اهدافشان اعتماد به نفس و برنامه ریزی داشته باشند/ مشکلات کارآفرینی/ مسئولین به مشاغل بانوان بها دهند
  • حادثه تصادف در دشتستان ۵ مصدوم برجای گذاشت / تصاویر
  • اَیُهاٰ النّاس، دشتستان سرخ گون است!
  • رونمایی بزرگ کتاب با بیش از ۲۰۰ عنوان کتاب در برازجان / تصاویر اختصاصی
  • چشم اسفندیار انتصابات
  • کاشت 12 هزار نهال درخت و گل توسط شهرداری برازجان
  • تفکر بسیجی موجب اعتماد و امید آفرینی
  • غلامحسین کفایی
  • برگزاری مراسم اهداء احکام قهرمانی نفرات برتر مسابقات هیئت کونگ فو شهرستان دشتستان
  • عملیات اجرایی مناسب سازی ورودی شهر آب پخش بزودی آغاز می شود/عملیات اجرایی فاز اول پروژه تعریض حدفاصل سعدآباد-وحدتیه هفته آتی
  • دستگیری ۳ حفار غیر مجاز و کشف یک دستگاه فلزیاب
  • سه اصل عدالت، صداقت و سلامت کاری سرلوحه من در تمام سال‌های خدمتم است
  • مرغ گرم در برازجان کمیاب شد
  • نامه‌های پُست نشده (21)
  • ۱۰۸۰ میلیارد تومان برای سد دالکی تصویب شد/تکمیل بیمارستان برازجان
  • عفو و بخشش قاتل پس از 15 سال در شهر دالکی/ تصاویر
  • خون درگذشتگان ورودی آبپخش گردن کیست؟
  • به شعار خواستن توانستن است اعتقاد عجیبی دارم/ به دنبال ایده های نو هستم
  • بانوان برای رسیدن به اهدافشان اعتماد به نفس و برنامه ریزی داشته باشند/ مشکلات کارآفرینی/ مسئولین به مشاغل بانوان بها دهند
  • بی‌عدالتی‌ها در حق دشتستان جبران شود/ در مدیریت‌های استان به نخبگان دشتستان توجه شود/ لزوم نهادینه کردن شفافیت در شوراها
  • پیمایش مسیر کوه قلعه توسط کوهنوردان باشگاه سهند برازجان / تصاویر
  • اختتامیه نمایشگاه نقاشی الهه کمالی در برازجان برگزار شد / تصاویر اختصاصی
  • داستان/ مسافر
  • ابراهیم ماحوزی
  • طنز/ کُنجیر( ۳۵ )
  • از "ایران درودی" تا مادران و زنان دشتستانی
  • حادثه تصادف در دشتستان ۵ مصدوم برجای گذاشت / تصاویر
  • کارگاه را از پارکینگ خانه ام شروع کردم/ آموزش به هزار بافنده/ مسئولین بانوان کارآفرین را حمایت کنند
  • دستگاه‌های فرهنگی استان بوشهر، کشتارگاه هنرمندان هستند/ نداشتن بودجه بهانه است
  • هفته پر شتاب پروژه های عمرانی شهرداری برازجان با استارت 10 پروژه به صورت همزمان
  • .: عباس عیسوند حدود 8 ساعت قبل گفت: من سالها پیش به ...
  • .: زهرا 1 روز قبل گفت: عالی ...
  • .: شهروند 1 روز قبل گفت: یه سوال داشتم خدمت ...
  • .: یونس 1 روز قبل گفت: برادر عزیز جناب اقای ...
  • .: دشتستانی 1 روز قبل گفت: شبانکاره دبستان هم نداشته ...
  • .: علی حدود 2 روز قبل گفت: شبانکاره درزمان طاغوت دبیرستان ...
  • .: علی حدود 2 روز قبل گفت: دوره اول دبیرستان دردبیرستان ...
  • .: رضایی حدود 3 روز قبل گفت: تا این افعی های ...
  • .: تهران حدود 3 روز قبل گفت: حاج بهرام چه خبرا. ...
  • .: سردار حدود 3 روز قبل گفت: کرزنگلو همان گورکن عسل ...