امروز: چهارشنبه 28 مهر 1400
    بیمه ویژه کرونا
تاريخ انتشار: 04 مهر 1400 - 13:00
سید موسی موسوی برازجانی مداح و مسئول هیئت عزاداری مسجد قلعه برازجان در گفتگوبا اتحاد خبر:

اتحادخبر-ساناز دانشگر: به مناسبت ماه محرم و صفر و در آستانه اربعین حسینی اتحاد خبر به بررسی تاریخچه عزاداری برازجان در گفتگو با چند نفر از صاحب نظران پرداخته است. در آخرین قسمت با سید موسی موسوی برازجانی مداح و مسئول هیئت عزاداری حسین بن علی (ع) مسجد قلعه برازجان به گفتگو نشسته ایم که شما را به ماحصل این گفتگو دعوت می کنیم...

اتحادخبر-سانازدانشگر: به مناسبت ماه محرم و صفر و در آستانه اربعین حسینی اتحاد خبر به بررسی تاریخچه عزاداری برازجان در گفتگو با چند نفر از صاحب نظران پرداخته است. در آخرین قسمت با سید موسی موسوی برازجانی مداح و مسئول هیئت حسین بن علی علیه السلام مسجد قلعه برازجان به گفتگو نشسته ایم. وی در این گفتگو به تاریخچه عزاداری در مسجد قلعه برازجان، قدمت نزدیک به ۲۰۰ ساله مسجد قلعه با وقف زمین توسط مادر غضنفرالسلطنه برازجانی، سبک و روش سینه زنی حلزونی دربرازجان، سابقه تاریخی سینه زنی مسجد قلعه در استان بوشهر، مداحان مقلد و ویژگی مداح خوب و ...‌ می پردازد که شما را به ماحصل این گفتگو دعوت می کنیم.


در شهر برازجان عزاداری سنتی قدمتی دیرینه دارد تا آنجا که هنوز پس از سال ها مردم این شهر به شیوه خاص خود عزاداری می کنند.
 
سید موسی موسوی برازجانی فرزند سید مصطفی متولد سال 1350 در محله قلعه برازجان است. وی از قاریان و پژوهشگران عرصه فرهنگی کشور و مداح مسجد قلعه برازجان، دبیر ستاد کشوری طرح دستاوردهای قرآنی و نائب رئیس کانون مداحان شهرستان دشتستان است.

 

 

خانواده مذهبی 

وی در محله قلعه برازجان و در خانواده ای مذهبی در خانه جد مادری اش آسید محمدرضا سیاسی (موسوی برازجانی) از رجال سیاسی مذهبی برازجان که عضو و رئیس انجمن شهر در دهه ۲۰ تا۴۰ بود به دنیا آمد. وی می گوید به واسطه برپائی جلسات هفتگی قرائت و ترجمه قرآن در منزلشان توسط جد بزرگوارشان و بعدها در زمان کودکی با برگزاری جلسات مشکل گشا و روضه خوانی سیدالشهدا در هرشب جمعه  به تشویق خانواده بخصوص مادر بزرگوارم  مومنه متدین مرحوم سیده صدیقه سیاسی که تاپایان عمر شریفش شبهای جمعه مقید به خواندن مشکل گشا و روضه سیدالشهدا بود جو حاکم در منزل مذهبی بود و البته لطف خداوند شامل حالمان شد و به این وادی به نوعی هدایت شدیم.

مادرم درخاطراتش از پدرش میگفت او را آقای قانون می نامیدند و مردم مشکلات و اختلافاتشان را با وی  مطرح و حل و فصل میکردند و به نوعی مورد اعتماد و احترام خاص وعام بود. و نیز میگفت حاج رضا ذاکری در دوران نوجوانی زمانی که باخانواده از روستاهای اطراف به محله قلعه برازجان نقل مکان کرده بودند به تشویق پدرش روضه خوانی را بدون لباس روحانی و عمامه در منزل ما  روضه خوانی اجرا میکرد که بعد ها مورد توجه مردم و علمائی همچون آیت الله اعتصامی و دیگر بزرگان قرار گرفت و از وجود آنان بهره مند شد و معمم شد.

فعالیت های مذهبی دوران کودکی و نوجوانی 
سید موسی موسوی با اشاره به فعالیت های مذهبی و فرهنگی اش می گوید: فعالیت های فرهنگی حقیر برمی گردد به همان دوران کودکی و سن هفت هشت سالگی که  مصادف با پیروزی انقلاب بود. در اوایل انقلاب و فضای حاکم برجامعه انقلابی و  توام با شور نشاط انقلابی بود  که عموم نوجوانان را جذب  بحث سرود انقلابی، مداحی  و پیش خوانی در مسجد می کرد به  همین واسطه فعالیت خود را در مسجد قلعه از همان شش سالگی شروع کردم  یعنی با همان پاممبری، اذان، مکبری و خواندن سرودهای انقلابی. ولی خب ورودم به عرصه  مداحی از سال 1365 بود.  ولی به جد قبل از آن هم در مدارس و انجمن اسلامی فعالیتمان را چشمگیر اغاز کرده بودیم ولی رسما هیئت مسجد قلعه را در سال 65 از آقای محمد بهزادی و دیگر فعالین هیئت که بصورت شورائی اداره می شد تحویل گرفتیم.





مسئول هیئت عزاداری مسجد قلعه از ۱۷ سالگی
مداح اهل بیت در ادامه می گوید: در ابتدا مداح مسجد قلعه بودم و رسما از سال 67 مسئول هیئت شدم.  یعنی در سن 17 سالگی.  و علت هم فعالیت های چشمگیر فرهنگی ام  بود تا جائی که در سن 14 سالگی به جبهه رفتم در منطقه فاو خورعبدالله  و بعد از بازگشت از جبهه مداحی را رسما شروع کردم  و باکسب رتبه های برتر قرآنی دانش آموزی و دیگر نهادهای فرهنگی در سطح شهرستان و استان همزمان در همان ایام  و در سن حدودا 17 سالگی به بعد  مسئولیت کانون قرآن تبلیغات اسلامی شهرستان به من محول شد. با توجه به فعالیت های فرهنگی که در زمینه های مختلف  شهرستان داشتم مخصوصا   مسئولیت کانون قرآنی شهرستان در سازمان تبلیغات اسلامی  و بعدها ورودم به کانون قرآن استان و تشکیل مجمع قاریان و حافظان شهرستان که اوج فعالیت های فرهنگی قرآنی ام بود و در مدرسه به عنوان نخبه قرآنی شناخته شده بودم، مسئولیت مسجد قلعه را به ما دادند.


قبل از ما به صورت شورایی کار دنبال می شد که یک مجموعه ای مثل  آقایان سید غلامحسین موسوی، محمد بهزادی، ناصر حاج باقری و محمود زنده باد، اسکندر خسروی همه نوحه می خواندند و به  صورت شورایی اداره می شد. مرحوم  آقای ابراهیم رجایی  بانی مسجد بود.  و مراسم روضه خوانی و عزاداری  با کمک سادات محله قلعه، خیرین و مبالغی نیز بصورت موقوفات خاص عزاداری  مسجد قلعه که توسط (‌حاج محمد علی خان شبانکاره) از خانواده و بازماندگان شهید محمد خان برازحانی پرداخت می کردند برگزار می شد.

تاریخ عزاداری در برازجان به مسجد قلعه برمی گردد
موسوی با اشاره به فعالیت های مسجد قلعه و تاریخچه عزاداری این مسجد می گوید: تاریخ عزاداری برازجان به محله قلعه برمیگردد. و نیز تاریخ ساخت برازجان به محله قلعه برمی گردد. اگر به تاریخ برگردید برازجان چندین بار به واسطه موقعیت جغرافیایی که داشته و مسائل خوش آب و هوایی نسبت به دیگر نقاط استان همیشه مورد طمع  دیگر طوایف قبایل و یا خوانین بوده و دشتستان به دلیل دشت وسیع و آبی که داشته مورد هجمه بوده و چندین بار هم مورد هجوم قرار گرفته که نهایتا دویست و خورده ای سال پیش قلعه معروف و محله قلعه روی یک تپه ای به نام قلعه بنا می شود که بنا به معماری شهر و آبادی های قدیم اول قلعه خان  و بعد بازار و مسجد حمام و مسائل اینچنینی ساخت می شده که این شاخصه ها را محله قلعه داشت و قطعا  روضه خوانی و عزاداری هم که یکی از ارکان اصلی برنامه های مساجد و حسینه ها بوده از مسجد قلعه  شروع  و به اطراف و دیگر نقاط شهرکشیده شده. تاریخ عزاداری قبل از 200 ساله برازجان را ما در دست نداریم شاید عزیزانی داشته باشند. ولی چیزی که از بزرگان محله قلعه شنیده ایم این است که روضه خوانی آقای حاج رضا ذاکری  که از روستایی به محله قلعه هجرت  می کنند به حدود هشتاد نود سال پیش برمیگردد و قبل آن هم قطعا برنامه هائی بوده.

مسجد قلعه بنا به سفارش مادر غضنفرالسلطنه برازجانی و بامعماری و بنائی استادکاری از خانواده شمسی زاده ها و آخوندزاده ها  ساخته می شود. روضه خوانی و عزاداری مسجدقلعه موقوفاتی دارد که توسط خانواده شهید محمدخان برازجانی شهید مبارزه با استعمار وقف شده که ما تا به الان هم حتی برای روضه سید الشهدا هزینه می کنیم.

قدمت مسجد قلعه و تاریخ عزاداری با محله و مسجد قلعه عجین شده است. در کتیبه مسجد قلعه هم اسم مادر غضنفرالسلطنه  به عنوان واقف قید شده و شعری که گفته اند می توانید مشاهده کنید و متن  آن در کتیبه مسجد قلعه  موجود است که البته با شعر و حروف ابجد تاریخ ساخت مسجدقلعه مشخص شده که توسط کارشناسان باید بررسی شود.




بزرگان قدیمی مراسم عزاداری در مسجدقلعه برازجان

وی با اشاره به نام بزرگان و افراد تاثیرگذار قدیمیِ مراسم عزاداری در محله و مسجد قلعه می گوید: شهید محمدخان برازجانی شهید مبارزه با استعمار و خانواده بزرگوار ایشان بخصوص مادر ارجمندشان به بعنوان موسس مسجد، مرحومان حاج شیخ رضا ذاکری، آسیدمحمدرضا سیاسی موسوی برازجانی، حاج سیدکاظم علوی برازجانی، آسیدمرتضی علوی، حاج سید اسماعیل موسوی، حاج محمدعلی خان شبانکاره، ابراهیم رجائی، نجف میرزائی، جوهر خسروی، جوهرپاپری، جد معماری ها مرحوم صداقت، حاج مهدی خسروی، حاج محمد آخوندزاده، ابراهیم آخوندزاده، حاج سیدحسن هاشمی ابوترابی، حاج الله کرم باباعلی، حاج سیدعباس محمدی یوسف نژاد، حاج سیدحسین سیاسی نژاد، نعمت الله بهزادی از جمله افراد  تاثیر گذار  هستند.

 

تاثیرگذاران معاصر مسجد قلعه برازجان

آقایان سیدغلامحسین موسوی، حاج محمدبهزادی، حاج سیدسلیمان موسوی، ‌حاج سیدعلی موسوی، مهدی ذاکری، اسکندر خسروی، ناصرحاج باقری،  و برادران حاج سید یوسف - حاج سیدهاشم - حاج سیدعلی و سیدمحسن محمدی یوسف نژاد، حاج سیدمحسن کاظمیان، حاج سیدابراهیم موسوی نیا، سید حسام علوی، مسلم میرزائی، سیدمحمدرضا موسوی‌برازجانی، سید عبدالله موسوی برازجانی، سید محمد طاهر حیدره، سیدمهدی حیدره، حسین معمار زاده، مهدی معمار زاده، حاج بهرام زنده باد، رضا باقری فرد، علی باقری فرد، عباس شنبدی، غلام منتظر، سید ارسلان موسوی، سید مصطفی موسوی، سید ابراهیم موسوی نیا، سید ابوالفضل حیدره، رضا آتشی، سبحان باباعلی، بهراد و بهداد زنده باد.



مسجد قلعه خواستگاه سینه زنی سنتی در گذشته
مسئول هیئت حسین بن علی علیه السلام  مسجد قلعه در ادامه می گوید: روضه خوانی و عزاداری در اکثر خانه ها در قدیم مرسوم بوده ولی رکن عزاداری در محله و مسجد قلعه سینه زنی سنتی بود که خیلی نمود پیدا کرد. همه شهر دنبال این بودند از عزاداری مسجد و محله قلعه به عنوان مرجع برداشت کنند و عموما می گفتند تا عزاداری مسجد قلعه تمام نشود عزاداری در جاهای دیگر شروع نمی شد یعنی اینقدر تعصب داشتند و یک نوعی سینه زنی های دیگر مساجد را تغذیه می کردند. سینه زنی مسجد قلعه که تمام می شد بعد از آن به مسجد جنت می رفتند و در آنجا تبدیل به نعش می شد. ابتدائا برای اینکه  سینه زنی های دیگر شروع شود از خانه های کوچک تر مثل خانه امیری ها، مسجد نو این ها دسته های کوچک تری بودند که یکی می شدند و به مسجد قلعه می آمدند که این مسجد جای اصلی سینه زن ها بود و بعد اتمام سینه زنی در مسجد مخصوصا روز و شبهای تاسوعا و عاشورا همه سینه زنان از مسجد قلعه تا جنت سینه میزدند و سینه نعش اصلی شهر یعنی نعش قجر را تشکیل می دادند و اصل سینه زنی سنتی برازجان در مرحله قلعه نمود پیدا می کرد.

سبک سینه زنی سنتی در مسجد قلعه
موسوی با اشاره به این نکته که در گذشته شیوه سینه زنی در مسجد قلعه حلزونی بود و با فوت "سرسینه" های بزرگ دیگر این سبک قابل احیا نیست می گوید: ابتدا مردم بر سبک سینه زنی  حلزونی تعصب داشتند و اوایلی که ما آماده بودیم خیلی ها پافشاری داشتند که سبک سنتی بوشهری یا حلقه ای را بیاورند آن ها نمی پذیرفتند و می گفتند باید ما همان حلزونی را اجرا کنیم به طوری که سینه  یک سرسینه داشت و حلقه را سر سینه می ساخت در واقع اصلا بر زنی وجود نداشت. افرادی بودند که  نظم می دادند ولی اصل سینه زنی دشتستان و برازجان به شیوه حلزونی بود و بعد از مداح، "سر سینه" حکم رهبر سینه را داشت که بعد آقای  آخوندزاده و کازرونی از مسجد دلگشا و دیگران رفتند به بوشهر و برداشت کردند از سبک سینه زنی بوشهری که ایرادات زیادی از آن گرفتند که خیلی ها می گفتند نباید صورت می گرفت به این خاطر که سبک سینه زنی  حلزونی هویت تاریخی و فرهنگی عزاداری منطقه بود. ولی به هر حال شکل و شمایل سینه زنی بوشهری راحت تر بود که با گذر زمان و نبود سرسینه های مجرب  سبک  سینه زنی حلزونی که خاص منطقه برازجان و دشتستان بود و عدم آموزش و انتقال آن به نسل جوان (که صد البته قابل احیاست) به اجبار مردم سبک بوشهری یا سینه زنی حلقه ای را پذیرفتند.

 

 

برای سینه زنی حلزونی آن موقع مداحی کرده ام. انتقاداتی در خصوص سینه زنی بوشهری بود و خیلی ها می گفتند مگر سبک سینه زنی حلزونی چه ایرادی داشت که آن را تغییر دادند. کار سینه زنی حلزونی باید مدیری خاصی می داشت و سرسینه داشت که همه این کار را نمی توانستند انجام دهند و با گذر زمان سرسینه های اصلی فوت کردند. از اول باید یک شخصی سرسینه باشد که روحرفش حساب ببرند و از لحاظ شخصیتی و سینه زنی کامل باشد و بداند حلقه ای که زیر واحد است پایش را به مداح برساند و حلقه آخر نزدیک نوحه خوان بایستد یعنی زمانی که ما واحد می گفتیم سینه زن دیگر حرکت نمی کرد اگر حرکت می کرد همه به هم وصل می شدند و نمی شد.


حالت اولیه مثل حلزون می آمد تا انتها سرسینه به سخصی که نوحه خوان بود می رسید و زمان واحد همه استپ می کردند و همه سینه زن ها با گفتن واحد باید متوقف می شدند. در واحد ضمن اینکه سینه ها تک ضرب می شدند پای آن ها دیگر حرکت نمی کردند و در جای خود سینه می زدند. خیلی ها مخالف حذف سینه زنی حلقه ای بودند. الان هم قابل احیا است اما اشخاصی که باید سرسینه بایستند و کارهایی که را که باید مدیریت می کردند نیستند. توی صحن سینه زنی مسجد قلعه سینه زنی سنتی به سبک حلزونی را انجام می دادیم. مثل سینه زنی که الان پر می شود و به هفت تا هشت حلقه می رسد. فرد سر سینه مدیریت را انجام می داد. تعداد بر یا حلقه سینه زن ها بستگی به حضور جمعیت عزاداران داشت ومدیریت سرسینه.



ماشاالله سینه نعش قجر موج میزنه
نائب رئیس کانون مداحان شهرستان دشتستان به اصالت سینه زنی در مسجد قلعه اشاره ای دارد و می گوید:  مسجد قلعه از دیرباز سینه زنی خالص داشت و روضه خوانی داشت و پاممبری. مسجد قلعه  خیلی بولد بود و مردم از محلات مختلف و حتی شهر و روستاهای اطراف برای سینه زنی به محله قلعه می آمدند تا جائی که هنگام ورودم جهت مداحی در مسجد به سختی بین جمعیت رد میشدم. روضه خوانی آقای ذاکری (آشیخ رضا ذاکری) و سینه زنی سنتی و پامنبری جزو ارکان و از ماموریت های اصلی مسجد قلعه بود. اما نعش و... بر عهده مسجد جنت بود ولی کل سینه زنی قجر که رسمی ترین نعش برازجان است  را سینه زنی قلعه می ساخت یعنی نعش منتظر می ماند تا سینه قلعه برسد که بعد مردم به آن می پیوستند و کار اصلی نعش در بحث سینه زنی شکل می گرفت. که اون وقت معروف بود که میگفتند (ماشاالله سینه نعش قجر موج میزنه) از بس جمعیتش زیاد بود. به طوری که سرو ته سینه کل بازار روز یا به قول قدیمی ها دره بازاری را پرمیکرد و واقعا جمعیت باعظمت و عجیبی بود که البته همین جمعیت و سینه شگفت انگیز، چشمه و شالوده اصلی آن سینه زنان مسجد قلعه بودند.

مداحان پیشکسوت در مسجد قلعه برازجان
وی با اشاره به مداحان مسجد قلعه در گذشته می گوید: تا آنجا که من می دانم در بحث سینه زنی و نوحه خوانی آن موقع آقای محمد بهزادی بود که الان پیشکسوت ما است. مرحوم نعمت الله بهزادی که هر دو برادر بودند و با نام های ممدی و نعمتی بهزادی به اصطلاح  معروف بودند. بعد از آن ها آقای محمود زنده باد بود که صدای خیلی خوبی  داشت. آقای سید محمود ابطحی بود و مصیبت خوان خیلی خوبی بود. آقای اسکندر خسروی و مرحوم معمارزاده بود که خیلی خوب اجرا می کردند. آقای ناصر حاج باقری، آقای سروری بود. و سید غلامحسین موسوی برادر حقیر بودند که به حمدالله همگی اجراهای قابل قبولی برای آن زمان داشتند. و در آن زمان رسم بود که چندین مداح در یک مراسم نوحه میخواندند و حتی چند واحد و عموما زمان مراسم سینه زنی بالای یک ساعت و نیم تا دو ساعت میشد.



پامنبری های مسجد قلعه برازجان
موسوی در ادامه می گوید: پاممبری های معروف مسجد قلعه، عباس سلمانی معروف به عباس کرم خیلی معروف بود که پسر وی این کار را یک مدت ادامه داد و سپس آقای سلیمی این کار را در پیش گرفت و نیز آقای موحد و بعدها براد بزرگتر حاج مهدی آخوند زاده که هنوز هم اجرای آن در مسجد قلعه و دیگر مساجد شهر مرسوم است ولی شایسته است در بین نسل جوان نیز جهت اجرای پامنبری ایجاد انگیزه شود.

 

مسجد قلعه مرجع عزاداری در استان

این مداح اهل بیت با اشاره به قدمت دیرینه مسجد قلعه می گوید: از این مسجد می توان به عنوان یک مرجع  تاریخی سینه زنی سنتی در کل استان و شاخصه های آن در حوزه های فرهنگی مذهبی در اسناد تاریخی بهره گرفت و یاد کرد. قدمت مسجد قلعه برازجان نزدیک به 200سال است. کتیبه محله قلعه را ببینید تاریخ آن تقریبا نزدیک 200 سال است و این یک تاریخ است. حتی آن زمان بخشو و خیلی مداحان به نام استان به این مسحد دعوت شده اند و حتی یک بار نیز قبل از انقلاب بازسازی شده  که معماری قدیم آن همانند مسجد ارگ شیراز دارای ستونهای خشتی پهن و متعدد با پوشش گچی بود که زمستانها گرم و زمستانها خنک بود و عموما در آن حصیر های نخل و یا گلیم پهن بود و نیز مسجد دارای چاه آب مخصوص  بود که این ها هم باید کتاب و یا مستند شود.
محله قلعه برازجان زادگاه شهید ضداستعمار شهید محمدخان برازجانی و نیز زادگاه یکی از اولین شهدای انقلاب سید مهدی محمدی و نیز زادگاه شهیدان سیدابراهیم حوراسفند شهید شاخص قرآنی و شهیدان حاج باقری بعنوان خانواده شاخص ایثار و شهادت در سطح ملی با تقدیم سه شهید در یک خانواده و نیز شهیدان سیاسی نژاد، موسوی، خسروی، زنده باد، جباری، آخوندزاده و مهاجری و زادگاه دیگر بزرگان و رجال مذهبی همچون حاج شیخ رضا ذاکری، حاج سیدحسن ابوترابی، محمدزمان باباعلی، حاج الله کرم باباعلی، حاج محمدنبی مهاجری، و حاج سیدعباس محمدی یوسف نژاد است که این محله را از دیگر محلات از نظرسبقه تاریخی متمایز میکند.

در کل برازجان و دشتستان در بهره برداری و حفظ منابع و ذخایر معنوی انسانی و تاریخی خیلی ضعیف هستیم. چراکه تا چیزی مستند و کتابت نشود تاریخ نمیشود و در گذر زمان فراموش می شود که جا دارد مردم به خصوص مسئولین دلسوز و اصحاب رسانه  چاره اندیشی کنند. دشتستان از همه لحاظ غنی تر از آن چیزی است که تاکنون تاریخ و کتابت شده است درهمه عرصه ها.  و این هویت ماست که باید مطالبه شود. بوشهر و دیگر شهرستانها اقدامات بهتر و شایسته ای کرده اند در حوزه های مختلف.

حقیر در حوزه کاری و ماموریتی خود پیشنهاد یکصد سال تاریخ معاصر عزاداری  و مداحی و نیز فعالیت های قرآنی را داده ام  که پیشنهاد داده ایم با تشکیل کارگروه در این زمینه مطالب جمع آوری و کتاب شود. الان ما فقط بازگو کننده چند دهه قبل از خودمان هستیم. هر کسی بخواهد در این زمینه قدمی بردارد ما به عنوان کانون مداحان  و نیز ستاد دستاوردهای قرآنی کمکشان می کنیم. 



عزاداری در مسجد قلعه برازجان
موسوی در ادامه می گوید:  در حال حاضر در ایام دهه اول محرم و پایان ماه صفر با توجه به استقبال مردم به روضه خوانی بعد از نماز مغرب و عشا قبل از آن پامنبری هم برگزار میشود و عزیزانی که مایل باشند حدود ساعت یازده شب جهت سینه زتی به مسجد می آیند. که البته این دوسال به  خاطر شیوع شرایط بیماری کرونا مراسم با تعداد افراد محدود و بصورت مجازی انجام میشود. آن زمان در دهه محرم و پایان صفر مراسمات ما همزمان بود یعنی از ساعت ۱۰ پامنبری بعد روضه بعد سینه زنی ولی چند سالی است که روضه و پامنبری بعد از نماز برگزار میشود.

 

مداحان قدیمی خود نوحه می ساختند

وی به وضعیت مداحی در برازجان می پردازد و می گوید: تعداد تکایا از نظر کمی زیاد شده یعنی پایگاه ها، مساجد و حسینه ها زیاد شده ولی از نظر کیفی تایید نمی کنیم. تقریبا مداحان ما مقلد شده اند و تقلید می کنند ولی نوحه خوان ها و مساجد در قدیم اگر کم هم بودند از خودشان مایه می گذاشتند. یک جورهایی ما سبک های برازجانی داشتیم. آقای محمدی  بهزادی و تعدادی دیگر خودشان را مقید به ساختن نوحه هایی در سال می کردند یا واحد هایی می ساختند که الان خیلی کم شده و  ما مداحان  انگشت شماری هستیم. یعنی افرادی که داریم کارها و نوحه جدید می سازیم و به نوحه های برازجانی می افزائیم در صورتی که بوشهر هر سال آهنگساز، موسیقی دان و شعرایی دارند که شعرهای آئینی جدید می سرایند. برازجان این ضعف را دارد و اگرچاره ای نشود در آینده ما این رکود را خواهیم دید. باید مداحان ما مخصوصا با تجربه ها بیشتر تاثیر گذار باشند نه اینکه تاثیر پذیر و مقلد صرف و این کار حتما باید صورت بگیرد.



تاریخ مسجد قلعه چه تاثیری در شیوه آئین برگزاری سینه زنی در برازجان داشته است؟
موسوی در پاسخ به این سوال می گوید: با توجه به جایگاهی که مسجد قلعه داشت خدا و امام حسین توفیق داد ضمن استفاده از امکانات روز راه و رسم قدیمی ها را ادامه و سنتها رو حفظ کنیم و نیز  بتوانیم هر ساله چیزهای جدیدی عرضه کنیم. هم نوحه هایی عرضه کنیم و هم شکل و شمایل کیفی کار را حفظ کنیم و الان واقعا مرجع سینه زنی سنتی اگر سوال کنید در برازجان اینکه یک نوحه خوان چندین دهه در یک مسجد بماند و اسم مسجد و نوحه خوان با آن عجین شود  درشهر کم داریم. الان به طور مثال قلعه را به نام بنده می شناسند که ما می گوییم مسجد باید اینجوری باشد نه اینکه مداح یکسال این مسجد و سال دیگر به مسجد دیگری برود. مداح هم سینه زن خود را می شناسد و هم سبک می آورد و هم آن سیستمی که بخواهد پیاده کند جا می افتد. متاسفانه مداح های جدید ما اینجوری شده اند. خیلی ها به ما می گفتند در  محله قدیمی و پس کوچه ای داری می خوانی و همه مسجدها سر خیابان آمده اند و شهر توسعه پیدا کرده و به دیگر مساجد برو و چنین پیشنهاداتی زیاد داشتم. انتخاب و اعتقاد من این بود اگر در ابتدا ثوابی باشد خداوند و امام حسین علیه السلام همینجا هم اجر را می دهد و دوم اینکه اینجا یک جایگاه تاریخی دارد  و نمی بایست چراغش خاموش میشد و آن را باید احیا وحفظ کنیم. اگر دعوت کنند به دیگر مساجد هم برای نوحه خوانی می روم که در این سال ها در سطح استان و کشور و دیگر مساجد شهر و شهرستان هم اجرا کرده ام ولی جایگاه اصلی فعالیت من درحوزه مداحی مسجد قلعه است.

دوربین های صدا و سیما نباید روی چند مداح خاص زوم شود

وی در ادامه می گوید: جایگاه یک مداح باید یک جایگاه ثابتی باشد که برای خود سینه زن مشخص کند و سبک بیاورد. جوری که اگر بدون دیدن او صدایش  را گوش بدهند می گویند سبک و صدای فلانی  است و او می خواند دیگر نمی گویند این سبک بخشو  است و یا غیره و یا همه را از کسی تقلید میکند. افتخار بر این است که یک نوحه خوان برای خودش از تمام این وقایع کربلا نوحه هایی داشته باشد و بتواند ارائه دهد. ما باید نوحه خوان هایی که از شکل تقلیدی به شکل ابداعی خلاقیت از خود نشان می دهند را تشویق کنیم. و ما اعتراضی که در کانون مداحان به صدا وسیما داریم  همین مطلب است که نباید جو دور یک مداح و دلربائی و امکانات هیئت و یک مداح ، یا چیزهایی که باعث شلوغی دور مداح می شود اون مداح  را بولد و شاخص کند و دوربین های صدا و سیما به سمت وی زوم شود. بلکه باید خلاقیت مداح، صدا و اخلاق خوب و متناسب و شناخت موسیقیایی آن باعث شناخت و معروفیت وی  شود وباید مداحان مستعد خلاق و نوع آور را و البته باتجربه را از سراسر استان دعوت کنند. و مردم نیزبا مطالعه و بررسی و درک بهتر از یک اجرای خوب به دور از تعصب مداح خوب و بد را بشناسند و  این یعنی عدالت در توسعه  فرهنگی. یعنی شماها به عنوان اصحاب رسانه هم دراین خصوص رسالتی دارید. و حقیر نیز تا آنجا که توانسته ام سعی کرده ام حق مطلب را ادا کنم. چرا که درسطح استان مداحان و استعدادهای فراوانی داریم که باید بیشتر شناخته شوند که البته این مهم موجب غنای عزاداری سنتی خواهد شد و دیگر متکی به چند مداح خاص نیست.




تبادل مداحان بین مساجد و هیئت ها
موسوی با اشاره به اینکه برای رشد سینه زنی کارهایی صورت گرفته می گوید: یک سایت رسمی عزاداری های سنتی است تنها جایی که نوحه های جدید برای مشتاقان به روز رسانی میشود که به لطف خداوند توانسته ام تعدادی از نوحه های جدید خود را در آنجا ارائه کنم. و در این حد نوحه های جدیدی آوردیم و آهنگ گذاری کردیم. اینکه به صورت دوره ای برنامه ای را گذاشتیم که تبادل نوحه خوان می شد. چندین سال این کار را کردیم. مثلا من به جای مداح مسحدی  می رفتم آنجا و وی به جای من می آمد و از آن جمله مساجد خضر و سید الشهدا و سید عبدالکریم و دلگشا بود. و در این برنامه ها هم ما را می شناختند هم سینه زن های آن ها مکلف بودند که بیایند و در آن مسجد حضور داشته باشند که این تجربه خیلی خوبی بود که این را می توان دوباره تکرار کرد. خیلی به رشد سینه زنی و معرفی مداحان کمک می کند. تعصبات خاصی که برخی هم به یک مسجد خاص داشتند از بین می رفت.

راه و رسم عزاداری را از افراد با تجربه بیاموزیم
وی در مقایسه سبک و شیوه عزاداری در گذشته و حال می گوید: از نظر کیفی مراسم قبل  بهتر بود  ولی از نظر کمی الان تعداد مراسم  زیاد تر شده و سبک های به روز و البته جوان پسندتر بسیار زیادی  مخصوصا در مراسمات هیئتی شاهد هستیم. اگر یک تعداد خاص و جاهای خاصی داشته باشیم که مرجع سینه زنی خودمان باشند روی آن ها کار کنیم که برای جاهای دیگر سبک بیاورند بسیار موثر است. مثلا اگر ما فردی را با تجربه کم که صرفا تقلیدی میخواند را مطرح کنیم این برای ما مایه ای ندارد و افراد با تجربه تاثیر گذار ترند که مداحان جوانتر باید ازتجارب آنها بهره مند شوند.



مرزبندی بین خوب و بد در عزاداری ها ظلم به امام حسین است
موسوی به خاطره ای در عزاداری مسجد قلعه می پردازد و می گوید: مرز بندی بین خوب و بد در حوزه های عزاداری ظلم به عزاداری است یعنی مثلا بگویم یک شخص حسینی و غیر حسینی است ظلم به خود امام حسین است. این مبحث یک مدتی در هیئت ما بود و میگفتند فلان فرد با لباس قرمز یا مثلا با آستین کوتاه به مراسم نیاید. حالا امام حسین  شرایط رو جوری چرخاند که یک سالی سیستم مسجد ما قطع شد و ما قبل از هشتم و نهم باید سیستم را راه اندازی‌ می کردیم که هزینه آن بالا بود باید رو می آوردیم به اجاره سیستم که کل شهر را گشتیم که حتما باید اینکار صورت بگیرد تا یک نفر را پیدا کردیم اتفاقا این شخص یک آدم معروفی بود که در برنامه عروسی ها کار میکرد و تقریبا با مسائل عزاداری امام حسین بیگانه بود ولی به هر حال به ضرورت گفتیم شما اینکار رو انجام بدهید حالا بچه های هیئت هم نمی دانند. شب هفتم باند و همه چیز را تنظیم کرد خودش هم با لباس آستین کوتاه و به قولی گُل گُلی و موی بلند ایستاده بود. وقتی برای مداحی بالا رفتم گفتند: سیستم صوتی این شخص تو عروسی را آورده ای؟‌ گفتم اشکالی ندارد او هم بنده خدایی است و امام حسین دعوتش کرده است. گفتم اگر امام حسین کشتی نجات است هر کسی را می تواند هدایت کند. من همه جا را گشتم و فقط او بود که توانستم او را بیاورم و شما کاری نداشته باشید. گذشت و شب هشتم شد که آن بنده خدا با سبک سینه زنی و مردم آشنا شد شاید واقعا اولین بارش بود. به عین دیدم تحولی در او ایجاد شده و شب بعد آن لباسش مشکی شد و آنچنان شب تاسوعا سینه می زد که بچه  های خودمان دیدند که فاصله گرفته بود و سینه می زد و تاثیر امام حسین را  دیدم. واقعا تاثیرگذاری شخصیت امام حسین را باید اعتقاد داشته باشیم.

با پروتکل های بهداشتی باید مراسم عزاداری امام حسین (ع) برگزار می شد
وی با اشاره به نکاتی در خصوص برگزاری مراسم عزاداری در شرایط کرونا می گوید: دو مطلب را باید مد نظر داشته باشیم. شایعه ها قبل از مراسمات به دلیل شرایط کرونا شد که مراسمات ضعیف شود. منم در  مرحله ای قبول داشتم کمتر شود ولی تعطیل نشود. خود امام حسین احیاگر جد دینش است. اگر ما این قبول داریم دین جدش در راستای قرآن است یعنی ما زندگیمان بر اساس قرآن است؛  همان قرآنی که آیه ای در آن است که معنی آن این است که ما قرآن را برای ایمان آورندگان شفا و رحمت قرار دادیم و یا ما باز آیه ای داریم "امن یجیب مضطر اذا دعاه و یکشف السو"  آیا کسی غیر از خدا کسی هست که در زمان تنگی و اضطرار  به داد ما برسد و بالاتر از آن امام حسین(ع) فرزند کسی است که به آن قرآن ناطق می گویند. این بحث اعتقادی است. من می گویم رعایت پروتکل ها در کنار اعتقاد به شفاعت و درمان الهی  یعنی اگر امام حسین در راه خدا و احیای دین خداوند شهید شده پس آن شفاعت و  توصیه های نوید بخش قرآن  هم در تمام مجالس او هست. یعنی همزمان ضمن رعایت پروتکل های  بهداشتی و تلاشهای پزشکی  باید  اصل را برقدرت لایزال الهی و شفا بخش بودن واسطه های فیض الهی  یعنی ائمه معصومین بخصوص  روضه خوانی سیدالشهدا و مصائب صحرای کربلا را حتما مدنظر قرار دهیم.

 

 

وجه بیشتر به محلات کم برخوردار مخصوصا محله ومسجدقلعه برازجان

این پژوهشگر و فعال فرهنگی می گوید: به فرموده رهبر عزیزمان جنگ امروز جنگ فرهنگی و رسانه ای است پس برمردم مسئولین و مخصوصا اصحابه رسانه لازم است با شناسائی محلات کم برخوردار و آسیب پذیر از نظر فرهنگی اجتماعی و اقتصادی همت نموده و در رفع مشکلات و نیازمندی های آنان تلاش مضاعف نمایند که محله و مسجد قلعه نیز از آن جمله محلات است که علیرغم غنای تاریخی فرهنگی و مذهبی از کمترین امکانات و زیرساخت های لازم فرهنگی اجتماعی و شهری برخوردار است که اهم اقدامات لازم جهت رفع مشکلات این محله عبارتند از:

نصب تصاویر بزرگان و شهدای محله قلعه و توضیح مختصری از تاریخ محله در بخش ورودی محله با همکاری شهرداری
تعمیر ونوسازی بنای فرسوده مسجد
امکانات مناسب سرمایشی وگرمایشی
افتتاح کانون فرهنگی مسجد
توسعه کتابخانه مسجد
سیستم صوتی مناسب
آسفات کوچه ها
اجرای طرح فاضلاب محله
ترمیم و یا بازسازی قسمتی از کوچه های محله تاریخی قلعه بعنوان نماد بافت قدیم

و نیز برگزاری نمایشگاه دائمی آئین های فرهنگی مذهبی و صنایع دستی شهر برازجان در محله تاریخی قلعه برازحان. 

امیداست انشاالله درنشست های تخصصی در طرح رابطین فرهنگی اجتماعی و سلامت محلات این مهم محقق شود.

 

 

نوحه "همراهان" در سطح استان  توسط مداحان خوانده می شود
موسوی با اشاره به نوحه های جدید خود می گوید: چندتا کار جدید دارم که یکی دوتا  از آن ها بیشتر معروف شده و همه استفاده می کنند.
 نوحه همراهان خیلی معروف است که مداحان استان هم از آن استفاده کردند که شعر آن از یک شاعر آئینی برازجانی بنام آقای موحد است که در مسجد جنت فعال است. آهنگ گذاری این مداحی کار خودم بود. این هم معجزه امام حسبن بود زیرا تا شب اجرای این نوحه حدود بیست سال پیش  تا قبل از اجرا هم که رفتم آهنگش  یه جیز دیگه بود  که به حمدالله  در آن شب به شایستگی اجرا و ماندگار شد.
همرهان ای همرهان این زمین کربلاست. یاکه دشت نینواست...
همچنین نوحه های " ای علی اکبر من، شبه پیغمبرمن..."
در خیمه ها عزا شد. سکینه در نوا شد
"کنار نهر علقمه ماه ام البنین"
شرحه شرحه جسم تو در زمین کربلا
ازجمله نوحه های حقیر می باشد که توسط خودم آهنگ گذاری شده است.



فعالیت ها و مسئولیت های فرهنگی
موسوی همچنین به برخی فعالیت ها و مسئولیت های خود اشاره می کند:

کسب رتبه های ممتاز مسابقات قرآنی آموزش وپرورش در رشته قرائت در دوران تحصیل
نفراول استانی  مسابقات تبلیغات اسلامی در رشته قرائت
سه دوره نفر اول استانی مسابقات اوقاف وامورخیریه در رشته قرائت
و چهار دوره حضور درمسابقات سراسری به نمایندگی ازقاریان استان
نفر اول مسابقات سراسری دریائی سپاه دردوران سربازی
مسئول کانون قرآن اداره تبلیغات اسلامی شهرستان
مدیر کانون قرآن استان
موسس ومسئول کانون قرآن وعترت خانه جوان استانداری بوشهر
موسس ومسئول اولین کانون قرآن و عترت اداره کل فرهنگ وارشاد اسلامی
موسس ومسئول مجمع قاریان وحافظان قرآن کریم شهرستان دشتستان  ازاوایل دهه ۷۰
رئیس مهدقرآن کریم شهرستان
مدیر اجرائی مهدقرآن استان
ارائه واجرای طرح شورای عالی قرآن استان به استانداری بوشهر دهه ۷۰
تشکیل اولین گروه تواشیح استان درشهرستان واجرا درصدا وسیمای استان در  اواخر دهه ۶۰
طرح تفکیک و آموزش الحان ونغمات قرآنی با استفاده از تلاوت قاریان مشهورجهان اسلام وتقدیم  به استاد رحیم خاکی ودانشگاه تهران
بیش از ده سال طراح ومجری طرح همایش قرآنی یادواره شهید صادق گنجی
مسئول هماهنگی طرح اولین مستند شهیدصادق گنجی دراواخر دهه ۷۰
نایب رئیس کانون مداحان شهرستان
طراح ومجری طرح آمارگیری سوادقرآنی کشور
معرفی به سازمان برنامه وبودجه کشور به عنوان عضوشورای برنامه ریزی، جذب اعتبار و امور شهرستانهای طرح استان بوشهر پایتخت قرآنی کشور
مجری و طراح طرح رابطین فرهنگی اجتماعی و سلامت محلات و جهادگران سلامت حسینی



مداح باید تاثیرگذار باشد
مداح با سابقه مسجد قلعه در توصیه به افرادی که دوست دارند مداح شوند می گوید: ابتدا مداحان مطالعه ضمنی از وقایع کربلا داشته باشند. مداح زمانی مداح می شود که یک آشنایی از قبل داشته باشد. آن هایی که موسیقی را نمی دانند و کسانی که صحنه کربلا را نمی دانند و فقط آماده اند که چیزی تقلید کنند جا نمی افتند. سطحی می آیند و می روند ولی اگر می خواهند ماندگار شوند باید اطلاعاتشان در حوزه وقایع کربلا و معرفتی از روضه ها و فضیلت های تاسوعا و عاشورا و پیام امام حسین را کسب کنند و یک چیزهایی را ابتدا بدانند تا اول صدای آن ها تاثیرگذار شود و بعد هم خودشان سعی کنند تاثیرگذار باشند نه تاثیر پذیر و نیز مقلد صددرصد نباشند.

صحبت پایانی
موسوی ضمن تقدیر  از همه کسانی که در این سال ها در برپایی مراسمات در مسجد قلعه کمک کرده اند می گوید: به طور خاص از مادر مهربان و عزیزم مومنه متدینه مرحومه  سیده صدیقه سیاسی (موسوی برازجانی) که انشاالله خداوند روشان را با اجداد طاهرینش محشور نماید یاد می کنم و دعا می کنم خداوند و امام حسین کمکمان کند که در این راه ثابت قدم باشیم و بتوانیم تاثیرگذار  و در پایان از مدیر مسئول محترم  و دیگر عزیزان هفته نامه اتحادجنوب برای این گفتگو تشکر می کنم.

خدای چنان کن سرانجام کار / توخوشنودباشی ومارستگار

 

عکاس:محمدرضا فیاض فر



کانال تلگرام اتحادخبر


نظرات کاربران
1400/07/05 - 01:51
0
1
خیلی عالی بود یک نظر دارم در موقع مراسمات قدمت مسجد احترام گذاری شود مثلا اول اون مسجد راروضه وسینه بعد به نوبه قدمت مسجد بعدی ولی نطوری باشد که دیر برکذار شود که استقبال برای مسجد آخری کم باشدواین رسم را که از جایی مداح می آورند ومبلغ زیادی اهدا مکنند بهش کاری درست نیست وورد زبوبها افتاده که نوحه هم پولی شده باید افتخاری باشد آموزش نوحه خوانی در سطح شهر برگذار شود به شیوه سنتی ویه مسجد هم برای عزاداری برای مهمانان شهری که مانگار شده اند مثل ترکها ولرها افغان واسلام متشکرم

ارسال نظر

نام:

ايميل:

وب سايت:

نظر شما:

تازه ترین خبرها

  • در فوتبال کشور هیچ چیز سر جای خودش نیست !
  • یک دشتستانی رییس مرکز مطالعات و برنامه ریزی راهبردی بانک سپه شد
  • گرایشم به ورزش های هیجان انگیز و قدرتی است/ وضعیت ورزش بانوان امیدوارکننده است
  • يک دشتستانی رييس روابط عمومی شرکت جم صنعتكاران شد
  • کوچه ها و خیابان های شهر برازجان زیر غلطک آسفالت/ بزودی‏ عملیات آسفالت بیش از ۱۵ هزار متر مربع از معابر شهری به اتمام می رسد
  • نصب و تجهیز ۶ پارک به وسایل بازی جدید/محلات کمتر توسعه یافته در اولویت
  • نسخه اینترنتی هفته نامه اتحاد جنوب/شماره 1163
  • مدیر روابط عمومی و رابط شهرستان های خانه مطبوعات استان بوشهر منصوب شد /عکس
  • زنان در معمای قدرت
  • برای اولین بار کاپرای دو کابین امداد نجات جاده ای در اختیار آتشنشانان برازجانی /تجهیز سازمان آتش نشانی برازجان با ۱ میلیارد و ۱۴۹ میلیون تومان
  • پیام تبریک رئیس هیئت تنیس روی میز استان بوشهر بمناسبت هفته پارالمپیک
  • اضمحلال اجتماعی
  • در آینده‌ای بسیار نزدیک شاهد حضور دانشجویان پرستاری و مامایی در بیمارستان برازجان خواهیم بود
  • مسابقه تیراندازی در دشتستان به مناسبت هفته تربیت بدنی/ تصاویر
  • شروعی پر مهر در واپسین روزهای مهر با برگزاری همایش خانواده بزرگ ورزش همگانی دشتستان/ تصاویر اختصاصی
  • .: حقوق شهروندی حدود 7 ساعت قبل گفت: متاسفانه عده ای از ...
  • .: چركو حدود 15 ساعت قبل گفت: واي پكيدم از خنده ...
  • .: زهرا حدود 3 روز قبل گفت: 😂😂😂 ...
  • .: همشهری حدود 3 روز قبل گفت: با سلام.شهردار محترم لطفا ...
  • .: محمداحمدی حدود 4 روز قبل گفت: آخه روابط عمومی چیزی ...
  • .: کچل آبادی حدود 4 روز قبل گفت: با سلام! وضعیت آسفالت ...
  • .: زهره عرب حدود 4 روز قبل گفت: چه انتصاب شایسته ای ...
  • .: رزمندگات حدود 4 روز قبل گفت: لطفا پارک محله رزمندگان ...
  • .: علی حدود 4 روز قبل گفت: آقای مظاهری عزیز، دیگه ...
  • .: سید موسوی حدود 5 روز قبل گفت: سلام مهندس صدیقی از ...