امروز: چهارشنبه 10 آذر 1400
    طراحی سایت
تاريخ انتشار: 25 مرداد 1400 - 08:30

 

اتحادخبر: ماه محرم که می‌آید، به وفور واژه «تعزیه» را می‌شنویم. بعضی درباره ویژگی‌های منحصر به فرد این گونه نمایشی سخن می‌گویند، برخی از کم‌توجهی به آن شکایت دارند و تعدادی دیگر نیز می‌کوشند تا زنگار فراموشی را از آن بزدایند و برای مدتی کوتاه هم که شده، آن را در کانون توجه قرار دهند و به عنوان یک گونه نمایشی آن را بررسی کنند اما ...

اتحادخبر: ماه محرم که می‌آید، به وفور واژه «تعزیه» را می‌شنویم. بعضی درباره ویژگی‌های منحصر به فرد این گونه نمایشی سخن می‌گویند، برخی از کم‌توجهی به آن شکایت دارند و تعدادی دیگر نیز می‌کوشند تا زنگار فراموشی را از آن بزدایند و برای مدتی کوتاه هم که شده، آن را در کانون توجه قرار دهند و به عنوان یک گونه نمایشی آن را بررسی کنند اما شاید هنوز بخشی از مردم ما با تاریخچه تعزیه آشنایی نداشته باشند.

 

از تاریخچه تعزیه چه می‌دانیم؟

 

به گزارش ایسنا؛ ما  به احترام این مخاطبان، نگاهی اجمالی به تاریخچه و چگونگی پیدایش شبیه‌خوانی و ارتباط آن با آیین‌های اساطیری می‌پردازیم.

آنچه پیش‌رو دارید، بخش کوتاهی است از کتاب «تاثیر ادبیات مکتوب بر مجالس شبیه‌خوانی» که به قلم محمد حسین ناصربخت، پژوهشگر و مدرس تئاتر و از سوی انتشارات «پرسمان» منتشر شده است.

 

به باور نگارنده این کتاب، عده‌ای معتقدند که تعزیه ریشه در آیین‌های مرسوم در دوران باستان دارد که جهت عزاداری برای قهرمان اسطوره‌ای ایران «سیاوش» که مظهر معصومیت و پاکی است، برگزار می‌شده است و این مراسم که سوگ سیاوش نام داشته، به گفته "ابوبکر محمد بن جعفر نرشخی" در کتاب «تاریخ بخارا» متعلق به قرن چهارم هجری تا روزگار نگارش کتاب بیش از سه هزار در بخارا قدمت داشته است.

 

در اجرای مراسم یاد شده چنانکه از تنها دیوارنگاره باقی مانده از این مراسم کهن در دره پنج کند تاجیکستان، که مربوط به قرن هفتم میلادی است، و شرح "نرشخی" در تاریخ بخارا بر می‌آید، مردم در دسته‌های عزاداری سازمان یافته با حمل جسد ساختگی سیاوش یعنی «شبیه‌سازی» کردن و خواندن نوحه و سرود هر ساله در موعدی مقرر، همچون تمامی مراسم آیینی، مراسم عزا و بزرگداشت این قهرمان را برپا می‌ساخته‌اند و چنانکه اشاره شد، بعدها مراسمی شبیه به این مراسم در قرن چهارم هجری توسط معزالدیوان دیلمی که فرمان آزادی عزاداری بر امام سوم شیعیان را صادر کرد، برپا شد که با دسته‌گردانی و دسته‌روی و شبیه‌سازی و نوحه‌خوانی انجام می‌پذیرفت . مراسمی که هر چند بعد از مدتی با ممانعت‌هایی از سوی حکومت به دلیل عکس‌العمل سایر مذاهب اسلامی رو به رو شد، اما سرانجام پس از تبدیل شدن مذهب شیعه به مذهب رسمی کشور در دوره صفویه گسترش یافت و شرایط پدید آمدن شبیه‌خوانی را پدید آورد.

با توجه به همین اسناد و شباهت‌های بین مراسم فوق‌الذکر و موضوع و شخصیت‌های مطروحه در آن است که گروهی تعزیه را به آیین اساطیری سوگ سیاوش مربوط می‌سازند، هر چند که عده‌ای دیگر نیز این نمایش را ادامه منطقی مجالس روایت و تذکار نمایشی نقالان، شاهنامه‌خوانان، سخنوران، مداحان، حکایت‌خوانان و قصه‌گویان داستان‌های حماسی و مذهبی می‌دانند ، مجالسی که از دیرباز در سرتاسر فلات ایران رواج داشته است که البته هر دو نظر نیز می‌توانند صحت داشته باشند زیرا در دوره صفویه که شبیه‌خوانی آغاز به شکل‌گیری نمود، شرایط لازم برای گسترش همه این اتفاقات پدید آمد و چنانکه این نظریات را بپذیریم، حضور و تاثیر اساطیر ایران در مجالس تعزیه طبیعی به نظر خواهد رسد.

در بخش دیگری از این کتاب می‌خوانیم:

دو اندیشه مهم «شهادت» و «انتظار» که محورهای اصلی در شکل‌گیری نمایش شبیه‌خوانی هستند، هر دو در اندیشه ایرانی مسوبق به سابقه بوده و هسته اصلی تفکر مستتر در اساطیر ایرانی را تشکیل می‌دهند و البته به دلیل همین پیوندهای تنگاتنگ بین اندیشه تجلی یافته در مجالس تعزیه با باورهای کهن ایرانیان است که این نمایش مردمی به ارتباطی غبطه‌برانگیز با مخاطب دست می‌یابد، ارتباطی که محققی آمریکایی چون پیتر چلووسکی را که خود در سرزمین دیگر پرورش یافته و به همین علت آنچنان که خود نیز اذعان دارد هیچگاه به درک کامل این مجالس نایل نخواهد آمد، چنان تحت تاثیر قرار می‌دهد که می‌نویسد:

«تعزیه چنان نمایش انسانی و جدی است که کل جوهره اندیشه و عواطف مربوط به حیات، مرگ، خدا و انسان همنوع را در بر می‌گیرد، برای جویندگان تاریخ هنر و کسانی که با تئاتر تجربی سر و کار دارند، تعزیه از انگیزش آدم‌ها و تجارب نوین تئاتری خبر می‌دهد.»  



کانال تلگرام اتحادخبر


نظرات کاربران
1400/08/11 - 11:52
0
0
در برازجان تعزیه خوانی بعد از
مدتی که برگزار نشده بود به دستور شهید میرزا محمد بر خان برازجانی برگزار شد ایشان که در آن زمان ضابط دشتسان بود حاح علی جعفر را مسول برگز اری تعزیه نمود نقل از کتب تاریخ
ارسال نظر

نام:

ايميل:

وب سايت:

نظر شما:

تازه ترین خبرها

  • بانوان برای رسیدن به اهدافشان اعتماد به نفس و برنامه ریزی داشته باشند/ مشکلات کارآفرینی/ مسئولین به مشاغل بانوان بها دهند
  • حادثه تصادف در دشتستان ۵ مصدوم برجای گذاشت / تصاویر
  • اَیُهاٰ النّاس، دشتستان سرخ گون است!
  • غلامحسین کفایی
  • رونمایی بزرگ کتاب با بیش از ۲۰۰ عنوان کتاب در برازجان / تصاویر اختصاصی
  • تفکر بسیجی موجب اعتماد و امید آفرینی
  • عملیات اجرایی مناسب سازی ورودی شهر آب پخش بزودی آغاز می شود/عملیات اجرایی فاز اول پروژه تعریض حدفاصل سعدآباد-وحدتیه هفته آتی
  • دستگیری ۳ حفار غیر مجاز و کشف یک دستگاه فلزیاب
  • سه اصل عدالت، صداقت و سلامت کاری سرلوحه من در تمام سال‌های خدمتم است
  • بازدید مدیرکل تامین اجتماعی استان بوشهر از شرکت کشتی سازی ناخدای جزیره بوشهر
  • مرغ گرم در برازجان کمیاب شد
  • درآمد تبلیغات محیطی ، کمک به باشگاه ها یا سودِ سازمان لیگ؟!
  • عناوین روزنامه‌های ورزشی امروز1400/09/03
  • برازجان میزبان شرکت کنندگان در آزمون ورودی مدرسی نقشه خوانی و کار باقطب/تصاویر
  • طرز تهیه مرغ شکم پر مجلسی، بدون فر
  • عفو و بخشش قاتل پس از 15 سال در شهر دالکی/ تصاویر
  • خون درگذشتگان ورودی آبپخش گردن کیست؟
  • به شعار خواستن توانستن است اعتقاد عجیبی دارم/ به دنبال ایده های نو هستم
  • بانوان برای رسیدن به اهدافشان اعتماد به نفس و برنامه ریزی داشته باشند/ مشکلات کارآفرینی/ مسئولین به مشاغل بانوان بها دهند
  • پیمایش مسیر کوه قلعه توسط کوهنوردان باشگاه سهند برازجان / تصاویر
  • اختتامیه نمایشگاه نقاشی الهه کمالی در برازجان برگزار شد / تصاویر اختصاصی
  • داستان/ مسافر
  • ابراهیم ماحوزی
  • طنز/ کُنجیر( ۳۵ )
  • حادثه تصادف در دشتستان ۵ مصدوم برجای گذاشت / تصاویر
  • از "ایران درودی" تا مادران و زنان دشتستانی
  • کارگاه را از پارکینگ خانه ام شروع کردم/ آموزش به هزار بافنده/ مسئولین بانوان کارآفرین را حمایت کنند
  • دستگاه‌های فرهنگی استان بوشهر، کشتارگاه هنرمندان هستند/ نداشتن بودجه بهانه است
  • هفته پر شتاب پروژه های عمرانی شهرداری برازجان با استارت 10 پروژه به صورت همزمان
  • نرخ بیکاری در دشتستان باید کاهش یابد/ لزوم مهارت‌افزایی جوانان
  • .: رفو 1 روز قبل گفت: مثل هميشه عالي بود ...
  • .: عباس عیسوند 1 روز قبل گفت: من سالها پیش به ...
  • .: زهرا حدود 3 روز قبل گفت: عالی ...
  • .: شهروند حدود 3 روز قبل گفت: یه سوال داشتم خدمت ...
  • .: یونس حدود 3 روز قبل گفت: برادر عزیز جناب اقای ...
  • .: دشتستانی حدود 3 روز قبل گفت: شبانکاره دبستان هم نداشته ...
  • .: علی حدود 4 روز قبل گفت: شبانکاره درزمان طاغوت دبیرستان ...
  • .: علی حدود 4 روز قبل گفت: دوره اول دبیرستان دردبیرستان ...
  • .: رضایی حدود 4 روز قبل گفت: تا این افعی های ...
  • .: تهران حدود 4 روز قبل گفت: حاج بهرام چه خبرا. ...