امروز: چهارشنبه 12 آذر 1399
    طراحی سایت خبری
تاريخ انتشار: 28 آبان 1399 - 11:00
اختصاصی اتحاد خبر/ سرویس ادبیات حماسی

اتحادخبر-یعقوب فولادی: به روشنی مشخص است که بیشتر ِ مطالب ِ«شاهنامه» از روایات ِزرتشتی انتخاب شده‌اند، اگرچه بخشی از آنها در گذر ِزمان و در نتیجه تغییر ِشرایط به صورت‌های مختلف دچار ِتغییر یا تعدیلاتی شده‌اند. به سخن ِدیگر مطالب ِ«شاهنامه» با روایت‌های زرتشتی ِموجود شباهت زیادی دارند؛ اما شکل ِبعضی از آنها تغییر کرده است. از مقایسه این مطالب با...

شاهنامه و اوستا (6)

 یعقوب فولادی:


خرد رهنمای و خرد دلگشای
خرد دست گیرد به هر دو سرای


به روشنی مشخص است که بیشتر ِ مطالب ِ«شاهنامه» از روایات ِزرتشتی انتخاب شده‌اند، اگرچه بخشی از آنها در گذر ِزمان و در نتیجه تغییر ِشرایط به صورت‌های مختلف دچار ِتغییر یا تعدیلاتی شده‌اند. به سخن ِدیگر مطالب ِ«شاهنامه» با روایت‌های زرتشتی ِموجود شباهت زیادی دارند؛ اما شکل ِبعضی از آنها تغییر کرده است. از مقایسه این مطالب با روایت‌های زرتشتی ِباقیمانده، می‌توان به میزان و چگونگی ِآنها بیشتر پی برد.
«خرد» و «خردورزی» از جمله اصطلاحاتی هستند که در «شاهنامه» به فراوانی استفاده شده‌اند و مطالب ِمرتبط با آنها شباهت ِبسیار زیادی با «اوستا» و روایات ِزرتشتی دارد.


اهمیت ِ«خرد» در «شاهنامه» چنان زیاد است که فردوسی پس از ستایش ِخداوند، ستایش ِخرد را آغاز می‌کند. علاوه بر این در جای‌جای ِاین اثر ِسترگ از خرد و خردورزی سخن به میان آمده است. خرد در شاهنامه اساس ِهمه خوبی‌ها و برای انسان از همه چیز برتر است و از طریق ِآن می‌تواند به رستگاری برسد.
با نگاهی به شاهنامه، آیین ِمزدیسنا و اندیشه ایرانشهری متوجه خواهیم شد آن‌گونه که اهمیت و برتری خرد در آیین مزدیسنا نمایانده شده، در شاهنامه بازتاب یافته و توجه بسیار زیاد و شایانی به آن معطوف شده است. سراسر ِ«گاهان» که بیشتر از دیگر بخش‌های «اوستا» به اندیشه‌های خود ِزرتشت نزدیک است، بیش از همه شاهد ِتاثیر ِخرد در همه جوانب ِزیستی هستیم. گاهان مردم را فرامی‌خواند که با خرد ِخود بیندیشند و آزادانه تصمیم بگیرند:
ای مزدا! آن کس که نیک می‌اندیشد یا بد، بی‌گمان دین و گفتار و کردار ِخود را نیز چنان خواهد کرد و خواهش ِاو پیرو گزینش آزادانه وی خواهد بود. سرانجام خرد ِتست که نیک و بد را از یکدیگر جدا خواهد کرد (اوستا، گاهان، هات ۴۸: بند۴). ای مزدا اهوره! ای اَشَه! هر آینه شما را به گفتن ِآنچه براستی در اندیشه و خرد ِشماست، برمی‌انگیزم تا به درستی دریابم که چگونه پیام ِدینتان را به گوش ِمردمان برسانم (اوستا، گاهان، هات ۴۹: بند ۶). ای مزدا! براستی من -زرتشت پیامبر ِدوستدار ِاَشَه- ترا به بانگ ِبلند نماز می‌گزارم: بشود که آفریدگار در پرتو منش ِنیک، مرا از فرمان‌های خویش بیاگاهاند تا زبانم هماره مردمان را به راه ِخرد رهنمون گردد (اوستا، گاهان، هات ۵۰: بند ۶).


شاهنامه به طرز عمیقی تحت ِتاثیر روایات ِزرتشتی و اوستا قرار گرفته است. در هر دوی ِآنها خرد رتبه بسیار بالایی دارد و گفته شده که از مردم در مقابل ِبدی‌ها محافظت می‌کند. مردمان ِخردمند قادر به سود بردن از دو جهان خواهند بود. خرد بهترین نعمتی است که به مردمان اعطا شده است؛ زیرا با قدرت ِآن می‌توان جهان را اداره و بهشت را نیز از آن ِخود کرد. در هر دوی ِ آنها خرد بهترین بخشش به انسان و بهتر از هر گونه خواسته در جهان است. در هر دوی ِآنها اورمزد به عنوان ِسرچشمه خرد معرفی شده و اوست که آفریده‌ها را از طریق ِخردش ایجاد کرده و نگه می‌دارد. در شاهنامه مانند ِاوستا، بارها سفارش شده است که برای انجام دادن ِامور از خرد کمک گرفته شود و مردمان با قدرت ِخرد، خدا را بشناسند و او را پرستش کنند.


خرد چون یکی خِلعت ِایزدی‌ست
                                 از اندیشه دورست و دور از بدی‌ست!


در خصوص ِجایگاه ِخرد و خردورزی در «شاهنامه» باید گفت: خرد از مولفه‌های اصلی و اساسی ِاندیشه ایرانشهری و آیین ِمزدیسناست که سرچشمه اصلی ِحیات است و اداره گیتی و مینو با آن انجام می‌شود؛ بهترین هدیه به انسان و برترین آفریده است که باید ستوده شود. بر این اساس در متون ِباستانی توجه بسیار زیادی به آن معطوف شده است؛ از «اوستا» و کتیبه‌های هخامنشی تا متون ِپهلوی ِمتاخر. در «شاهنامه» نیز به تبعیت از فرهنگ و اندیشه ایرانشهری -خصوصا که آبشخورش منابع ِدوره ساسانی است- این مقوله جایگاه ِبالا و والایی در آن دارد؛ به گونه‌ای که یکی از مهم‌ترین ارکان ِ«شاهنامه» خرد است. خرد و خردورزی علاوه بر اینکه در سخنان ِشخصیت‌های کتاب به طور ِمکرر دیده می‌شود، ساختار ِکلی ِکتاب نیز بر محور ِخرد پی ریخته شده است.


- آموزگار، ژاله (1386)، «زبان، فرهنگ و اسطوره (مجموعه مقالات)»، تهران: معین، ص 222.
- «اوستا» (1391)، گزارش و پژوهش ِ جلیل دوستخواه، جلد ِنخست، تهران: مروارید.
- غضنفری، کلثوم (1395)، «بن‌مایه‌های دینی ایران ِباستان در شاهنامه»، چاپ ِدوم، تهران: دانشگاه تهران، ص 109.
- فردوسی، ابوالقاسم (1366)، «شاهنامه»، به کوشش ِجلال خالقی مطلق، نیویورک.



کانال تلگرام اتحادخبر


نظرات کاربران
1399/08/29 - 13:00
0
0
جستار حکیمانه ایست به لفظ اندک و معنی بسیار. خرد "تن" آدم است و "جان" روان او. به عبارت دیگر:" تن "فیزیک است و "روان" متافیزیک. گفت پیغمبر به اصحاب کبار #تن مپوشانید از باد بهار!/ آنچه با برگ درختان می کند#با تن وجان ِشما آن می کند. تن درست و اَنو شَه بوید.
ارسال نظر

نام:

ايميل:

وب سايت:

نظر شما:

تازه ترین خبرها

  • وضعیت مسکن مهر پرگان و بسیجیان در برازجان/ وضعیت پروژه راه آهن بوشهر- شیراز/ آسفالت پل آبپخش - سعدآباد ظرف دو هفته آینده
  • شهرداری، برازجان را گلباران کرد!
  • فوری/ ترور محسن فخری زاده دانشمند هسته ای در آبسرد دماوند+عکس
  • عکس های اتحاد خبر در یک روز پاییزی از ساحل بوشهر
  • دولت از کدام نطق نماینده دشتستان شکایت کرد؟
  • اولین تصاویر از محل ترور محسن فخری زاده دانشمند هسته ای
  • انواع خشونت علیه زنان/ راه کارهای مقابله با خشونت علیه زنان/ تماس با 123 برای گزارش
  • آرزویم رسیدن به المپیک است/ استعدادهای درخشان تیراندازی در دشتستان / نبود سیم کش های الکترونیکی در سالن های استان بوشهر
  • آزادسازی ۱۰۰۰ میلیارد ریال از اراضی ملی دشتستان از دست سودجویان
  • آماده‌باش برای حوادث احتمالی متأثر از سامانه بارشی در استان بوشهر
  • ستارگان باشگاهی با تشکیلاتی منسجم در ورزش استان بوشهر / از مهدی بهبهانی تا جلال برزگر
  • زمان ثبت نام داوطلبان عضویت در شوراهای شهر و روستا مشخص شد
  • دلایل چاقی کودکان/ علل و روش های تعیین چاقی کودک
  • فال روزانه ۹۹/۰۹/۰۵
  • لیونل مسی هم درگذشت مارادونا را تسلیت گفت (عکس)
  • وداع جانسوز مردم برازجان با زنده یاد مهندس علی پورجم/ تصاویر
  • شرایط فعالیت اصناف در برازجان اعلام شد/ گروه های صنفی که از شنبه اجازه فعالیت ندارند
  • وداع حزن انگیز مجموعه شهرداری برازجان با زنده یاد علی پورجم / تصاویر
  • تصاویر تمرین شاهین شهردارى بوشهر در ورزشگاه شهید بهشتى
  • غـیـــر مـجـــازهـا/ نظر فرماندار و برخی از شهروندان
  • دفاعیه ی بادمجانی
  • ژیمناستیک بانوان نیاز به حمایت و توجه جدی تری دارد / آموزش کودکان به من روحیه می دهد
  • تیم فوتبال پرسپولیس برازجان احیا می‌شود/ فعالیت ۲۹ خانه ورزش روستایی در دشتستان/ تسهیلات کرونایی ناچیز است
  • پیام تسلیت شهردار برازجان به مناسبت درگذشت مهندس علی پورجم
  • شش هزار بازرسی از اصناف دشتستان/ مهم‌ترین درخواست واحدهای صنفی/ احکام تعزیرات حکومتی بازدارنده نیست
  • استاد دل ها؛ محمد رضا شجریان
  • مقابله با زمین خواری در اولویت مدیران دشتستان باشد/تصاویر
  • ویدیو/ بارش پاییزی دره فصلی روستای گلدشت دشتستان را لبریز کرد
  • ویژگی های فردی و اجتماعی پیامبر اسلام (ص)
  • وضعیت مسکن مهر پرگان و بسیجیان در برازجان/ وضعیت پروژه راه آهن بوشهر- شیراز/ آسفالت پل آبپخش - سعدآباد ظرف دو هفته آینده
  • .: زیارتی حدود 5 ساعت قبل گفت: عالی. استاد دلها. محمدرضا ...
  • .: علی حدود 5 ساعت قبل گفت: خیلی زیبا و با ...
  • .: علی حدود 10 ساعت قبل گفت: چی شد نظر ما ...
  • .: فوتبالیست 1 روز قبل گفت: برازجان مهد فوتبالیست های ...
  • .: 1 روز قبل گفت: بد نبود ...
  • .: رضا 1 روز قبل گفت: عشق من فقط سید ...
  • .: شکیبا 1 روز قبل گفت: درود بر جناب بوشهری ...
  • .: مهدیار حدود 3 روز قبل گفت: جامعه جهانی باید مقابل ...
  • .: روحانی حدود 5 روز قبل گفت: کجای این صحبت ها ...
  • .: سلام حدود 6 روز قبل گفت: پروژه های مسکن مهر ...