امروز: پنجشنبه 14 مهر 1401
    طراحی سایت
تاريخ انتشار: 02 مرداد 1399 - 08:12

اتحادخبر-مختار فیاض: هر چند امروزه عموم مردم، کم و بیش اطلاع دارند که "دیر"، قیدِ زمان است و صرفاً برای تفهیمِ یکِ مولفه ی زمانی باید به کار رود و "دور" قیدِ مکان است و برای فهمِ مکان باید مورد استفاده قرار گیرد، با این حال، باز هم  پی در پی از زبان ها می شنویم که قیدِ مکانِ "دور"،  غالبا به جایِ قیدِ زمانِ "دیر" به کار می رود. تا همین اواخر تصور می کردم که...

"دیر" و "دور" در استعاره مفهومی

مختار فیاض:

 هر چند امروزه عموم مردم، کم و بیش اطلاع دارند که "دیر"، قیدِ زمان است و صرفاً برای تفهیمِ یکِ مولفه ی زمانی باید به کار رود و "دور" قیدِ مکان است و برای فهمِ مکان باید مورد استفاده قرار گیرد، با این حال، باز هم  پی در پی از زبان ها می شنویم که قیدِ مکانِ "دور"،  غالبا به جایِ قیدِ زمانِ "دیر" به کار می رود. تا همین اواخر تصور می کردم که مردم به اشتباه، و به تصورِ این که" دیر" واژه ای گویشی است و "دور" واژه ای رسمی و کتابی است،  دوّمی را به جای اوّلی استفاده می کنند -که البته ممکن است این گونه هم باشد- اما پس از آشنایی با زبان شناسی شناختی، متوجه شدم که، این تصورِ من، همه ی واقعیت نیست؛ بلکه استفاده ی "دور" به جای "دیر"، به بحث استعاره ی مفهومی که یکی اصطلاحاتِ زبان شناسی شناختی است، برمی گردد؛ بحثی مهم که پیشینه ی آن به حدود چهل سال پیش و به زمانِ انتشار کتابِ لیکاف و جانسون (دو زبان شناسِ آمریکایی)، با نامِ  "استعاره هایی که با آن زندگی می کنیم" برمی گردد.


در "استعاره های مفهومی" که با استعاره ای که در سنّتِ ادبی می شناسیم، کاملاً متفاوت است، معمولا یک حوزه ی مفهومی، بر مبنای حوزه ی مفهومی دیگر فهمیده می شود. به طورِ مثال ما برای اینکه اختلال در سیستمِ گوارشی و معده خود را بیان کنیم که مخاطبمان به درستی متوجه شدّتِ درد و بیماری و عارضه شود، می گوییم:


"در معده ام، آشوب بپا شده است"!!!


یعنی اینکه حوزه ی مفهومی "درد" را که یک مقوله ی کیفی و غیرِ ملموس است، از طریق حوزه ی مفهومیِ"جنگ و مرافعه " که بسیار ملموس و عینی است، روشن می کنیم.


در پیوند با قیدهای زمان و مکانِ "دیر" و "دور" هم، قضیه به همین سیاق است، یعنی ما سعی می کنیم  مولفه های زمانی را، بر اساس مکان تفهیم کنیم؛ یا به عبارت دیگر: ساخت مفهومِ زمان، بر اساسِ مکان!


مثلاً می گوییم: "رفتم و رفتم تا به پنجاه سالگی رسیدم."


یعنی از حوزه ی مفهومیِ مکانی استفاده می کنیم برای فهماندنِ حوزه ی مفهومی زمانی.


با این وصف، مشخص می شود که مردمِ ما، وقتی به جای" دیرم شد"، می گویند:" دورم شد"، علاوه بر این که می خواهند از لهجه و گویش فاصله بگیرند و رسمی صحبت کنند، به نوعی از حوزه ی مفهومیِ  "مکانی" که ملموس است، استفاده می کنند تا یک حوزه ی مفهومیِ "زمانی" را که ناملموس است به طرف مقابل تفهیم کنند. ضمن این که با استفاده از این استعاره ی مفهومی، به کلام ِ خود نیز زیباییِ خاصی می بخشند.



کانال تلگرام اتحادخبر


نظرات کاربران
1399/05/14 - 00:12
0
1
مردم یا تفاوت این دو را نمی دانند یا به خیال خود می خواهند از زبان معیار و رسمی استفاده کنند. مطلقا معتقد به جایگزینی مفهوم مکان به جای زمان در این مورد بخصوص نیستم. با اینحال سپاسگزار آقای دکتر و بحثهای با پشتوانه تئوریک ایشان هستم
1399/05/06 - 11:05
0
0
درود . جناب دکتر فیاض . بحث جالبی بود . و برای من تازگی داشت . بنابراین مردم ما در زبان خود این کلمه را اشتباه به کار نبرده اند بلکه به طور استعاری استفاده کرده اند .
1399/05/06 - 11:00
0
0
درود بر دکتر فیاض.خیلی مطلب عالی و روزآمدی است. بیش باد از این پس
1399/05/04 - 12:28
0
0
سلام. کاش آقای فیاض بیشتر توضیح می دادند.این نوع استعاره که می گویید خیلی پیچیدگی دارد من خودم ادبیاتی هستم اما بخشی از این مقاله را متوجه نشدم.
1399/05/02 - 18:53
0
1
ما هم توی برازجون هنوز دیر و دور را به جای هم استفاده می کنیم.
ارسال نظر

نام:

ايميل:

وب سايت:

نظر شما:

تازه ترین خبرها

  • عناوین روزنامه‌های امروز1401/07/12
  • هدف اصلی استکبار جهانی از راه اندازی جنگ هشت ساله به زانو درآوردن انقلاب نوپای اسلامی بود/رسانه مهمترین ابزار سلطه گری مستکبران بر ملت هاست
  • قیمت انواع ماهی و میگو خلیج‌فارس در استان بوشهر+ جدول
  • رفع تصرف ۱۴ مورد تجاوز به حریم رودخانه‌ها در دشتستان
  • مهلت ثبت نام متقاضیان دریافت تسهیلات در بوشهر تمدید شد
  • بیانیه سید حسن خمینی در مورد اتفاقات اخیر
  • بیانیه خانواده مهسا امینی: معرفی 12 پزشک برای بررسی علت مرگ مهسا / بدون حضور این پزشکان نظریه "پزشکی قانونی" را نخواهیم پذیرفت
  • جشن عاطفه ها در آب‌پخش برگزار شد
  • عناوین روزنامه‌های ورزشی امروز1401/07/12
  • بایدن: ایالات متحده دسترسی ایرانیان به اینترنت را آسان‌تر می‌کند / دسترسی بیشتر به پلتفرم‌ها و سرویس‌های امن و خارجی تسهیل می‌شود
  • سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس: مذاکرات احیای برجام و تبادل زندانیان دو مساله نامرتبط هستند/ آمریکا به دلیل شرایط داخلی آمادگی حل و فصل موضوعات را ندارد
  • دانشجویان امیرکبیر برای آزادی دانشجویان بازداشتی تجمع کردند
  • کانادا ایران را تحریم کرد
  • ۴ اشتباه رایج که منجر به مرگ گیاه آپارتمانی می‌شود
  • داروهای بدن‌ سازی چه تاثیری روی قلب دارند؟
  • .: ت حدود 6 روز قبل گفت: یک پروژه در کنار ...
  • .: اکبر حدود 6 روز قبل گفت: درود بر نخبه تعزیه ...
  • .: صابری حدود 6 روز قبل گفت: کاش مسئولین کشور این ...
  • .: قاسمی حدود 6 روز قبل گفت: درود یار بوده و ...
  • .: مطالبه گر حدود 8 روز قبل گفت: کاش فرماندار یک جلسه ...
  • .: حسن حدود 8 روز قبل گفت: با آرزوی توفیق روز ...
  • .: بنيامين حدود 8 روز قبل گفت: با سلام و احترام ...
  • .: شهروند حدود 8 روز قبل گفت: در این موقعیت که ...
  • .: فرهنگ دوست حدود 9 روز قبل گفت: جناب خواجه حسنی البته ...
  • .: سابقه دار:هفتاد سال حدود 10 روز قبل گفت: فرزند! میدانی آموزش وپرورش ...