امروز: جمعه 17 مرداد 1399
    طراحی سایت خبری
تاريخ انتشار: 02 مرداد 1399 - 09:12

اتحادخبر-مختار فیاض: هر چند امروزه عموم مردم، کم و بیش اطلاع دارند که "دیر"، قیدِ زمان است و صرفاً برای تفهیمِ یکِ مولفه ی زمانی باید به کار رود و "دور" قیدِ مکان است و برای فهمِ مکان باید مورد استفاده قرار گیرد، با این حال، باز هم  پی در پی از زبان ها می شنویم که قیدِ مکانِ "دور"،  غالبا به جایِ قیدِ زمانِ "دیر" به کار می رود. تا همین اواخر تصور می کردم که...

"دیر" و "دور" در استعاره مفهومی

مختار فیاض:

 هر چند امروزه عموم مردم، کم و بیش اطلاع دارند که "دیر"، قیدِ زمان است و صرفاً برای تفهیمِ یکِ مولفه ی زمانی باید به کار رود و "دور" قیدِ مکان است و برای فهمِ مکان باید مورد استفاده قرار گیرد، با این حال، باز هم  پی در پی از زبان ها می شنویم که قیدِ مکانِ "دور"،  غالبا به جایِ قیدِ زمانِ "دیر" به کار می رود. تا همین اواخر تصور می کردم که مردم به اشتباه، و به تصورِ این که" دیر" واژه ای گویشی است و "دور" واژه ای رسمی و کتابی است،  دوّمی را به جای اوّلی استفاده می کنند -که البته ممکن است این گونه هم باشد- اما پس از آشنایی با زبان شناسی شناختی، متوجه شدم که، این تصورِ من، همه ی واقعیت نیست؛ بلکه استفاده ی "دور" به جای "دیر"، به بحث استعاره ی مفهومی که یکی اصطلاحاتِ زبان شناسی شناختی است، برمی گردد؛ بحثی مهم که پیشینه ی آن به حدود چهل سال پیش و به زمانِ انتشار کتابِ لیکاف و جانسون (دو زبان شناسِ آمریکایی)، با نامِ  "استعاره هایی که با آن زندگی می کنیم" برمی گردد.


در "استعاره های مفهومی" که با استعاره ای که در سنّتِ ادبی می شناسیم، کاملاً متفاوت است، معمولا یک حوزه ی مفهومی، بر مبنای حوزه ی مفهومی دیگر فهمیده می شود. به طورِ مثال ما برای اینکه اختلال در سیستمِ گوارشی و معده خود را بیان کنیم که مخاطبمان به درستی متوجه شدّتِ درد و بیماری و عارضه شود، می گوییم:


"در معده ام، آشوب بپا شده است"!!!


یعنی اینکه حوزه ی مفهومی "درد" را که یک مقوله ی کیفی و غیرِ ملموس است، از طریق حوزه ی مفهومیِ"جنگ و مرافعه " که بسیار ملموس و عینی است، روشن می کنیم.


در پیوند با قیدهای زمان و مکانِ "دیر" و "دور" هم، قضیه به همین سیاق است، یعنی ما سعی می کنیم  مولفه های زمانی را، بر اساس مکان تفهیم کنیم؛ یا به عبارت دیگر: ساخت مفهومِ زمان، بر اساسِ مکان!


مثلاً می گوییم: "رفتم و رفتم تا به پنجاه سالگی رسیدم."


یعنی از حوزه ی مفهومیِ مکانی استفاده می کنیم برای فهماندنِ حوزه ی مفهومی زمانی.


با این وصف، مشخص می شود که مردمِ ما، وقتی به جای" دیرم شد"، می گویند:" دورم شد"، علاوه بر این که می خواهند از لهجه و گویش فاصله بگیرند و رسمی صحبت کنند، به نوعی از حوزه ی مفهومیِ  "مکانی" که ملموس است، استفاده می کنند تا یک حوزه ی مفهومیِ "زمانی" را که ناملموس است به طرف مقابل تفهیم کنند. ضمن این که با استفاده از این استعاره ی مفهومی، به کلام ِ خود نیز زیباییِ خاصی می بخشند.



کانال تلگرام اتحادخبر


نظرات کاربران
1399/05/14 - 01:12
0
1
مردم یا تفاوت این دو را نمی دانند یا به خیال خود می خواهند از زبان معیار و رسمی استفاده کنند. مطلقا معتقد به جایگزینی مفهوم مکان به جای زمان در این مورد بخصوص نیستم. با اینحال سپاسگزار آقای دکتر و بحثهای با پشتوانه تئوریک ایشان هستم
1399/05/06 - 12:05
0
0
درود . جناب دکتر فیاض . بحث جالبی بود . و برای من تازگی داشت . بنابراین مردم ما در زبان خود این کلمه را اشتباه به کار نبرده اند بلکه به طور استعاری استفاده کرده اند .
1399/05/06 - 12:00
0
0
درود بر دکتر فیاض.خیلی مطلب عالی و روزآمدی است. بیش باد از این پس
1399/05/04 - 13:28
0
0
سلام. کاش آقای فیاض بیشتر توضیح می دادند.این نوع استعاره که می گویید خیلی پیچیدگی دارد من خودم ادبیاتی هستم اما بخشی از این مقاله را متوجه نشدم.
1399/05/02 - 19:53
0
0
ما هم توی برازجون هنوز دیر و دور را به جای هم استفاده می کنیم.
ارسال نظر

نام:

ايميل:

وب سايت:

نظر شما:

تازه ترین خبرها

  • در کنار پروژهای زیر بنایی از ارتقاء مبلمان شهری غافل نمی شوم/ خبرنگار، سرمایه اجتماعی از دید مجموعه مدیریت شهری
  • اضافه شدن 5 فوتی جدید در اثر کرونا / ۲۹۰ بیمار در بخش‌های کرونایی استان بوشهر بستری هستند
  • عدم کار حرفه ای و آینده دار نبودن این شغل، مهم ترین چالش خبرنگاران استان
  • تغذیه کنکور
  • برخی نشریات روزی نامه هستند تا روزنامه/ چاپ خبرکشته شدن زن زائو در دیلم باعث شد به دیلم دستگاه های لازم پزشکی داده شود
  • فال روزانه ۹۹.۰۵.۱۵
  • نتایج مثبت یک واکسن دیگر کرونا روی انسان
  • حدود ۲۰۰۰ خبر و گزارش تهیه و منتشر کرده ام/ مهمترین مشکل خبرنگاران بیمه است
  • ۲ شرکت پتروشیمی در استان بوشهر آماده افتتاح شد
  • اضافه شدن 3 فوتی جدید در اثر کرونا /۳۱۰ بیمار در بخش‌های کرونایی بیمارستان‌های استان بوشهر بستری هستند
  • یکی از عملکرد خوب شورای پنجم انتخاب شهردار است/ شورای برازجان از نداشتن ساختمان مطلوب رنج می برد
  • ممنوعیت برگزاری برخی مراسم‌های محرم در استان‌ها / روند نزولی بستری‌های کرونا
  • جشنواره ملی ازدواج اقوام ایران زمین
  • ۶۶۰۰ داوطلب در آزمون کارشناسی ارشد استان بوشهر شرکت می‎کنند
  • تکمیل اطلاعات ثبت‌نام فرهنگیان در سامانه مسکن ملی آغاز شد
  • تونل های انحراف آب سد دالکی به بهره برداری رسید/تصاویراختصاصی
  • در کنار پروژهای زیر بنایی از ارتقاء مبلمان شهری غافل نمی شوم/ خبرنگار، سرمایه اجتماعی از دید مجموعه مدیریت شهری
  • ثبت ‌نام آزمون استخدامی سازمان تامین اجتماعی از 13 مرداد شروع می‌شود
  • طلای ۱۸ عیار نرخ ارز دلار سکه طلا یورو/ جمعه ۱۰ مرداد ۹۹+جدول
  • حاج ناصر بازرگان نماد استقامت و پیروزی در ورزش / آخرین دونده ی دو ماراتن
  • اقتدار داور به سن و سال نیست/ مسئولین به ورزش بانوان توجه بیشتری داشته باشند
  • مهارت خودآگاهى
  • صعود مشترک کوهنوردان برازجانی و یاسوجی به قله کینو / تصاویر
  • اضافه شدن 7 فوتی جدید در اثر کرونا /فوت نوزاد هفت‌روزه / کرونا درگرو همراهی همه‌جانبه مردم و مسئولان
  • جزئیات جدیدی از آتش سوزی در کارخانه سیمان دشتستان
  • اضافه شدن 10 فوتی جدید در اثر کرونا /بهبودی ۵۹۱۱ مورد تاکنون/ بستری ۳۰۶ بیمار
  • اضافه شدن 7 فوتی جدید در اثر کرونا / 281بیمار در بخش‌های کرونایی استان بوشهر بستری هستند
  • نخل ها و زخم ها
  • پیام تسلیت حزب کارگزاران سازندگی ایران شاخه استان بوشهر درپی درگذشت زنده یاد صدرالله محمدی باغملایی
  • افتتاح تونل های انحرافی آب سد دالکی/ هزینه ١٠٠ میلیارد تومانی برای احداث تونل‌ ها / تصاویر اختصاصی
  • دکتر سروستانی از پزشکان متخصص شهر برازجان آسمانی شد / جزییات
  • ثبت ۱۲ فوتی جدید کرونا در استان بوشهر /فوت نوزاد ۲۳ روزه بر اثر کرونا / اضافه شدن ۴۰ تخت icu به تخت های ویژه
  • خودکشی جوان ۲۶ ساله در یکی از معابر شهری برازجان
  • وداع تلخ در استادیوم تختی برازجان / میزبان همیشگی ، این بار میهمان بود
  • کرونا حریف پدربزرگ ۹۷ ساله دشتستانی نشد
  • تشریح روند بازگشایی مدارس/مهر ۹۹، سال تحصیلی متفاوتی خواهیم داشت
  • پیام تبریک مدیر کل تأمین اجتماعی استان به مناسبت هفته تأمین اجتماعی
  • برای احیای ورزش باید از مدارس شروع کرد/زاهدی فرد داور مقتدری است
  • لایو در اینستاگرام عامل تهدید به انتشار تصاویر شخصی شد
  • تونل های انحراف آب سد دالکی به بهره برداری رسید/تصاویراختصاصی
  • حقوق مستمری بگیران تامین اجتماعی استان بوشهر ۵۰ تا ۸۰ درصد افزایش یافت
  • بایدها و نبایدهای یک قرارداد
  • مسئولین؛ قهرمانان ورزشی استان را بیشتر بشناسند
  • در کنار پروژهای زیر بنایی از ارتقاء مبلمان شهری غافل نمی شوم/ خبرنگار، سرمایه اجتماعی از دید مجموعه مدیریت شهری
  • ۳۲۳ بیمار در بخش‌های کرونایی استان بوشهر بستری هستند/ افزایش آمار جان‌باختگان به ۱۳۶ مورد