امروز: شنبه 08 آذر 1399
    طراحی سایت خبری
تاريخ انتشار: 02 مرداد 1399 - 08:12

اتحادخبر-مختار فیاض: هر چند امروزه عموم مردم، کم و بیش اطلاع دارند که "دیر"، قیدِ زمان است و صرفاً برای تفهیمِ یکِ مولفه ی زمانی باید به کار رود و "دور" قیدِ مکان است و برای فهمِ مکان باید مورد استفاده قرار گیرد، با این حال، باز هم  پی در پی از زبان ها می شنویم که قیدِ مکانِ "دور"،  غالبا به جایِ قیدِ زمانِ "دیر" به کار می رود. تا همین اواخر تصور می کردم که...

"دیر" و "دور" در استعاره مفهومی

مختار فیاض:

 هر چند امروزه عموم مردم، کم و بیش اطلاع دارند که "دیر"، قیدِ زمان است و صرفاً برای تفهیمِ یکِ مولفه ی زمانی باید به کار رود و "دور" قیدِ مکان است و برای فهمِ مکان باید مورد استفاده قرار گیرد، با این حال، باز هم  پی در پی از زبان ها می شنویم که قیدِ مکانِ "دور"،  غالبا به جایِ قیدِ زمانِ "دیر" به کار می رود. تا همین اواخر تصور می کردم که مردم به اشتباه، و به تصورِ این که" دیر" واژه ای گویشی است و "دور" واژه ای رسمی و کتابی است،  دوّمی را به جای اوّلی استفاده می کنند -که البته ممکن است این گونه هم باشد- اما پس از آشنایی با زبان شناسی شناختی، متوجه شدم که، این تصورِ من، همه ی واقعیت نیست؛ بلکه استفاده ی "دور" به جای "دیر"، به بحث استعاره ی مفهومی که یکی اصطلاحاتِ زبان شناسی شناختی است، برمی گردد؛ بحثی مهم که پیشینه ی آن به حدود چهل سال پیش و به زمانِ انتشار کتابِ لیکاف و جانسون (دو زبان شناسِ آمریکایی)، با نامِ  "استعاره هایی که با آن زندگی می کنیم" برمی گردد.


در "استعاره های مفهومی" که با استعاره ای که در سنّتِ ادبی می شناسیم، کاملاً متفاوت است، معمولا یک حوزه ی مفهومی، بر مبنای حوزه ی مفهومی دیگر فهمیده می شود. به طورِ مثال ما برای اینکه اختلال در سیستمِ گوارشی و معده خود را بیان کنیم که مخاطبمان به درستی متوجه شدّتِ درد و بیماری و عارضه شود، می گوییم:


"در معده ام، آشوب بپا شده است"!!!


یعنی اینکه حوزه ی مفهومی "درد" را که یک مقوله ی کیفی و غیرِ ملموس است، از طریق حوزه ی مفهومیِ"جنگ و مرافعه " که بسیار ملموس و عینی است، روشن می کنیم.


در پیوند با قیدهای زمان و مکانِ "دیر" و "دور" هم، قضیه به همین سیاق است، یعنی ما سعی می کنیم  مولفه های زمانی را، بر اساس مکان تفهیم کنیم؛ یا به عبارت دیگر: ساخت مفهومِ زمان، بر اساسِ مکان!


مثلاً می گوییم: "رفتم و رفتم تا به پنجاه سالگی رسیدم."


یعنی از حوزه ی مفهومیِ مکانی استفاده می کنیم برای فهماندنِ حوزه ی مفهومی زمانی.


با این وصف، مشخص می شود که مردمِ ما، وقتی به جای" دیرم شد"، می گویند:" دورم شد"، علاوه بر این که می خواهند از لهجه و گویش فاصله بگیرند و رسمی صحبت کنند، به نوعی از حوزه ی مفهومیِ  "مکانی" که ملموس است، استفاده می کنند تا یک حوزه ی مفهومیِ "زمانی" را که ناملموس است به طرف مقابل تفهیم کنند. ضمن این که با استفاده از این استعاره ی مفهومی، به کلام ِ خود نیز زیباییِ خاصی می بخشند.



کانال تلگرام اتحادخبر


نظرات کاربران
1399/05/14 - 00:12
0
1
مردم یا تفاوت این دو را نمی دانند یا به خیال خود می خواهند از زبان معیار و رسمی استفاده کنند. مطلقا معتقد به جایگزینی مفهوم مکان به جای زمان در این مورد بخصوص نیستم. با اینحال سپاسگزار آقای دکتر و بحثهای با پشتوانه تئوریک ایشان هستم
1399/05/06 - 11:05
0
0
درود . جناب دکتر فیاض . بحث جالبی بود . و برای من تازگی داشت . بنابراین مردم ما در زبان خود این کلمه را اشتباه به کار نبرده اند بلکه به طور استعاری استفاده کرده اند .
1399/05/06 - 11:00
0
0
درود بر دکتر فیاض.خیلی مطلب عالی و روزآمدی است. بیش باد از این پس
1399/05/04 - 12:28
0
0
سلام. کاش آقای فیاض بیشتر توضیح می دادند.این نوع استعاره که می گویید خیلی پیچیدگی دارد من خودم ادبیاتی هستم اما بخشی از این مقاله را متوجه نشدم.
1399/05/02 - 18:53
0
0
ما هم توی برازجون هنوز دیر و دور را به جای هم استفاده می کنیم.
ارسال نظر

نام:

ايميل:

وب سايت:

نظر شما:

تازه ترین خبرها

  • دفاعیه ی بادمجانی
  • ویدیو/ بارش پاییزی دره فصلی روستای گلدشت دشتستان را لبریز کرد
  • هیات رئیسه شورای اسلامی شهرستان دشتستان انتخاب شد
  • وضعیت مسکن مهر پرگان و بسیجیان در برازجان/ وضعیت پروژه راه آهن بوشهر- شیراز/ آسفالت پل آبپخش - سعدآباد ظرف دو هفته آینده
  • چرا بنزین یورو ۴ در برازجان نیست؟
  • در پی ناپایداری جوی امروز،خسارات زیادی به تاسیسات شهرداری وارد شده است
  • ورزشگاه تختی برازجان در وداع دوستان
  • دیدار اعضا هیئت همگانی دشتستان با فرماندهی تیپ پیاده سپاه بوشهر / تصاویر
  • دشتستان نخبگان و قهرمانان معلول ورزشی زیادی دارد/ ورزش جانبازان و معلولین نیازمند توجه/ کمک های مسئولین موردی و مقطعی نباشد
  • عکس های اتحاد خبر در یک روز پاییزی از ساحل بوشهر
  • دکترین فضای مجازی
  • حضور پرسپولیس برازجان در لیگ دسته ۳ در هاله ای از ابهام !
  • ماجرای توزیع بادمجان در دشتستان/ کار خیری که با انتقاد روبرو شد
  • دولت از کدام نطق نماینده دشتستان شکایت کرد؟
  • بیکارشدن کارگران در پارس جنوبی نیازمند تدبیر/ روال غیرقانونی است
  • وداع جانسوز مردم برازجان با زنده یاد مهندس علی پورجم/ تصاویر
  • شرایط فعالیت اصناف در برازجان اعلام شد/ گروه های صنفی که از شنبه اجازه فعالیت ندارند
  • وداع حزن انگیز مجموعه شهرداری برازجان با زنده یاد علی پورجم / تصاویر
  • تصاویر تمرین شاهین شهردارى بوشهر در ورزشگاه شهید بهشتى
  • غـیـــر مـجـــازهـا/ نظر فرماندار و برخی از شهروندان
  • دفاعیه ی بادمجانی
  • نام برازجان بر فراز قله های طرح سیمرغ /کوهنوردی نماد صبر،تحمل و استقامت است
  • ژیمناستیک بانوان نیاز به حمایت و توجه جدی تری دارد / آموزش کودکان به من روحیه می دهد
  • پیام تسلیت شهردار برازجان به مناسبت درگذشت مهندس علی پورجم
  • تیم فوتبال پرسپولیس برازجان احیا می‌شود/ فعالیت ۲۹ خانه ورزش روستایی در دشتستان/ تسهیلات کرونایی ناچیز است
  • شش هزار بازرسی از اصناف دشتستان/ مهم‌ترین درخواست واحدهای صنفی/ احکام تعزیرات حکومتی بازدارنده نیست
  • ۳۶درصد شاغلان پتروشیمی جم بومی هستند
  • اندر حکایت تقلب دانش آموزان در آموزش های مجازی
  • استاد دل ها؛ محمد رضا شجریان
  • مقابله با زمین خواری در اولویت مدیران دشتستان باشد/تصاویر
  • .: روحانی 1 روز قبل گفت: کجای این صحبت ها ...
  • .: سلام حدود 2 روز قبل گفت: پروژه های مسکن مهر ...
  • .: مصطفی بهبهانی مطلق حدود 2 روز قبل گفت: باسلام علاج واقعه قبل ...
  • .: مصطفی بهبهانی مطلق حدود 3 روز قبل گفت: در حوزه راه های ...
  • .: مصطفی بهبهانی مطلق حدود 3 روز قبل گفت: باسلام باتشکر از این ...
  • .: قاسم حدود 3 روز قبل گفت: اگر مسئولین به وظایفشان ...
  • .: شهروند شبانکاره حدود 3 روز قبل گفت: سد شبانکاره به نام ...
  • .: دنیا دیده حدود 4 روز قبل گفت: رسا وسود مند! "به ...
  • .: دنیا دیده حدود 4 روز قبل گفت: این کار هدف های ...
  • .: فوتبالیست حدود 4 روز قبل گفت: ای بابا آخر شرکت ...