امروز: دوشنبه 16 تير 1399
    طراحی سایت خبری
تاريخ انتشار: 07 خرداد 1399 - 08:34

اتحادخبر-مختار فیاض: من تصور می کنم که گذشتگانِ ما در استانِ بوشهر و شهرستان دشتستان، با متون ادبی کلاسیک، خصوصا آثارِ شاعران بزرگی همچون فردوسی، سعدی، حافظ، مولوی و نظامی بسیار مأنوس و دمخور  بوده اند، به نحوی که نه تنها به مطالعۀ کاملِ آنها اهتمام می ورزیده اند، بلکه با نکته بینی و به گزینی، نکاتِ ظریف و قابلِ توجه را که...

نون گندم و کُمِ پولادی

 *مختار فیاض:

 
من تصور می کنم که گذشتگانِ ما در استانِ بوشهر و شهرستان دشتستان، با متون ادبی کلاسیک، خصوصا آثارِ شاعران بزرگی همچون فردوسی، سعدی، حافظ، مولوی و نظامی بسیار مأنوس و دمخور  بوده اند، به نحوی که نه تنها به مطالعۀ کاملِ آنها اهتمام می ورزیده اند، بلکه با نکته بینی و به گزینی، نکاتِ ظریف و قابلِ توجه را که قابلیّت  مَثَل شدن داشتند، به ذهنِ خود می سپردند و  هنرمندانه در سخنانِ خود به کار می بردند و بر بلاغتِ کلامِ خود می افزودند. این نظر بنده، اغراق یا ادعای صرف نیست؛ بلکه می توان چنین ادعایی را محققانه اثبات کرد؛ کافی است که آشنا به یکی از گویش های متداول در استان بوشهر باشیم و  به نکاتی که در کلامِ مردم، خصوصاً افرادِ سالخورده و مُسن مطرح می شود، دقّت کنیم. زبانِ ما، امروز به یُمنِ همین نکاتِ شاعرانه، سرشارِ از زیبایی است؛ زیبایی هایی که ریشه در اعماقِ فرهنگِ غنیِ ایرانی و آثارِ ارزشمندِ ادبی و تاریخی دارد.


باری، تا کنون  مطالبی به قلم بنده، مشتمل بر مَثَل هایی که در دواوین شعرای بزرگ زبان فارسی به کار رفته و امروزه همچنان در میانِ مردمِ استان ما رایج است، تحت عنوانِ" ریشه های ضرب المثلِ فارسی" در "اتحاد خبر" منتشر شده است؛ و اکنون تصمیم دارم ریشۀ یکی دیگر از این کلامِ حکیمانه را که در میان مردم استان بوشهر، به مَثَلی سائر تبدیل شده است، پیشکشِ علاقه مندانِِ به فرهنگ و هنر کنم:


در استانِ بوشهر، شخصی را که ظرفیّتِ مایه وَر شدن نداشته باشد و مستی ثروت، او را خیلی زود تسلیمِ خود کند و به مردم آزاری و جدال روی آورد، بی اصل و ریشه می خوانند؛ که گنجایش موقعیّتِ جدید را ندارد؛ در این موقع چنین شخصی، این گونه مورد عتاب قرار می گیرد : " نون گندم، کُمِ پولادی می خوا" یعنی هر شکمی، ظرفیتِ پذیرش نان گندم را ندارد؛ بلکه خوردنِ چنین نانی، نیازمندِ شکمی پولادین و سفت است که بتواند آن را تحمّل کند؛ به این معنی که ثروتمند شدن، نیازمندِ ظرفیّتی است  که تنها از عهده ی یک شخصِ اصیل و فهیم بر می آید؛ و ممکن است اگر  فردی بی ریشه، به چنین موقعیّتی دسترسی پیدا کند، بی درنگ، خود را گُم کرده، فاجعه ای به وجود آورد!!!


حقیقتاً من تا زمانی که "هفت پیکر" نظامی را با دقّت نخوانده بودم، تصور نمی کردم که چنین ضرب المثلی، این همه دیرینه گی داشته باشد؛ به نحوی که به قرن ششم هجری و به روزگارِ نظامی برگردد؛ اما بعد از اینکه داستان دوم "بهرام نامه یا هفت پیکر" را خواندم، متوجه شدم که نیاکانِ ما، چنین مضمونی را از شعر استاد سخن، "نظامی" گنجوی گرفته اند و اتفاقاً "نظامی" هم این شعر را در همین منظور و موضوع به کار گرفته است؛ آنجا که شاه از دستِ کنیزانی که با ورود به قصر، زود خود را گُم می کردند و خود بزرگ بین می شدند، شاکی می شود و می گوید:


 هر کسی را به قَدرِ خود، قدمی است/ نانِ میده، نه قوتِ هر شکمی است/ شکمی باید آهنین چون سنگ/ کآسیاش از خورش نیاید تنگ/...


"میده" به معنی آردِ گندمِ خالص است و شاه می گوید" نان گندمِ خالص، قوتِ هر شکمی نیست بلکه شکمی آهنین لازم است تا چنین نانی را تاب بیاورد".
هر چند ممکن است که "نظامی" هم، چنین مضمونی را از سخنورانِ پیشین اخذ کرده باشد، با این حال آنچه اهمیّت دارد این است که، امروزه در میان مردمِ استان ما، سخنانی متداول است که ریشه و بُنیه ای دیرین دارند؛ ریشه ای که می توانیم به عنوانِ یک پشتوانۀ فرهنگی به آن بنازیم و در جهتِ معرفی و ترویجِ آن تلاش کنیم.



کانال تلگرام اتحادخبر


نظرات کاربران
1399/03/10 - 13:45
0
0
درود بر استاد فیاض ...
چه دلنشینه وقتی رد پای فرهنگ بومی خودمون رو در ادبیات رسمی می بینیم . که هم نشون از پرباری فرهنگ جنوبی ما داره و هم خوش ذوقی افرادی که تونستن با دگرگونی معقولانه عبارات و امثال و حکم پارسی این عبارات رو در زبان روزمره و محاوره ها و گویش های جنوب به کار بگیرن و موجب غنای بیش تر زبان و فرهنگ ما بشن
1399/03/09 - 14:18
0
0
درود بر دکتر فیاض گرامی. من به شما پیشنهاد می کنم که کتاب در این زمینه بنویسید. ریرا ممکن است اینها سریع فراموش شوند.
1399/03/07 - 15:38
0
0
درود برشما وهمه کسانی که درزنده نگه داشتن زبان پارسی تلاش میکنند
1399/03/07 - 13:22
0
0
درود بر دکتر فیاض همکلاس دیرین من که به درستی محقق ادبیات بومی دشتستان است. واقعا ما فرهنگ پرباری داریم و وظیفه همه ما کمک به زنده شدن آن است.موفق باشید
1399/03/07 - 11:52
0
0
جناب فیاض دیگه از آن مقالاتی که در حمایت از دولت تدبیر و امید می نوشتی خبری نیست
ارسال نظر

نام:

ايميل:

وب سايت:

نظر شما:

تازه ترین خبرها

  • پیام تسلیت مدیر درمان تامین اجتماعی استان بوشهر به مناسبت شهادت دومین شهید مدافع سلامت استان
  • ۱۸میلیون ایرانی تاکنون کرونا گرفته‌اند
  • پیام تسليت جمعی از اصلاح طلبان دشتستان به مناسبت‌ درگذشت مرد صلح و اصلاح، از بزرگان شهر دالکی حاج غلامرضاحاجی زاده
  • پیام تسلیت شهردار برازجان در پی عروج دکتر خلیلی رئیس پزشکی قانونی شهرستان دشتستان
  • تعمیرات مبل؛ قیمت و درخواست بهترین رویه کوبی
  • پیام تبریک سرپرست شهرداری بندر بوشهر به مناسبت 14 تیر ماه روز شهرداری ها و دهیاری ها
  • طرز تهیه پودر چیلی؛ چاشنی تند پرطرفدار
  • عزم جدی ستاد شهرستان با اصنافی که پروتکل های بهداشتی را رعایت نکنند
  • تا اطلاع ثانوی مدت آموزش سربازی یک ماه است
  • مبتلا شدن به کرونا ننگ و عار نیست/از فردا ماسک‌زدن اجباری است
  • شمار جان‌باختگان کرونا در استان بوشهر 3 رقمی شد
  • کلاهبرداری با عنوان ثبت‌نام کتب درسی
  • سیروس گرجستانی به سوی خانه ابدی بدرقه شد
  • جزییات اجباری شدن "ماسک" / عدم دسترسی ایران به واکسن کرونا تا یک‌سال آینده
  • صعود باشگاه کوهنوردی سهند برازجان به قلل استان خراسان رضوی وشمالی/تصاویر
  • دکتر خلیلی رییس پزشکی قانونی شهرستان دشتستان، پزشک مدافع سلامت آسماني شد
  • وضعیت کشور سوئیس در مقابله با ویروس کرونا/ به شدت کمال گرا هستم/ چالش های پیشگیری از سرطان در اینستاگرام
  • یک بوشهری به سمت مشاور حقوقی رئیس شوراهای مذهبی کشور منصوب شد+تصویر حکم
  • حکم مسئول دفتر ارتباط مردمی نماینده دشتستان در مجلس صادر شد
  • از شکار شکارچیان در بیابان های منطقه جلوگیری میکنم/ برای پرندگان و حیوانات آبخوری می سازم/تصاویر
  • تمدید اعتبار دفترچه تامین اجتماعی را غیرحضوری انجام دهید +جزییات
  • اختلافات ارضی مردم با منابع طبیعی تعیین تکلیف شود/شناسنامه دار کردن اراضی کشاورزی دشتستان/عکس
  • مشمولان سهام عدالت برای دیدن سبد سهام‌شان چکار کنند؟
  • ۱۴ جانباخته حادثه آتش سوزی کلینیک سینا تحویل خانواده‌ها شدند
  • ۲۸۳ بیمار در بخش‌های کرونایی استان بوشهر بستری هستند/ افزایش آمار جان‌باختگان به ۹۵ مورد
  • انتصاب مدیر کل مستمری‌ها و مدیرکل نام نویسی و حسابهای انفرادی سازمان تأمین اجتماعی
  • بازدید استاندار بوشهر از روند اجرای پروژه راه آهن بوشهر+ تصاویر
  • نوشیدنی‌هایی برای بهبود تاب‌آوری جسمی و روانی در بحران کرونا
  • ۹۰ میلیارد تومان اعتبار برای اجرای پروژه راه آهن بوشهر - شیراز مصوب شده است
  • گزارش فیلم‌های پایان هفته سیما