امروز: دوشنبه 05 اسفند 1398
    طراحی سایت خبری
تاريخ انتشار: 03 بهمن 1398 - 10:57
با کدام علم می توان خود را شناخت

اتحادخبر: براي موجودي كه به صورت فطري خود را دوست دارد، كاملا طبيعي است كه به خود بپردازد و درصدد شناختن كمالات خويش و رسيدن به آنها باشد. از اين رو خودشناسي، نيازي به دليل‌هاي پيچيده عقلي و نقلي ندارد.

اتحادخبر: براي موجودي كه به صورت فطري خود را دوست دارد، كاملا طبيعي است كه به خود بپردازد و درصدد شناختن كمالات خويش و رسيدن به آنها باشد. از اين رو خودشناسي، نيازي به دليل‌هاي پيچيده عقلي و نقلي ندارد.

خود شناسي

سرویس علمی فرهنگی خبرگزاری«حوزه»قرآن درتلاش است تا انسان «خود» را كشف كند. اين «خود»، «خودِ» شناسنامه اي نيست كه اسمت چيست؟ اسم پدرت چيست و در چه سالي متولد شده اي؟ تابع چه كشوري هستي؟ بلکه همان چيزي است كه «روح الهي» ناميده مي شود و با شناختن آن انسان احساس شرافت و كرامت مي كند.

 

*انسان داراي دو جنبه است:

 

* جنبة مادي كه نيازهاي جسمي انسان مانند نياز به آب، غذا، مسكن، پوشاك و غيره را شامل مي شود.

* جنبة‌ معنوي كه نيازهاي روحي و رواني انسان مانند كسب شناخت و كمال و رشد را تشكيل مي دهد.

شناخت خداوند نیز نيازمند خودشناسي است و لازمة شكوفايي استعدادهاي انسان، شناخت خويش است. خودشناسي، رابطة‌ انسان را با دنياي بيرون بهتر برقرار مي كند و با حواس و نيروهاي خود به شناخت بهتري از زندگي مي رسد.

 

*خودشناسي،معنا ومفهوم آن  

 

خودشناسي به معني اين است كه انسان مقام واقعي خويش را درك كند، بداند كه در معرفت مي‌تواند بر فرشتگان پيشي بگيرد، بداند كه او آزاد و مختار و مسؤول خويشتن و مسؤول افراد ديگر و مسؤول آباد كردن جهان و بهتر كردن جهان است،امانتدار الهي است، برحسب تصادف، برتري نيافته است تا استبداد بورزد و همه چيز را براي شخص خود تصاحب كند و مسؤوليت و تكليفي براي خويشتن قائل نباشد.

 

*خودشناسي، نيازي به دليل عقلي و نقلي ندارد

 

براي موجودي كه به صورت فطري خود را دوست دارد، كاملا طبيعي است كه به خود بپردازد و درصدد شناختن كمالات خويش و رسيدن به آنها باشد. از اين رو خودشناسي، نيازي به دليل‌هاي پيچيده عقلي و نقلي ندارد. غفلت از اين حقيقت و سرگرم شدن به چيزهايي كه در كمال و سعادت آدمي موثر نيست، امري غير طبيعي و انحراف‌آميز است كه بايد علتش را جستجو كرد و راه سلامت و نجات از آن را شناخت، همة‌تلاش هاي انساني براي تامين لذايذ و خوشي هاي وي انجام مي‌گيرد، پس خود شناسي انسان و كمالاتي كه ممكن است در مسير او قرار بگيرد، بر همة مسائل مقدم است. تا آنجايي كه بدون  شناخت حقيقت انسان و ارزش واقعي او، ديگر بحث ها بيهوده و بي پايه است.

 

*اهميت خودشناسي از ديدگاه قرآن و روايات:

 

قرآن فراموش كردن خود را نتيجة فراموش كردن خدا بر مي‌شمارد و مي‌فرمايد: «و لا تكونوا كالذين نسوالله فانساهم انفسهم»[3] مانند كساني نباشيد كه خدا را فراموش كردند، پس خدا هم خودشان را از يادشان برد. قرآن  درتلاش است كه انسان «خود» را كشف كند. اين «خود»، «خودِ» شناسنامه اي نيست كه اسمت چيست؟ اسم پدرت چيست و در چه سالي متولد شده اي؟ تابع چه كشوري هستي؟ آن «خود» همان چيزي است كه «روح الهي» ناميده مي شود و با شناختن آن «خود» است كه (انسان) احساس شرافت و كرامت مي كند و خويشتن را از تن دادن به پستي‌ها برتر مي‌شمارد. (شناسايي توانايي ها و  صفات مثبت خود و تلاش براي شكوفا كردن آنها براي حذف صفات بد و منفي و رسيدن به كمال) امير المومنين ـ عليه السّلام ـ نيز مي‌فرمايد: «در شگفتم از كسي كه خود را نمي‌شناسد، چگونه مي‌تواند پروردگارش را بشناسد.» اسلام بر خلاف ساير اديان به شناخت انسان اهميت بسيار زيادي داده و وي را به شناخت سفارش كرده‌است تا بتواند راه صحيح سعادت را انتخاب كند.




علامه طباطبايي (ره) مي‌فرمايد: «ترغيب خداوند مومنان را به ملازم بودن به خويشتن كه همان حفظ كردن راه هدايت است، مي‌فهماند راهي كه لازم است انسان ها بپيمايند، راه خويشتن است كه ايشان را به شناخت خداوند و سعادت حقيقي مي‌رساند.» خود شناسي اولين قدم در راه پيشرفت قواي بشري است، پس اگر بخواهيم از نيروي خود و فرصت‌هاي زندگي حداكثر استفاده را از زندگي بكنيم، لازم است قبل از هر چيز به استعدادهاي خود نظري بيافكنيم و آنها را بشناسيم. امام صادق ـ عليه السّلام ـ مي فرمايد: «خودشناسي انسان اين است كه خويشتن را به چهار طبع و چهار ستون و چهار ركن بشناسد، چهار طبعش خون است، پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ مي‌فرمايند: «با ايمان‌ترين شما با شناخت‌ترين شماست.»

 

*راه ها و روش هاي خود شناسي:

 

به نظر اسلام خود حقيقي انسان روح خداوندي است كه در بدن به امانت گذاشته شده‌است. اين روح منشاء خداوندي دارد و در قرآن كريم آمده‌است: «فاذا سويته نفخت فيه من روحي»[7]  (پس وقتي آن‌را درست كرديم از روح خود در آن دميديم.) حال اين سوال مطرح مي‌شود كه روش شناخت اين خود حقيقي، چگونه است؟ آيا براي شناخت آن به علوم تجربي بايد مراجعه كنيم يا به علوم ديني؟ موضوع علوم تجربي مسائل مادي و طبيعي است، اما روح غير مادي و غير جسماني است، پس با علوم تجربي نمي‌توان خود حقيقي را شناخت، نهايتاً به اين نتيجه مي‌رسيم كه تنها از طريق معارف الهي مي‌توان خود را شناخت. به اعتقاد علماي ديني تنها در مكتب انبياء و پيامبران است كه انسان خود را به نيكي و درستي مي‌تواند بشناسد. عارفان نيز معتقدند كه مي‌توان از طريق انجام كارهاي شايسته و پرهيز از كارهاي زشت، آن‌چنان‌كه در مكتب انبياء آمده‌است، به شناخت خود دست يافت. عارفان خودشناسي را مهم‌ترين و اصلي‌ترين وظيفه و رسالت تك تك، انسان‌ها مي‌دانند. آنها معتقدند اگر انسان خود را آن‌چنان‌كه بايسته و شايسته است نشناسد، نمي‌تواند «خداي» خود را نيز بشناسد و كسي كه خداي قادر متعال را نشناخت، نمي‌تواند اين ادعا را داشته باشد كه به رسالت و وظيفة انساني خود عمل كرده‌است.

 

*تلاش براي پي بردن و اعتراف به نقص هاي خود:

 

 يكي از عوامل خودشناسي آشنايي با نقص‌هاي خود است، ترس و وحشت از اعتراف به نقايص خود باعث مي شود انسان بر واقعيت دروني خود پرده افكنده و نسبت به رفع آن نكوشد. اما با تلاش و صداقت مي توان به نقص هاي دروني آگاهي يافت و نسبت به رفع آنها كمر همت بست.

اميد به خودسازي و مداومت بر آن: اگر فردي از روي علاقه و ايمان به دنبال شناخت ضعف هاي خويش باشد، با نقص هاي روحي و اخلاقي خود آشنا مي شود. اما گاه بعد از شروع به خود سازي از آنجا كه احساس موفقيت كامل نمي كند، احساس شكست و ياس كرده آنرا رها مي كند، اما با اميد به نتيجة موفقيت آميز بر تلاش خود مي‌افزايد و با تداوم بر رفع نقايص مي‌كوشد.

 

 گاه شخصي كه گام در راه خودشناسي گذارده‌است پس از مدت زمان اندكي ممكن است دچار غرور شود و احساس كند كه به كمال لازم رسيده است، اين غرور كه به صورت فخرفروشي بر ديگران بروز مي كند، يكي از موانع خودشناسي است. شخص، لازم است غرور بي جايي را كه بدان دچار شده كنار گذاشته و با حقايق آنچنان كه هست روبرو شود. بدين صورت مي تواند يكي از حجاب هاي رودرروي خود را بردارد و به شناخت خويش به صورت درست دست يافته و آنگاه به خود سازي بپردازد.

البته روشن و واضح است كه اصل بودن خودشناسي و خودسازي بسيار مشكل است و در اين راه، به تعبير حافظ، كه ديوها و شياطين كمين كرده اند و مرتباً رهزني مي‌كنند:

 

طي اين مرحله بي همرهي خضر مكن****ظلمات هست بترس از خطر گمراهي

اگر در اين راه، راهنما نباشد تا دست انسان را بگيرد، مطمئناً راه به چاه ختم خواهد شد.

نكته: براي رسيدن به خواسته خود از توصيه‌هاي زير كمك بگيريد.

1. در انتخاب دوست دقت به خرج دهيد.

2. از مطالعة كتب اخلاقي و زندگي بزرگاني مثل شيخ رجبعلي خياط (كتاب كيمياي محبت) ، شنيدن سخنراني هاي اخلاقي مثل برنامه هاي راديو معارف، دريغ نورزيد.

3. بعد از هر نماز مدتي در سجاده بنشينيد و نسبت به اعمال خود تفكر و تامل كنيد.

4. در برنامة‌ خودسازي كه پس از خودشناسي است، فردا فردا نكنيد. آري از همين حالا شروع كنيد و آهسته و پيوسته حركت كنيد. (مهم).9

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:

1. به سوي خودسازي، محمد تقي مصباح يزدي، انتشارات امام خميني (ره)، چاپ باقري، چاپ دوم، تابستان 81.

2. پيروزي در يازده گام، حسنعلي توريها نجف آبادي، ناشر، موسسة انتشارات عصر ظهور، چاپ اول، 1376.

3. فلسفة اخلاق، مرتضي مطهري، انتشارات صدرا، چاپ دهم، 1371.

 

 

پي نوشت ها:

 

[1] . مطهري، مرتضي، مجموعة آثار، انتشارات صدرا، ج2، ص283، 284.

[2] . مصباح يزدي، محمد تقي، خودشناسي و خود سازي، موسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره)، ص 8 ـ 9.

[3] . حشر/19.

[4] . به نقل از: انسان شناسي، مركز تحقيقات اسلامي سپاه، ص 9 ـ 11.

[5] . ميزان الحكمه، مترجم حميد رضا شيخي، انتشارات دارالحديث، ج 6، ص 143.

[6] . ميزان الحكمه، انتشارات دارالحديث، ج 6، ص 131.

[7] . حجر/29.

[8] . سعادت، محمد علي، اخلاق اسلامي، انتشارات سمت، ص149 ـ 150.

9- مرکزمطالعات حوزه



کانال تلگرام اتحادخبر


نظرات کاربران
ارسال نظر

نام:

ايميل:

وب سايت:

نظر شما:

تازه ترین خبرها

  • آخرین نتایج یازدهمین دوره انتخابات مجلس
  • پیام تشکر شهردار برازجان از حضور مردم شریف شهرستان دشتستان و استان بوشهر در انتخابات یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی
  • تصویر روز اتحادخبر(453)/ خرداد همین نزدیکی هاست
  • فرجامِ شگفتانه‌ی معجونِ اصولگرایانِ برخوردار و اصلاح‌طلبان بدلی!
  • جدول/ میزان رای منتخبین تهران تاکنون
  • ماسک رایگان در اختیار خانواده‌ها قرار می‌گیرد؛ خرید و فروش ماسک توسط داروخانه‌ها ممنوع شد
  • لولوها برنده انتخابات تهران شدند
  • کشتی چینی پس از گذارندن دوره کمون بیماری کرونا در بندر دیر بوشهر پهلو گرفت
  • مشارکت ۴۷ درصدی واجدان شرایط رأی استان بوشهر در انتخابات
  • برگزاری نمایشگاه پیشگیری از آسیب‌های فضای مجازی در دانشگاه خلیج‌فارس بوشهر /تصاویر
  • تاکنون موردی از ویروس کرونا در بوشهر گزارش نشده است
  • استان بوشهر با هجوم ملخ‌های صحرایی روبرو شده است
  • نمایشگاه "شیشعر" در بوشهر گشایش یافت
  • خلیج فارس مواج و متلاطم می‌شود
  • اینفوگرافیک / نکات مهم برای پیشگیری از ابتلا به ویروس کرونا
  • باز کردن کمرگ بوشهر و آزاد کردن کالاهای تجاری/ مشکل بیمه عمر صیادان حل خواهد شد+تصاویر
  • تکذیبیه مجمع اصلاح طلبان دشتستان/ این مجمع از هیچ کاندیدایی حمایت نمی کند
  • حل مشکل مسکن مردم در تنگک / انتخاب مردم بر اساس شاخصه توانمندی+تصاویر
  • احداث بزرگترین مرکز خرید جنوب کشور در عالیشهر با امکانات رفاهی و ورزشی
  • توسعه کشت سیفی جات با بهره مندی بهینه از منابع آبی /تصاویر
  • نتیجه رسمی انتخابات دشتستان اعلام شد/ رضایی نماینده منتخب؛ مختاری دوم +آرا تمام کاندیداها
  • استقبال با شکوه از غلامرضا هوائی در جزیره خارگ/ با اجرای طرح جامع خارگ مشکل اسناد املاک حل خواهد شد / تصاویر
  • همیشه شعار داده ایم و دنبال توسعه نبوده ایم / تشکیل فراکسیون خلیج فارس در مجلس / تصاویر
  • انتخاب نماینده مجلس بر اساس توانمندی/ ساماندهی مشاغل خانگی با برنامه ریزی مدون+تصاویر
  • بازدید معاون عمرانی استاندار و هیات همراه از پروژه های عمرانی و گردشگری بخشهای شبانکاره و آبپخش/ تصاویر
  • استقبال پرشور و بی نظیر مردم گناوه در آخرین شب تبلیغات از دکتر هوائی / تصاویر
  • حل مشکلات آب زمین های کشاورزی منطقه با برنامه های کوتاه مدت/ در انتخابات گرایشی کاملا مردمی دارم/تصاویر
  • پیگیری حل مشکل احداث فرودگاه در منطقه / به کارگیری نیروهای بومی در رأس دستگاهها دولتی
  • درخشش بازیگر برازجانی در جشنواره بین المللی تئاتر فجر(به علاوه فجر)
  • نسخه اینترنتی هفته نامه اتحاد جنوب/شماره 1080
  • استفاده از ظرفیت اشتغال آزاد در بخش چغادک/ تصویب طرح جامع شهری چغادک با همکاری مسئولین /تصاویر
  • تاسیس هواپیمایی بومی " لیان ایر " در بوشهر/ برخورداری نیروهای بومی از ظرفیت های موجود اشتغال در استان
  • گفتگو با حقوقدان اصغر صفرپور کاندیدای یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی در حوزه دشتستان
  • گفتگو با دکتر سید حبیب الله بحرالعلوم کاندیدای یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی در حوزه دشتستان
  • حضور پرشور هواداران غلامرضا هوائی در ستاد مرکزی این کاندیدا/تصاویر
  • اسامی 9 کاندیدای تایید صلاحیت شده جدید در دشتستان
  • حضور سلیقه های مختلف در انتخابات موجب حضور حداکثری مردم می شود/ استیضاح شهردار آبپخش در اولین فرصت بررسی خواهد شد/ اتحاد جنوب در مسائل شهرستان و استان تاثیرگذار است
  • حل مشکل اشتغال با برنامه ریزی مدون/ به کارگیری جوانان بومی در دستگاهها دولتی
  • بازدید کاندیدای انتخابات مجلس شورای اسلامی در حوزه بوشهر، گناوه و دیلم از روستاهای تابعه حوزه انتخابیه خود/تصاویر
  • توسعه و ساماندهی بندر و گمرک گناوه/ جذب افراد بیکار در شرکت ها و تاسیسات منطقه / تصاویر
  • آغاز جشنواره اقوام ایرانی در بوشهر / تصاویر اختصاصی
  • نبود یک نماینده مقتدر و توانمند در حوزه انتخابیه بوشهر، گناوه و دیلم/ رد صلاحیت نمایندگان فعلی زنگ خطری جدی است
  • ستاد مرکزی انتخابات غلامرضا هوائی در بوشهر افتتاح شد / تصاویر
  • آیا اصولگرایان دشتستان از کاندیدای دور قبل خود عبور می کنند؟
  • اشتغال جوانان و افراد بیکار/ ساماندهی فوری بندر و گمرک ریگ / تصاویر